Nguồn: read.st
Chương Hai Mươi Ba: Thí nghiệm
Vài ngày sau, vào một buổi sáng, Joseph lại khoác lên mình bộ lễ phục chỉnh tề, cùng Napoleon trong bộ quân phục, lên một chiếc xe ngựa nhẹ hai bánh để tham gia thí nghiệm đo tốc độ ánh sáng sẽ diễn ra tối nay tại Lâu đài Burton ở ngoại ô Paris.
Lâu đài Burton là tài sản của gia đình Orléans, một tòa lâu đài được xây dựng trên đỉnh một ngọn đồi nhỏ. Tòa lâu đài này được cho là một pháo đài quân sự được xây dựng vào thế kỷ 12, nhưng giờ đây nó đã hoàn toàn mất đi giá trị quân sự của mình. Khi tòa lâu đài này được xây dựng, để tăng cường khả năng phòng thủ, nó gần như hoàn toàn không phù hợp để ở. Vì vậy, hiện tại tòa lâu đài này gần như ở trong tình trạng bán hoang phế. Tuy nhiên, để làm thí nghiệm thì đây lại là một nơi rất tốt, nó cách xa thành phố, dân cư xung quanh ít, gần như không có ô nhiễm ánh sáng. Và trên đỉnh lâu đài cao, người ta có thể nhìn rõ ánh lửa phản xạ từ gương cách đó khoảng bốn đến năm dặm Pháp (một dặm Pháp khoảng bốn kilomet). Điều này cực kỳ quan trọng cho thí nghiệm vào buổi tối.
Tuy nhiên, nơi này hơi hẻo lánh, cách Paris cũng khá xa, không có xe ngựa công cộng nào đến đây, vì vậy Joseph đã thuê một chiếc xe ngựa nhẹ hai bánh để đến đó.
Xe ngựa nhẹ đi suốt buổi sáng, mãi đến khoảng ba giờ chiều mới đến gần Lâu đài Burton. Dưới ngọn đồi nơi lâu đài tọa lạc, có một trang viên của gia đình Orléans, và những người đến tham gia thí nghiệm lúc này đều đang ở trong trang viên này. Chiếc xe ngựa nhẹ dừng lại ở cổng trang viên. Một người hầu liền tiến lên hỏi han. Joseph nói rõ thân phận của mình với người hầu, không lâu sau, cánh cổng sắt của trang viên liền được kéo ra, chiếc xe ngựa nhẹ chạy dọc theo con đường lát đá vào trang viên, dừng lại trước một ngôi nhà lớn mang phong cách Baroque rõ rệt. Có người hầu tiến lên mở cửa xe, Joseph và Napoleon bước xuống, liền có một sứ giả đội tóc giả dẫn họ vào.
Người hầu đó dẫn họ đi qua sảnh đường, đến khu vườn nhỏ phía sau, trong khu vườn nhỏ đó có một nhà kính nhỏ bằng thủy tinh. Điều này ở thời hậu thế không đáng kể gì, nhưng ở thời đại này, đây không phải là thứ mà những gia đình bình thường có thể sử dụng được. Lúc này, vài người đang ngồi bên trong vừa uống trà, vừa ngắm nhìn những bông hồng đang nở rộ. Joseph bước tới, anh nhận thấy Condorcet, Lavoisier, Laplace, Monge đều có mặt. Nhưng không thấy Công tước Charles, chủ nhân của trang viên.
"À, Joseph, lại đây, lại đây..." Vừa nhìn thấy Joseph, Lavoisier liền vẫy tay với anh. Joseph bước đến, chào hỏi từng người một, rồi đặc biệt cảm ơn Monge và Laplace vì sự tiến cử của họ. Đương nhiên, lời cảm ơn này trong tai Napoleon có nghĩa là cảm ơn họ đã tiến cử luận văn của anh.
Sau đó Joseph giới thiệu em trai mình với họ: "Đây là em trai tôi, Napoleon. Cậu ấy hiện đang học tại Trường Sĩ quan Paris. Cậu ấy cũng rất hứng thú với khoa học, vì vậy tôi đặc biệt đưa cậu ấy đến đây để mở mang tầm mắt. À đúng rồi, sao không thấy Điện hạ Công tước đâu?"
"Điện hạ Công tước vốn cũng ở đây. Nhưng cách đây không lâu, ngài ấy được Đức vua triệu kiến... Không biết có chuyện gì." Lavoisier nói, "Nhưng Điện hạ Công tước đã để quản gia của ngài, ông Will, ở lại đây để hỗ trợ chúng ta, hiện tại mọi thứ thực ra đã sẵn sàng, chỉ còn chờ đến tối thôi."
Trong mấy ngày nay, những người trong Viện Khoa học, với sự hợp tác của gia đình Orléans, đã đo chính xác khoảng cách đường thẳng từ tháp canh của Lâu đài Burton đến đỉnh hai ngọn đồi nhỏ không tên gần đó. Để đảm bảo tầm nhìn, họ đã chặt hết cây cối trên đỉnh hai ngọn đồi nhỏ không tên đó – dù sao thì đó cũng là tài sản của gia đình Orléans.
Giờ đây mọi thứ đã sẵn sàng, chỉ còn chờ trời tối. Mọi người lúc này cũng không có việc gì làm, liền cùng nhau thảo luận các vấn đề khoa học khác nhau. Monge và Laplace ngồi lại với nhau, thảo luận về biểu thức hàm thế của thành phần lực hấp dẫn của thiên thể đối với một chất điểm bất kỳ bên ngoài nó. Napoleon cũng ngồi cạnh lắng nghe, nhưng cũng chỉ là nghe mà thôi. Cậu không giống Joseph, thỉnh thoảng còn có thể chen vào vài câu.
Lúc này, người của gia đình Orléans đến mời mọi người dùng bữa. Vì sắp tiến hành thí nghiệm nên bữa tối thực chất mang tính chất bữa ăn công việc, theo tiêu chuẩn của gia đình Orléans thì hoàn toàn không được coi là thịnh soạn. Nhưng dù vậy, nhiều thứ cũng là lần đầu tiên Joseph và Napoleon được ăn. Ví dụ như lát nấm truffle kẹp trong bánh mì phết gan ngỗng và một số thứ khác mà Joseph ăn vào cũng không biết là gì.
Ăn xong, mọi người lại lên xe ngựa, đi đến tòa lâu đài không xa. Xe ngựa đi theo con đường uốn lượn lên dốc, không lâu sau đã đến dưới lâu đài.
Mọi người xuống xe ngựa, lúc này, mặt trời phía Tây đã gần chạm đường chân trời, đang dần lớn hơn và đỏ hơn.
Các người hầu thắp đèn lồng ngựa, dẫn những người của Viện Khoa học vào lâu đài cổ.
Các công trình kiến trúc như lâu đài, để đảm bảo khả năng phòng thủ, thường có tường đá rất dày, và cửa sổ rất nhỏ, và thường nằm sâu bên trong. Vì vậy, thông gió và ánh sáng trong các công trình này rất kém, đừng nói là đã chập tối, ngay cả vào giữa trưa, bên trong lâu đài cũng tối đến mức cần phải thắp đèn chiếu sáng. Vì vậy, trừ thời chiến loạn, các quý tộc ít khi muốn ở trong lâu đài. Đến nay, vì sự tiến bộ của pháo binh, những lâu đài cổ này không còn ý nghĩa quân sự nữa, các quý tộc tự nhiên càng không ở đây, thậm chí không muốn chi phí để tiếp tục chăm sóc chúng, vì vậy những lâu đài cổ này tự nhiên đều trở nên đổ nát. Những lâu đài cổ âm u, ngay cả ban ngày cũng cần chiếu sáng, cộng thêm sự hoang phế không người ở, những lâu đài cổ này lần lượt trở thành sân khấu cho những câu chuyện ma. Bao gồm cả tòa lâu đài cổ mà họ đang bước vào lúc này, thực ra cũng có truyền thuyết về "Bóng ma lâu đài cổ".
Joseph dẫn Napoleon, theo một người hầu cầm đèn lồng ngựa bước lên cầu thang đá xoắn ốc. Người hầu vừa dùng đèn lồng ngựa chiếu sáng cầu thang, vừa đặc biệt nhắc nhở: "Thưa ngài, trong lâu đài rất ẩm ướt, những bậc đá này có rêu mọc, rất trơn, khi đi lên phải cẩn thận một chút."
"Cảm ơn, chúng tôi sẽ chú ý." Joseph cúi đầu, nhìn chằm chằm vào bậc đá dưới chân và trả lời.
Không lâu sau, họ đã đến đài quan sát cao nhất của lâu đài. Đây là một sân nhỏ dài khoảng hơn hai mươi mét. Ở một đầu của sân nhỏ này, có một đống củi, bên trong chất đầy gỗ đã được tẩm dầu cá voi. Lửa này khi đốt lên có thể phát ra ánh sáng sáng hơn so với ngọn lửa bình thường. Trong điều kiện bóng tối, ánh lửa này, ngay cả ở khoảng cách chín dặm Pháp hoặc xa hơn cũng có thể được nhìn thấy rõ ràng. Và ở đầu kia của sân, thì lắp đặt một bộ gương tám mặt có thể xoay được.
Trên sân còn đặt một kính thiên văn, nhìn qua kính thiên văn, có thể thấy trên đỉnh núi bên kia, một bộ gương phản chiếu đã được lắp đặt sẵn.
"Những gương phản chiếu này đã được điều chỉnh chưa?" Joseph hỏi.
"Đã điều chỉnh xong cả rồi. Có thể phản chiếu ánh sáng chính xác đến mặt kia của gương tám mặt." Monge trả lời bằng giọng trầm.
Mặt trời càng ngày càng thấp, cuối cùng cũng chìm xuống dưới đường chân trời. Chỉ để lại một chút ánh tím nhạt ở bầu trời phía Tây. Từng ngôi sao một hiện ra trong màn đêm dần tối, không lâu sau, bầu trời đã điểm xuyết đầy những vì tinh tú như đá quý.
Thấy xung quanh đã đủ tối, Lavoisier liền nói: "Được rồi, có lẽ có thể bắt đầu rồi."
Một người hầu dùng ngọn đuốc trong tay châm lửa vào đống củi lớn, sau đó từ đỉnh núi bên kia bay lên một quả pháo hoa. Đây là để báo hiệu rằng từ đỉnh núi bên kia có thể nhìn rõ ánh lửa bên này.
Sau khi nhận được phản hồi này, mọi người đều tập trung sự chú ý vào mặt kia của gương tám mặt. Bởi vì theo thiết lập thí nghiệm, ánh lửa sẽ chiếu từ một mặt của gương tám mặt đang quay đến gương phản chiếu trên đỉnh núi kia, rồi phản xạ trở lại. Nếu trong khoảng thời gian đó, gương tám mặt quay đúng một góc của một mặt gương, thì có thể nhìn thấy tia sáng phản xạ trở lại từ mặt kia của gương tám mặt.
Trên hướng đó không có bất kỳ phản chiếu nào. Gương tám mặt quay càng lúc càng nhanh, nhưng vẫn không thấy ánh lửa.
"Nhanh hơn nữa, nhanh hơn nữa." Joseph nhìn chằm chằm vào gương tám mặt đang quay và nói.
Tốc độ quay của gương tám mặt tiếp tục tăng lên, cuối cùng, ánh lửa chớp tắt bắt đầu nhấp nháy trên mặt mà mọi người đang nhìn chằm chằm.
"Giữ ổn định, giữ ổn định tốc độ quay, tốt, tốt! Nhanh, nhanh ghi lại tốc độ quay!" Monge hét lên.
Một trợ lý vội vàng ghi lại tốc độ quay.
Dữ liệu vừa xuất hiện, Joseph, Laplace, Monge lập tức xúm lại. Dưới ánh lửa, họ bắt đầu tính toán. Laplace là người đầu tiên đưa ra kết quả, sau đó Monge cũng tính ra, còn Joseph, khi họ đều đã tính xong, phép tính của Joseph mới hoàn thành khoảng hai phần ba.
"Ha ha, Joseph, khả năng tính toán của cậu không tốt lắm nha, chậm thế." Monge bật cười lớn.
Napoleon cũng nở nụ cười khoái trá. Nhìn vào mắt cậu ta, Joseph biết tên này đang nghĩ: "Anh trai ngu ngốc của tôi ơi, anh cũng có lúc bị người khác coi thường đấy nhé."
"Những phép tính phức tạp như thế này, ở kiếp trước của tôi, đều chỉ cần gõ một Enter là xong, ai còn dùng phương pháp thủ công chứ? Tôi có tốc độ như vậy đã rất lợi hại rồi chứ, nếu đổi sang người khác, giờ này e rằng còn chưa hoàn thành một nửa của tôi nữa." Joseph nghĩ vậy, đồng thời cười khổ trả lời: "Tính toán của tôi đúng là không tốt, tốc độ lúc nào cũng không nhanh lên được, mà chỉ cần nhanh hơn một chút là lại sai. Tôi cũng không có cách nào."
Những người xung quanh liền cùng nhau cười ồ lên.
Trong tiếng cười, Joseph cũng hoàn thành phép tính của mình. Ba người đối chiếu kết quả tính toán, về cơ bản là giống nhau. Joseph lặng lẽ chuyển đổi con số này sang kilomet, kết luận là rất gần với tốc độ ánh sáng được đo bởi các thế hệ sau này.
"Thật sự nhanh đến vậy sao?" Laplace lẩm bẩm, "Nếu ánh sáng thực sự là sóng, thì Ether phải có những thuộc tính kỳ lạ đến mức nào. Thật khó mà tưởng tượng! Nhưng nếu ánh sáng là hạt, thì giao thoa hai khe và đốm sáng Bonaparte nên được giải thích như thế nào..."
"Chúng ta hãy táo bạo hơn một chút, nếu môi trường truyền ánh sáng không phải là một loại vật chất mà chúng ta thường nghĩ, mà là chính không gian thì sao?" Napoleon bên cạnh đột nhiên lên tiếng.
"Chính không gian? Ánh sáng thực ra là sự dao động của không gian?" Condorcet nghe vậy liền nói, "À, Napoleon, cậu có năng khiếu triết học lắm. Nhưng ý tưởng này, nếu là một giả thuyết khoa học, rõ ràng thiếu bằng chứng đầy đủ. Khoa học cần bằng chứng, giống như giả thuyết của anh trai cậu, ít nhất phải có một mô hình toán học để hỗ trợ. Nhưng quan điểm này, thật sự là... đáng tiếc, chúng ta không có phương pháp nghiên cứu nào khả dụng đối với chính không gian."
Và câu nói của Napoleon cũng khiến Joseph giật mình kinh hãi. Anh đương nhiên biết, mặc dù ánh sáng Ether gì đó không tồn tại, nhưng ánh sáng không phải là sự dao động của không gian. Không gian quả thực có thể có sự dao động, nhưng sự dao động này không phải là ánh sáng, mà là sóng hấp dẫn.
"Tên này, tên này thực sự có chút trí tưởng tượng nha. Nếu nghiêm túc bồi dưỡng một chút, liệu có thể khiến cậu ta đi sai đường, cuối cùng trở thành Hoàng đế vật lý không?" Joseph không khỏi thầm nghĩ.
------oOo------