Lực lượng đồn trú Dar es Salaam hiếm hoi tập hợp đông đủ tại bến cảng - một cảnh tượng ít thấy ở thành phố này.
Trong một quán bia gần đó:
"Müller, họ đang làm gì thế? Quân đội xuất hiện nguyên biên chế ở cảng thật hiếm, bình thường chỉ vài người duy trì trật tự." Schulze hỏi.
"Tôi cũng không rõ chi tiết. Đoán là có nhân vật quan trọng sắp đến Đông Phi nên họ ra đón!" Müller đáp.
"Chắc là vì bốn con tàu lớn ngoài khơi! Tôi thấy lạ khi hôm nay không có di dân nào xuống tàu. Tôi còn kiểm tra kỹ cờ trên tàu, xác nhận đúng là tàu của chúng ta, không phải tàu quá cảnh." Schulze nói.
"Tàu quá cảnh" chỉ những thương thuyền các nước tạm dừng ở Dar es Salaam để bổ sung nước ngọt và vật tư.
"Ban đầu tôi cũng nghĩ vậy. Nhưng một khu vực cảng đã được dọn trống, cách ly với bốn tàu kia. Rõ ràng trên tàu có thứ gì đó cực kỳ quan trọng hoặc nhân vật to lớn. Vừa rồi tôi thấy nhiều quan chức cấp cao thành phố lần lượt đến, mặc vest chỉnh tề, khí thế hoành tráng nên đoán là họ ra đón người." Müller phân tích.
Đôi khi các thiết bị quan trọng được đưa lên bờ cũng được bảo vệ nghiêm ngặt, nhưng không đến mức dọn trống cả khu vực lớn thế này. Dù có quân đội hộ tống, thường chỉ khoảng 20 người.
"Lạch cạch, lạch cạch..." - Tiếng vó ngựa đều đặn vang lên.
Một cỗ xe ngựa sang trọng đi qua con đường lát đá trước quán bia, thu hút sự chú ý của cư dân địa phương và làm gián đoạn cuộc trò chuyện của hai người.
Không phải tiếng ồn từ bánh xe gỗ mà vì chủ nhân cỗ xe này rất nổi tiếng ở Dar es Salaam - đó là phương tiện riêng của Maximilian I và hoàng hậu Charlotte, cha mẹ vợ của Ernst.
Kế hoạch du ngoạn khắp Đông Phi của Maximilian đã bị hoãn vô thời hạn kể từ khi hoàng hậu Charlotte đến. Đầu năm, dưới sự thuyết phục của vợ, ông về Áo thăm mẹ và con gái.
Nhưng sau một thời gian ở Vienna, Maximilian cảm thấy bất an khi nhận thấy ánh mắt tò mò từ nhiều người. Đặc biệt là khi gặp Franz (hoàng đế Áo), dù anh trai không châm chọc nhưng câu nói "Đừng mơ mộng viển vông nữa" vẫn khiến Maximilian tổn thương.
Cảm thấy xấu hổ, Maximilian lấy cớ dưỡng bệnh để trở lại Đông Phi. Thái hậu Sophie thấu hiểu nên đồng ý. Ông từng tính đưa con gái theo nhưng lo ngại điều kiện giáo dục ở Đông Phi nên để cháu ở lại với bà.
"Dưỡng bệnh" chỉ là cái cớ. Điều kiện sống ở Đông Phi không thể sánh với Áo. Du lịch cũng khó khăn do giao thông tồi tệ.
Duyên hải còn đỡ, đặc biệt là Dar es Salaam - nút thương mại quan trọng nơi có thể nghe đủ thứ tin tức từ nội địa lẫn biển khơi. Sau cải tạo của chính quyền, môi trường sống được cải thiện đáng kể - lý do chính khiến Maximilian ở lại đây.
Một nguyên nhân khác là Dar es Salaam gợi nhớ thời kỳ Maximilian làm Tổng tư lệnh Hải quân Áo tại Trieste rồi Toàn quyền Vương quốc Lombardy–Venetia - giai đoạn đỉnh cao sự nghiệp.
Dưới sự cải cách của ông, Hải quân Áo phát triển mạnh mẽ. Đô đốc Tegetthoff - người lừng danh trong trận hải chiến Lissa - được ông đề bạt. Về chính trị, ông cũng cải thiện quan hệ giữa người Ý và Áo tại Lombardy-Venetia.
Nhưng chính sách tự do của Maximilian khiến Franz không hài lòng, cho rằng ông quá khoan dung với người Ý nên bị cách chức Toàn quyền, chỉ giữ chức vụ hải quân.
Trải nghiệm Mexico khiến Maximilian thừa nhận mình không giỏi chính trị, nhưng vẫn tự hào về thành tích tại Lombardy-Venetia.
Trên xe ngựa:
"Em yêu, sao Thân vương Konstantin lại chọn đến Đông Phi? Tuổi ông ấy đã cao, liệu có chịu nổi sóng gió biển khơi không?" Hoàng hậu Charlotte hỏi.
"Bình thường thôi. Đông Phi giờ là lãnh địa quan trọng nhất của hoàng tộc Hechingen. Hechingen bản thổ chỉ là tiểu quốc tí hon, lại đã sáp nhập hoàn toàn vào Phổ, con đường thăng tiến của họ bị chặn đứng."
"Với tài chính hiện tại, Hechingen có khả năng vận động một ngai vàng châu Âu, dù cơ hội rất nhỏ. Ngay cả nếu nắm bắt được, cũng cần thời gian. Chuyện gia tộc Hohenzollern giành ngai vàng Romania là cực hiếm."
"Hơn nữa, vận động ngai vàng cần quan hệ. Không nói quá, mạng lưới quan hệ của hoàng tộc Hechingen ở châu Âu chủ yếu dựa vào mỗi Thân vương Konstantin."
"Như em nói, Konstantin đã 69 tuổi - một trở ngại lớn. Còn Ernst sinh ra quá muộn, cách biệt thế hệ nên khó kế thừa di sản chính trị của cha trong vài năm tới."
"Thêm nữa, Ernst quan tâm kinh doanh hơn. Một quý tộc Phổ như cậu ta thường phải tích lũy kinh nghiệm trong quân đội - con đường thăng tiến nhanh nhất ở Phổ. Bạn đồng trang lứa giờ đang vất vả trong doanh trại, trong khi cậu ta tự do ngoài đời. Nếu không xuất thân quý tộc, cậu ta khó tiếp cận giới thượng lưu. Không ngoa khi nói anh và em còn dễ hòa nhập giới quý tộc châu Âu hơn cậu ta."
"Vì vậy, con đường duy nhất để Hechingen thăng tiến nhanh là phát triển thuộc địa hải ngoại. Và hiện tại, hướng đi này rất khả thi. Đây cũng là điểm anh đánh giá cao Ernst - cậu ta đã chọn đúng hướng. Độ khó ở Đông Phi không đáng kể so với châu Âu, mà tiềm năng lại lớn."
"Sao trước đây anh không nhận ra vùng đất tốt như Đông Phi? Nơi này tốt hơn cái Mexico chết tiệt biết bao! Ở Mexico, anh phải cẩn trọng cân bằng lợi ích các phe, nể mặt Pháp lẫn Mỹ, cuối cùng lại xích mích với tất cả. Trong khi Ernst chỉ cần đàn áp thổ dân là chiếm được vùng lãnh thổ rộng lớn."
"Đông Phi điều kiện thuận lợi thế mà trước giờ không ai để ý, để Ernst chiếm lợi thế tiên phong. Cậu rể của chúng ta quả có chút khí phách của anh."
Maximilian chua xót nhớ lại trải nghiệm Mexico, rồi ghen tị với tầm nhìn và vận may của Ernst, cuối cùng lại hài lòng vì Đông Phi càng mạnh càng tốt - Ernst đã đính hôn với Karina, con gái duy nhất của ông.
Tương lai, hậu duệ của Ernst sẽ mang dòng máu Habsburg. Maximilian phải phục tầm nhìn của mẹ mình - cuộc hôn nhân này thật đáng giá.
Trong khi người khác coi thường châu Phi, Maximilian sau thời gian dài ở Đông Phi càng hiểu và đánh giá cao tiềm năng nơi đây - một cơ sở vững chắc để xây dựng vương quyền.
Nhưng một câu hỏi khiến Maximilian bối rối: Vùng đất tốt thế này, sao thổ dân không xây dựng nền văn minh nào? Chẳng lẽ do chủng tộc kém cỏi?
Nói châu Phi bệnh tật khủng khiếp? Nhưng thổ dân không bị ảnh hưởng nhiều. Các đồn điền Mỹ chọn nô lệ da đen vì họ chịu đựng tốt.
Nói xa trung tâm văn minh? Đông Phi không hẻo lánh. Dar es Salaam vốn là cửa ngõ giao thương, nhưng chỉ có Vương quốc Hồi giáo Zanzibar do người Ả Rập thành lập.
Nói trí thông minh thấp? Các tộc trưởng và lái buôn nô lệ châu Phi mặc cả rất sắc sảo.
Hơn nữa, từng sống ở châu Mỹ - nơi thực sự tách biệt với đại lục Á-Âu - Maximilian thấy người da đỏ dù chỉ dùng công cụ đá cũng tạo ra nền văn minh rực rỡ hơn thổ dân châu Phi đã bước vào thời đại đồ sắt.
Không hiểu nổi điểm yếu của thổ dân châu Phi là gì? Nếu quy kết do vị trí địa lý, khí hậu, bệnh tật, chiến tranh... thì Đông Phi thuộc địa lại là bằng chứng phản bác.
Vị trí địa lý thuận lợi giúp Ernst vận chuyển di dân từ châu Âu và Viễn Đông. Di dân châu Âu, Á Đông (kể cả Slav từ vùng lạnh giá Nga) không thể thích nghi khí hậu tốt bằng thổ dân.
Về bệnh tật và chiến tranh: Di dân Đông Phi kháng bệnh kém hơn thổ dân, bản thân thuộc địa này cũng liên tục gây chiến, tiêu diệt nhiều vương quốc nhỏ...
(Hết chương)
Chú thích: [1] Vương quốc Lombardy-Venetia: Vùng đất thuộc Đế quốc Áo (1815-1866), nay là miền bắc Italy.
------oOo------