Đêm khuya, những ngôi sao lấp lánh như say rượu tỏa ánh sáng mờ nhạt trên bầu trời đen lạnh lẽo.
Góc nhìn chuyển về phía Nam nước Đức, nơi những cơn gió lạnh đầu đông thổi qua cành lá của những hàng cây cổ thụ trong thành phố Hechingen, tạo nên âm thanh xào xạc.
Những chiếc đèn đường màu gỗ mục nối tiếp nhau, chiếu sáng con đường lát đá xanh đen, vắng bóng người qua lại. Từ những ngõ hẻm tối om vang lên tiếng vọng ma quái.
Qua những ô cửa sổ xen kẽ của những ngôi nhà hai bên đường, dường như có thể nghe thấy tiếng người thì thầm trò chuyện.
Người dân Hechingen đang thưởng thức bữa tối, ánh nến lung linh trong khung cửa sổ bằng gỗ sẫm màu, đung đưa như những vũ công tự nhiên.
Dọc theo con đường phía trước, dần rời xa khu phố, một lối đi ra khỏi thành phố mở ra rộng lớn. Chiếc xe ngựa sang trọng từ từ tiến về phía ngọn đồi xa xa, nơi tòa lâu đài cổ kính trang nghiêm sừng sững.
Không lâu sau, xe ngựa dừng trước cổng lâu đài. Những người lính gác nhận ra người đến liền mở cổng, chiếc xe từ từ tiến vào bên trong.
Người ngồi trong xe không ai khác chính là người cai trị vùng Hechingen - Hoàng thân Konstantin của Vương quốc Phổ.
Hechingen vốn là một tiểu quốc nhỏ ở phía Đông Nam nước Đức, nơi phát tích của gia tộc Hohenzollern, giờ đây là một phần của tỉnh Hohenzollern thuộc Phổ.
Người đứng sau quyết định đưa Hechingen sáp nhập vào Vương quốc Phổ chính là Hoàng thân Konstantin, tên đầy đủ là Konstantin von Hohenzollern.
Sau một ngày mệt mỏi, Hoàng thân Konstantin cuối cùng cũng trở về nhà và chuẩn bị nghỉ ngơi.
Đột nhiên, tiếng bước chân gấp gáp vang lên từ hành lang. Người đến là quản gia già Kaino.
“Thưa ngài, không ổn rồi, chuyện lớn xảy ra rồi!” - Kaino hoảng hốt báo cáo.
“Chuyện gì vậy, Kaino? Đừng vội, nói từ từ.” - Konstantin bình tĩnh đáp.
“Hôm nay, Điện hạ đột nhiên ngã quỵ khi đang cưỡi ngựa. Các bác sĩ đang chẩn đoán. Ngài hãy đến xem ngay!” - Kaino vội vàng giải thích.
Nghe tin con trai gặp nạn, vẻ uy nghiêm của vị quân vương bỗng chốc tan biến. Bỏ qua mệt mỏi, ông theo quản gia vội vã đến phòng ngủ của con trai.
Những người hầu đứng im trước cửa, nín thở chờ đợi chủ nhân.
Konstantin không nói gì, tự mình mở cửa phòng bước vào. Trên giường, con trai ông “Ernst” đang nằm đó.
Nhìn thấy Ernst đã "tỉnh lại" và bình an vô sự, trái tim Konstantin mới yên lòng. Ông quay sang hỏi vị bác sĩ đang chờ:
“Bác sĩ, tình hình thế nào?”
Vị bác sĩ vội cung kính trả lời:
“Thưa Điện hạ, hiện tại Hoàng tử không có vấn đề gì nghiêm trọng. Tuy nhiên, nguyên nhân ngất xỉu vẫn chưa rõ, có lẽ là do quá mệt mỏi. Chúng ta nên hỏi trực tiếp Hoàng tử sau.”
Konstantin nhẹ nhàng đến bên giường, nắm bàn tay nhỏ bé của con trai hỏi:
“Ernst, con thấy thế nào?”
...
Ernst cảm thấy đầu óc mơ màng, lòng nặng trĩu. Nghe thấy câu hỏi, hắn cố không tỏ ra khác thường, khẽ đáp:
“Dạ, con thấy đầu hơi choáng, giờ vẫn chưa tỉnh táo hoàn toàn.”
“Vậy con còn nhớ ta là ai không?” - Hoàng thân Konstantin sốt ruột hỏi.
“Tất nhiên rồi, thưa phụ thân. Có lẽ là di chứng sau khi ngất, không đáng lo ngại.”
Konstantin quay sang nhìn bác sĩ. Vị này vội trả lời:
“Điện hạ không cần quá lo lắng. Trước đó chúng ta đã kiểm tra tình trạng sức khỏe của Hoàng tử, hoàn toàn bình thường. Có thể để ngài nghỉ ngơi một thời gian rồi theo dõi thêm. Nếu có vấn đề, ta sẽ lập tức điều trị.”
Nhìn ra ngoài cửa sổ đêm đã khuya, Hoàng thân Konstantin suy nghĩ một lát rồi nói:
“Được rồi, mọi người lui xuống đi! Để Hoàng tử nghỉ ngơi.”
Tất cả lặng lẽ rời khỏi phòng. Quản gia già khép cửa lại khi ra ngoài. Konstantin thở phào nhẹ nhõm, giờ mới nhận ra lưng áo mình đã ướt đẫm mồ hôi. Ông đặt tay lên ngực, thành kính nói:
“Cảm tạ Chúa đã bảo vệ!”
Hoàng tử Ernst, người thừa kế duy nhất của nhánh Hechingen thuộc gia tộc Hohenzollern, từ nhỏ đã là báu vật của Konstantin.
Konstantin chỉ có một người con này khi đã 50 tuổi. Không lâu sau khi Ernst chào đời, vợ ông “Eugénie de Beauharnais” qua đời vì bệnh phong hàn. Vì thế, Hoàng thân càng yêu quý Ernst hơn.
Dĩ nhiên, trong lịch sử, Konstantin không có con cái. Kể từ khi Ernst sinh ra, dòng thời gian lịch sử đã thay đổi, một nhánh mới đâm chồi từ thân cây chính.
Lúc này, Ernst nằm im trên giường, không dám thở mạnh. Chỉ có hắn biết rằng mình thực ra là một người xuyên việt. Hôm nay, ký ức kiếp trước đột nhiên thức tỉnh khiến hắn ngất đi.
Kiếp trước, hắn là một "người của Tổ quốc", không đến nỗi phải làm trâu làm ngựa, nhưng cũng tận tụy hy sinh. Thỉnh thoảng đọc tiểu thuyết giải trí, trút giận trong group chat.
Dĩ nhiên, Ernst đã sống ở đây 12 năm rồi, hôm nay mới biết mình là người xuyên việt. Đây có phải là tái sinh? Cảm giác như giấc mộng hóa bướm của Trang Chu.
May mắn là kiến thức và hiểu biết từ kiếp trước không thể lừa được bản thân, cộng thêm bằng chứng từ các sự kiện lịch sử - như Napoleon Đại đế đã qua đời, Liên bang Đức lỏng lẻo, nước Phổ đang phát triển, Đế quốc Áo hùng mạnh, và thân phận thành viên gia tộc Hohenzollern của mình...
Nói đến gia tộc Hohenzollern, đó là một cái tên lẫy lừng. Tuy nhiên, gia tộc của Ernst có chút khác biệt so với nhánh Hohenzollern nổi tiếng ở Brandenburg, Phổ. Gia tộc hắn thuộc nhánh thứ của Hohenzollern, nằm ở Tây Nam nước Đức (theo kiếp trước).
Bên cạnh còn có một nhánh thứ khác của Hohenzollern - Sigmaringen, cùng thuộc phân nhánh Swabia với Hechingen. Nhánh Sigmaringen này tình cờ Ernst có chút hiểu biết nông cạn từ kiếp trước - từng mưu đồ ngôi vua Tây Ban Nha, tương lai sẽ có Hoàng đế Romania.
Như vậy, ngoại trừ gia tộc mình, các nhánh khác đều lưu danh sử sách.
Nếu hỏi tại sao nhánh Hechingen không có gì nổi bật, thì... bởi vì trong lịch sử, nhánh này đã tuyệt tự. Nhưng sự xuất hiện của Ernst đã thay đổi lịch sử.
Trong khi Ernst đang sắp xếp lại mạch suy nghĩ và ký ức, Konstantin đã tỉnh táo lại, bắt đầu hỏi:
“Đỡ hơn chưa, Ernst?”
“Dạ, thưa phụ thân. Con nghĩ sau một giấc ngủ, con sẽ lại khỏe mạnh như thường.” Ernst cố tỏ ra thoải mái.
“Không có chuyện gì thì tốt. Con là người sẽ kế thừa tước vị, đừng tạo áp lực quá lớn cho bản thân. Dù con sống cả đời mơ hồ cũng không sao. Cha không yêu cầu con phải phấn đấu, nhưng nhất định phải trưởng thành khỏe mạnh. Bình thường phải chú ý nghỉ ngơi, ăn uống lành mạnh, đừng học theo những kẻ phá gia chi tử và công tử ăn chơi...”
Sau một hồi dài giảng giải, Konstantin mới chịu dừng lại. Ông kéo chăn cho Ernst, dặn dò nghỉ ngơi kỹ, có việc gì gọi người hầu, rồi rời khỏi phòng.
Ánh nến leo lét chiếu sáng bức tường tối, căn phòng chìm vào tĩnh lặng.
Ernst co người trong chăn cho ấm hơn, bắt đầu sắp xếp lại suy nghĩ.
Nói về kiếp trước, Ernst làm một công việc được coi là có triển vọng, được công ty cử sang châu Phi làm cố vấn kỹ thuật. Những ngày tháng ở châu Phi thật buồn tẻ, hắn thường xuyên di chuyển theo công trường.
Nơi làm việc kiếp trước hầu như là vùng hoang vu biệt lập, thường xuyên mất điện, mạng, đôi khi thiếu thốn vật tư. May mắn là lương cũng tạm ổn.
Những ngày tháng ở châu Phi đã thay đổi hoàn toàn nhận thức của Ernst. Nơi hắn làm việc kiếp trước là Tanzania, một quốc gia châu Phi xa xôi.
Trải nghiệm ở Tanzania khiến Ernst nhìn nhận lại châu Phi. Trước khi tận mắt đến châu Phi, dưới ảnh hưởng của truyền thông, trong suy nghĩ của Ernst, châu Phi là biểu tượng của lạc hậu, nghèo đói, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và bất ổn.
Nhưng sau khi sống và làm việc ở đó, Ernst đã thay đổi quan điểm. Thông tin trên mạng phần lớn phiến diện.
Chỉ riêng về môi trường, nhiệt độ và lượng mưa ở Tanzania đã tốt hơn quê nhà Hoa Bắc của hắn.
Trong nhận thức cũ, châu Phi là nơi nóng bức khủng khiếp, với rừng nhiệt đới rộng lớn, thảo nguyên mênh mông, sa mạc Sahara rộng lớn. Nhưng đến Tanzania, Ernst phát hiện nhiệt độ ở đây dao động từ hơn 10°C đến 30°C, không quá nóng. Mùa mưa cũng có lượng mưa dồi dào, điều kiện nhiệt ẩm thuận lợi.
Tanzania là một quốc gia nhỏ vô danh. Do công việc, Ernst bắt đầu hiểu về nơi này. Qua tài liệu trên Internet và so sánh thực tế, hắn phát hiện đất nước này có nhiều điều bất ngờ.
Dù nằm trong vùng nhiệt đới, nhưng nhờ địa hình cao nguyên, nơi đây trở thành vùng đất dễ sống, tương tự cao nguyên Brazil.
Đất đai bằng phẳng, thảm thực vật dày đặc, chủ yếu là thảo nguyên cây bụi - điều này thay đổi nhận thức của hắn, bởi thảo nguyên châu Phi khác xa với thảo nguyên Mông Cổ trong tưởng tượng.
Trước khi tận mắt thấy thảo nguyên cây bụi, Ernst luôn hình dung thảo nguyên khắp thế giới đều giống thảo nguyên Mông Cổ.
Nhưng ở châu Phi, Ernst thấy một cảnh quan độc đáo - thảo nguyên cây bụi là sự kết hợp giữa cây cối và đồng cỏ, trông rất đẹp mắt, điều kiện nhiệt ẩm vượt xa thảo nguyên Mông Cổ.
Những người nông dân ở đây thường có thu hoạch khá, dù cách canh tác còn thô sơ. Khó khăn lớn nhất của họ có lẽ là việc tưới tiêu tốn sức, do thiếu công trình thủy lợi và hệ thống tưới tiêu cơ bản.
Mức sống của người dân cũng không quá tệ. Lối sống đơn giản khiến người châu Phi nghèo khó vẫn có thể an vui.
Nhờ nằm trong vùng thảo nguyên nhiệt đới, trái cây và thịt có sẵn, cộng với nền nông nghiệp tiểu nông, mức sống còn cao hơn một chút so với nông dân Đông Á vào cuối các triều đại phong kiến.
Dĩ nhiên, thái độ sống cũng là yếu tố quan trọng. Trong lịch sử gần trăm năm bị đô hộ, người châu Phi bị phương Tây kéo từ lối sống săn bắn hái lượm nguyên thủy vào xã hội hiện đại.
Tư duy của họ chưa kịp thích nghi. Mô hình sinh tồn phức tạp, tinh vi và được coi là đương nhiên ở Đông Á khó có thể hiện hữu ở châu Phi.
Về điều kiện công nghiệp, châu Phi có một đặc điểm: tài nguyên khoáng sản không dồi dào như nhiều người nghĩ. Lấy Tanzania làm ví dụ - đây là nước xuất khẩu khoáng sản, nhưng có nhiều mỏ chứ không có mỏ thực sự giàu.
Than, sắt, đồng, dầu mỏ đều có, nhưng so với các cường quốc tài nguyên thực sự thì không nhiều. Nhiều tài nguyên không đáng kể trên thế giới, nhưng do trình độ công nghiệp hóa cực thấp nên tài nguyên khoáng sản bị coi là giàu có.
Trong nhận thức của Ernst, Đông Á là vùng nghèo tài nguyên, nhưng thực ra điều này liên quan đến mức độ công nghiệp hóa cao. Nếu so sánh trữ lượng thực tế, Tanzania chỉ là "em út".
Chỉ riêng than, sắt, dầu mỏ, Đông Á đều có mỏ lớn tầm cỡ thế giới. Trong khi Tanzania trước khi phát hiện dầu mỏ ở bờ biển phía Đông vẫn bị coi là nước nghèo dầu.
Nhưng Tanzania không phải là tiểu quốc như nhiều người nghĩ. Với diện tích 940.000 km², gần bằng 1/10 Đông Á. Nhưng chỉ riêng sa mạc Tây Bắc Đông Á đã chiếm gần 1/4 diện tích, cộng thêm cao nguyên hàn đới khó khai thác, vô số dãy núi, chỉ có vùng phía Đông là có điều kiện nông nghiệp khả quan.
Tanzania chủ yếu là cao nguyên, nhưng độ cao không lớn, địa hình tương đối bằng phẳng, lại nằm gần xích đạo, nhiệt độ ổn định, lượng mưa vừa phải, trở thành một trong những nước nông nghiệp nổi tiếng châu Phi, điều kiện tổng hợp chỉ sau Nigeria.
Về dân số, Tanzania cũng là nước đông dân theo tiêu chuẩn quốc tế, đã vượt mốc 50 triệu và đang tăng nhanh. Nhưng Tanzania vẫn còn nhiều đất chưa khai phá, nguồn lợi thủy sản chưa được khai thác hết, giới hạn dân số còn cao hơn nữa.
Về điều kiện công nghiệp, dù tài nguyên khoáng sản không quá phong phú, nhưng phải xem so với ai. Ít nhất cũng vượt xa nhiều nước châu Âu nhỏ. Đủ để đáp ứng công nghiệp hóa cơ bản.
Tài nguyên châu Phi nói chung không giàu có so với các châu lục khác, tập trung chủ yếu ở Nam Phi, Tây Phi và Bắc Phi (với trữ lượng dầu mỏ lớn). Tài nguyên khoáng sản của Tanzania ở mức trung bình trong châu Phi.
Về giao thông, Tanzania cũng khá thuận lợi, nằm trên tuyến đường thương mại truyền thống Ấn Độ Dương. Dar es Salaam là một trong số ít cảng lớn của châu Phi, từng là điểm thương mại quan trọng thế giới trước khi kênh đào Suez ra đời, được mệnh danh là "viên ngọc Ấn Độ Dương".
Đế chế Oman từng hưng thịnh trong lịch sử đã lập nên vương quốc Zanzibar ở đây.
Như vậy, Tanzania có điều kiện không hề tệ. Vậy tại sao vẫn kém phát triển?
Trước khi đến châu Phi, dưới ảnh hưởng của truyền thông, Ernst cho rằng nguyên nhân duy nhất là người châu Phi lười biếng, sống phụ thuộc vào thiên nhiên.
Nhưng sau khi đến châu Phi, Ernst nhận ra sự phiến diện của quan điểm này. Đó chỉ là biểu hiện bề ngoài.
Nhiều yếu tố mới là nguyên nhân gây ra nghèo đói ở châu Phi. Trước khi thực dân đến, trình độ văn minh toàn lục địa rất thấp. Sa mạc Sahara ngăn cách khiến phần lớn khu vực phía Nam là "sa mạc văn minh".
Chỉ có Tây Phi và Ethiopia ở Đông Phi phát triển nền văn minh độc lập, chịu ảnh hưởng lớn từ người Ả Rập.
Người Bantu Tây Phi là nhóm tiên phong mở rộng xuống phía Nam, nhưng họ chỉ phát triển đến mức nhà nước sơ khai, trình độ kỹ thuật rất thấp.
Ở Trung và Nam Phi phổ biến xã hội bộ lạc săn bắn hái lượm. Trong khi các bộ lạc thảo nguyên Mông Cổ chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Nguyên đã phát triển chính quyền, thì châu Phi lại là vùng đất không có nhà nước.
Người phương Tây đến đã kéo vùng đất mang đặc tính bộ lạc nguyên thủy vào hệ thống xã hội hiện đại một cách thô bạo.
Theo kinh nghiệm của Ernst, cách thức phá hoại này khiến thổ dân khó hòa nhập xã hội hiện đại.
Ngay cả vùng núi phía Tây của vùng đất "thiên phủ" Đông Á, khi nước Cộng hòa thành lập vẫn còn chế độ nô lệ, sau gần trăm năm hỗ trợ vẫn khó thay đổi tập quán địa phương.
Huống chi người phương Tây không phải đến để "xóa đói giảm nghèo", và xã hội châu Phi còn thấp kém hơn chế độ nô lệ.
Thực ra, chế độ bộ lạc đã là tiến bộ lớn với người châu Phi thời đó. Nhiều khu vực còn tồn tại hình thái gia tộc, làng xã cơ bản - giống như cách sư tử trên thảo nguyên châu Phi tổ chức xã hội vậy!
Vì thế, điểm xuất phát văn minh của người châu Phi cực kỳ thấp, gần như bằng không, tương đương thời tiền sử.
Châu Phi bị buộc phải đi trên con đường khai hóa dưới họng súng phương Tây. Đây cũng là nguyên nhân sâu xa của các cuộc xung đột sau khi châu Phi độc lập.
Dĩ nhiên, Tanzania không có xung đột quy mô lớn. Thời hiện đại, Tanzania là một trong những nước ổn định nhất châu Phi.
Nhưng người Tanzania thiếu kinh nghiệm quản lý đất nước, không có lịch sử để tham khảo, điểm xuất phát thấp, xã hội trì trệ khiến tiến bộ chung rất hạn chế.
Dù có phát triển đôi chút, nhưng so với thế giới vẫn không đáng kể. Nhưng so với các nước châu Phi khác, Tanzania đã là một trong những nước thành công nhất.
Ernst nghĩ lại cuộc sống kiếp trước không khỏi ngậm ngùi. Từ một nơi có cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh đến vùng đất gần như không có gì quả là thảm họa.
Nhưng dần dần, hắn cũng thích nghi với cuộc sống đó.
Dĩ nhiên, giờ không phải lúc hoài niệm kiếp trước. Hắn đã xuyên việt trở về châu Âu thời cận đại, một cuộc sống mới đang chào đón.
Ernst sẽ tìm cho mình một vị trí trong dòng chảy lịch sử này.
(Hết chương)
Chú thích: [1] Hechingen: Thị trấn lịch sử ở Baden-Württemberg, Đức, từng là thủ đô của Hohenzollern-Hechingen. [2] Swabia (Schwaben): Vùng văn hóa-lịch sử ở Tây Nam nước Đức.
------oOo------