"Kính thưa Hoàng hậu bệ hạ, người nhất định phải hết sức cảnh giác với Hầu tước Lafayette. Những điều Hầu tước Lafayette nói đương nhiên có lý, thậm chí có thể nói, về tổng thể, những điều ông ta nói đều có thể được coi là chân lý bất di bất dịch.
Nhưng, thưa bệ hạ, người phải hiểu một điều, để lừa dối người khác, sự thật còn hiệu quả hơn lời nói dối rất nhiều. Nhiều khi, những người bẩm sinh thông minh, giống như Hoàng hậu bệ hạ, luôn có thể nhìn thấu những lời nói dối chỉ bằng một cái liếc mắt. Nhưng sự thật thì khác, chỉ cần nhấn mạnh và gợi ý một cách thích hợp, sự thật thường lừa dối người ta hơn cả lời nói dối. Lafayette chính là một Giả Caesar (Caesar giả dối) giỏi dùng sự thật để lừa dối người khác như vậy.
'Thời thế đã thay đổi', 'quân chủ lập hiến là tương lai', những lời này hoàn toàn đúng. Nhưng điểm mấu chốt nhất, Lafayette e rằng không hề nhắc đến với người. Đó là: Quân chủ lập hiến dưới sự chủ trì của ai!
Dưới chế độ quân chủ lập hiến hiện nay, xin thứ lỗi cho tôi nói thẳng, nhà vua chỉ là một con tin, ông ấy không nhận được sự tôn trọng thực sự, phổ quát. Tôi nghĩ bệ hạ nhất định đã chú ý đến các tờ báo ở Paris, một số tờ báo cấp tiến trong số đó, ví dụ như 'Người bạn của dân chúng' (L'Ami du peuple) và những thứ tương tự, đều đang tuyên bố muốn thiết lập chế độ cộng hòa, muốn chấm dứt hoàn toàn sự thống trị của nhà Bourbon đối với Pháp, biến Pháp thành một nước cộng hòa. Và lý thuyết này cũng có không ít người ủng hộ trong Quốc hội. Một số người vốn ôn hòa cũng có xu hướng ngả theo họ. Đây là một điều rất đáng sợ.
Tại sao những người này lại đưa ra lựa chọn như vậy? Lý do rất đơn giản, đó là, những kẻ bạo loạn đã thể hiện sức mạnh của họ, người ta biết họ có sức mạnh, và cũng biết họ sẵn lòng sử dụng sức mạnh của họ. Nhưng thưa bệ hạ, nhà vua của chúng ta, vì sự khoan dung của ông, lại chưa bao giờ sẵn lòng sử dụng sức mạnh của mình, thậm chí không sẵn lòng thể hiện sức mạnh của mình.
Nếu một vị vua, dù đội vương miện, nhưng lại không sẵn lòng thể hiện sức mạnh của mình, vậy vương miện có gì đáng kính sợ? Kính thưa bệ hạ, trong nhiều trường hợp, việc không sẵn lòng thể hiện sức mạnh, và không có sức mạnh gần như là tương đương.
Ngoài ra, ở một điểm nào đó, Lafayette nói đúng, đó là phe bảo hoàng hiện tại không đáng tin cậy. Xin thứ lỗi cho tôi nói thẳng, thưa bệ hạ, giống như lời trong 'Macbeth' nói: 'Kẻ càng có cùng huyết thống với chúng ta, càng muốn hút máu chúng ta.' Người phải hết sức cảnh giác với họ – dù họ có là người thân của người đi chăng nữa.
Nhưng thưa bệ hạ, trong vấn đề này, Lafayette vẫn sử dụng thủ đoạn quen thuộc của ông ta. Ông ta nói thật với người, nhưng ông ta không bao giờ nói toàn bộ sự thật với người. Sự thật và toàn bộ sự thật là hoàn toàn khác nhau. Phe bảo hoàng và những kẻ phản bội cộng hòa hoàn toàn khác nhau ở một điểm, đó là, phe bảo hoàng phải dựa vào nhà vua. Nhà vua đối với họ, có một uy quyền tự nhiên. Họ có thể sử dụng các âm mưu khác nhau, thậm chí cả kỹ thuật 'mượn đao giết người' để tính toán nhà vua, nhưng họ không thể trực tiếp dùng vũ lực chống lại nhà vua. Nhà vua là thủ lĩnh tự nhiên của họ, bất kể một số người trong số họ có muốn hay không.
Còn về Lafayette, thưa bệ hạ thông thái của tôi, sở dĩ tôi gọi ông ta là 'Giả Caesar', là bởi vì Lafayette giả vờ nắm trong tay quân đội, tự trang điểm cho mình giống như Caesar, chỉ cần một câu nói là có thể chỉ huy ngàn quân vạn mã. Thực tế, khả năng kiểm soát quân đội của Lafayette hoàn toàn không thể so sánh được với Caesar thật.
Caesar thật sự, trong tay có một quân đoàn đã chiến đấu dưới quyền ông ta trong thời gian dài, và mọi mặt của quân đoàn này, bao gồm hậu cần, bao gồm việc tuyển chọn và thăng cấp sĩ quan, tất cả đều do Caesar một lời định đoạt. Vì vậy Caesar có thể dễ dàng sai khiến họ làm bất cứ điều gì, bao gồm cả việc hành quân về Rome. Nhưng Lafayette trong tay, không có đội quân như vậy, ông ta chỉ có cái gọi là 'uy tín'. Mà cái 'uy tín' này làm sao có thể so sánh được với thân phận chính thống của nhà vua bệ hạ? Hiện nay ông ta có thể kiểm soát tình hình, thực ra không phải dựa vào sức mạnh của bản thân, mà là dựa vào thân phận chính thống của nhà vua bệ hạ. Chỉ khi nhà vua bệ hạ nằm dưới sự kiểm soát của ông ta, ông ta mới có thể mượn điều đó để kiểm soát quân đội Pháp.
Hiện nay, 'Giả Caesar' này đang tiến hành 'cải cách' quân đội. Thưa bệ hạ, đây chính là hành động Lafayette định bù đắp cho điểm yếu của mình. Nếu ông ta có thể kiểm soát bệ hạ lâu dài, thì biết đâu ông ta sẽ có ngày thực sự kiểm soát được quân đội. Đến lúc đó, Giả Caesar có thể biến thành Caesar thật. Có lẽ Lafayette thực sự chân thành hy vọng thực hiện chế độ quân chủ lập hiến, nhưng chế độ quân chủ lập hiến được thực hiện trong tình hình như vậy lại là một chế độ cực kỳ bất lợi cho nhà vua bệ hạ. Bởi vì bất kỳ hợp đồng nào duy trì đều phụ thuộc vào sự kính nể lẫn nhau của hai bên. Quốc hội đã thể hiện sức mạnh của mình, còn nhà vua thì chưa bao giờ thể hiện bất kỳ sức mạnh nào. Trong một hợp đồng như vậy, Quốc hội trở thành bên ban phát cao cả, còn nhà vua thì gần như trở thành kẻ ăn xin. Một chế độ lập hiến như vậy không thể kéo dài. Trong Quốc hội sẽ luôn có người cố gắng dùng những cách cực đoan hơn để thu hút sự chú ý, và việc sỉ nhục nhà vua sẽ trở thành cách tốt nhất để họ gây chú ý. Cứ thế này, cuối cùng, họ sẽ hỏi: 'Tại sao chúng ta lại cần một nhà vua?'
Nhưng chế độ quân chủ lập hiến của Anh lại không như vậy. Hoàng gia Anh đã thể hiện sức mạnh của mình ở nhiều khía cạnh, Quốc hội và nhà vua tôn trọng sức mạnh của nhau, từ đó cũng tôn trọng lợi ích của nhau. Đó mới là một chế độ quân chủ lập hiến ổn định và đáng tin cậy.
Kính thưa bệ hạ, về việc người hỏi vương thất nên đối phó với tình hình hiện tại như thế nào, thần dân hèn mọn của người có những đề xuất sau đây.
Trước hết, người và nhà vua bệ hạ phải giả vờ tin tưởng Lafayette hết mực, tỏ vẻ phục tùng Quốc hội để làm tê liệt họ. Mặt khác, người phải làm cho nhà vua bệ hạ hiểu được tình hình hiện tại nguy hiểm đến nhường nào. Ông ấy phải hành động.
Thần nghĩ, tiếp tục ở lại Paris không có lợi gì cho nhà vua và toàn bộ vương thất. Vì vậy, một khi có cơ hội, nhà vua nên lập tức rời Paris, đến những nơi an toàn hơn. Thần nghĩ, những nơi như vậy nên có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, nơi đó nên phổ biến sự ủng hộ vương thất, ủng hộ chính thống.
Thứ hai, nơi đó nên cách xa biên giới. Điều này là do một vài cân nhắc sau. Đầu tiên, đây là để chứng minh cho toàn dân thấy rằng nhà vua không cấu kết với các thế lực nước ngoài như những kẻ côn đồ nói trên các tờ báo lá cải như 'Người bạn của dân chúng'; thứ hai, đây cũng là để tránh cho một số kẻ tham vọng trà trộn vào phe bảo hoàng, không thực sự trung thành với nhà vua mà lại muốn lợi dụng sức mạnh nước ngoài để trục lợi cho bản thân.
Tổng hợp những cân nhắc này, cá nhân tôi cho rằng Lyon sẽ là địa điểm phù hợp nhất.
Thần búc trung thành của người,
Honoré Gabriel Riqueti"
Honoré Gabriel Riqueti chính là Chủ tịch Quốc hội lập hiến, một nhà cách mạng kiên định, một trong những lãnh tụ vĩ đại của Cách mạng Pháp, tức là Hầu tước Mirabeau nổi tiếng. Từ trước đến nay, ông ta luôn được coi là nhà cách mạng kiên định nhất và cấp tiến nhất. Vì vậy, nếu bức thư này ông ta viết cho Hoàng hậu Marie Antoinette bị người khác nhìn thấy, chắc chắn sẽ gây ra một làn sóng dữ dội. Thực tế, trong lịch sử ban đầu, sau khi Mirabeau qua đời, vì những đóng góp của ông cho cách mạng, thi hài của ông đã được vinh dự an táng tại Panthéon. Tuy nhiên, không lâu sau, nhà vua bị bắt, người ta đã tìm thấy những bức thư trao đổi giữa Mirabeau và Hoàng hậu trong cung điện, mới phát hiện ra rằng Mirabeau đã quy phục hoàng gia. Thế là đám đông phẫn nộ lại kéo thi hài ông ta ra khỏi Panthéon và vứt vào bãi rác. (Đương nhiên, người này, cũng giống như Louis XIV, tin vào câu "Sau khi ta chết, mặc cho lũ lụt có đến đâu", chắc hẳn sẽ không bận tâm đến những chuyện này.)
Mirabeau là một người sống xa hoa, lại nuôi một đám tình nhân, vì vậy chi tiêu của ông ta luôn rất lớn. Thu nhập bình thường, hợp pháp không đủ để duy trì lối sống như vậy của ông ta. Kể từ khi Lafayette trục xuất người bạn tốt (cũng là ví tiền tốt) của ông ta là Công tước Orléans khỏi Pháp, cuộc sống của Mirabeau ngày càng khó khăn, người ta nói rằng ông ta một lần nữa bị những người Do Thái tăng lãi suất cho vay.
Và sau khi bị Vệ binh Quốc gia bắt giữ vào Paris, gần như trở thành tù nhân ở Paris, nhà vua và hoàng hậu lúc này đang rất cần một người có ảnh hưởng trong Quốc hội, có thể giúp họ nói chuyện. Lúc này, một học giả có mối quan hệ với triều đình, nhà sinh vật học - Jean-Baptiste Lamarck đã giới thiệu người bạn của mình là Mirabeau cho hoàng hậu.
Lamarck là một trong những người đầu tiên đề xuất thuyết tiến hóa. Trong lịch sử ban đầu, vào năm 1809, ông đã xuất bản "Triết học Động vật học", đưa ra thuyết tiến hóa của Lamarck. Cũng trong năm này, một lá cờ đầu khác của thuyết tiến hóa - Charles Robert Darwin đã ra đời ở Anh. Hai nguyên tắc chính của thuyết tiến hóa Lamarck, tức là "sử dụng thì phát triển, không dùng thì thoái hóa" và "di truyền các tính trạng mắc phải" về cơ bản đã bị các nghiên cứu sau này bác bỏ, nhưng những đóng góp học thuật của ông vẫn không thể xóa nhòa.
Dưới sự giới thiệu của Lamarck, Mirabeau, một lần nữa đứng trước bờ vực phá sản, đã bí mật liên hệ với Hoàng hậu. Trên thực tế, ngay từ tháng 7 năm ngoái, tức là sau khi ngục Bastille bị chiếm, Mirabeau đã cố gắng liên hệ với Hoàng hậu. Nhưng lúc đó Hoàng hậu hoàn toàn khinh thường một kẻ phóng đãng như Mirabeau. Bà ta không hề quan tâm mà từ chối đề nghị của ông ta, cứ như ông ta chỉ là một con ruồi đáng ghét.
Nhưng hiện tại, để mua chuộc người này, cái giá phải trả đã cao hơn rất nhiều. Người ta nói rằng Hoàng hậu đã chuẩn bị bốn tờ séc, mỗi tờ trị giá 250.000 livre, mới nhận được sự giúp đỡ của Mirabeau. Cũng chính dưới sự thúc đẩy ngầm của Mirabeau, gia đình nhà vua mới có thể chuyển từ cung điện Tuileries gần trung tâm thành phố, do đó khó trốn thoát hơn, đến cung điện Saint-Cloud dễ trốn thoát hơn.
"Em yêu, anh có nghĩ lời Mirabeau nói đúng không?" Hoàng hậu Marie hỏi. Nhưng người đàn ông được bà gọi là "em yêu" không phải là Vua Louis XVI, mà là một người Thụy Điển tên là Axel von Fersen. Ông là con trai của một nghị sĩ được kính trọng trong Viện quý tộc Thụy Điển, đồng thời cũng là tình nhân bí mật và người mà Hoàng hậu Marie thực sự tin tưởng.
"Mirabeau là một người rất tài năng và mưu mẹo." Fersen thở dài, "Nhưng cũng chính vì vậy, em không biết, liệu chúng ta có thể tin tưởng ông ta không."
Hoàng hậu Marie gật đầu: "Anh nói đúng. Lafayette không hề trung thành với nhà vua, nhưng ít nhất, ông ta vẫn là một người có lý tưởng, có giới hạn. Nhưng Mirabeau, ông ta là một kẻ xấu xa đáng xuống địa ngục! Em thực sự rất khó tin ông ta. Hơn nữa, nếu lúc đó không phải họ..."
Fersen thở dài, ông biết cả mình và Hoàng hậu đều không thể đấu trí lại con cáo già Mirabeau này. Hơn nữa, Hoàng hậu vẫn còn canh cánh chuyện Mirabeau đứng đầu cuộc nổi dậy khi xưa. Mặc dù ai cũng biết, bây giờ không phải lúc truy cứu chuyện này, nhưng nỗi oán hận trong lòng vẫn luôn khó mà nguôi ngoai.
------oOo------