Tập đoàn Hechingen, Thị trấn thứ nhất Tanganyika – Trên những đồi thấp phía tây nam, từng hàng cây sisal (dứa gai) vừa được trồng thẳng tắp. Các công nhân nông nghiệp đang cần mẫn xới đất.
Dọc theo lối đi, người bản địa kéo những chiếc cày sắt nhập từ châu Âu để lật đất. Người Hoa thì đảm nhận xới phần đất xung quanh gốc cây sisal – công việc tỉ mỉ này nếu giao cho bản địa sẽ dễ làm tổn thương rễ cây, nên phải để những nông dân Hoa giàu kinh nghiệm dùng cuốc xới từng chút một.
Trên những thửa đất đã hoàn thành, người Đức dưới sự hướng dẫn của chuyên gia nông nghiệp gốc Tây Ban Nha, đang giám sát và chỉ huy người bản địa đào mương thoát nước.
Từ sườn đồi xuống vùng bằng phẳng, những luống lúa mạch non đã lên xanh. Để đảm bảo tưới tiêu, hệ thống dẫn nước mới đang được xây dựng.
Khi người Hoa di cư đến ngày một đông, quy mô nông nghiệp đã phát triển đáng kể. Những người mới đến sẽ được phân về các nhóm có kinh nghiệm để tham gia khai hoang, trong khi người Đức nắm vai trò lãnh đạo, chủ yếu phụ trách giám sát, quản lý và đảm bảo an ninh.
Để đề phòng các bộ lạc bản địa hiếu chiến và các đội săn nô lệ, lính đánh thuê người Đức được chia nhóm tuần tra các khu vực xung quanh.
Lực lượng chính tiếp tục thám hiểm nội địa, vẽ bản đồ, đôi khi bắt giữ lao động trên đường trở về nghỉ ngơi, đồng thời dọn dẹp khu vực quanh Thị trấn thứ nhất.
Toàn bộ khu định cư đang mở rộng về phía tây với tốc độ chóng mặt. Chỉ cần nhân lực đủ, các tiền đồn mới sẽ liên tục mọc lên khắp nội địa Tanganyika.
Nhóm thuộc địa đã lên kế hoạch xây Thị trấn thứ hai bên bờ sông Rhine nhỏ, cách Thị trấn thứ nhất 13km về tây nam. Theo cách đặt tên giản dị truyền thống, nó sẽ gọi là "Thị trấn thứ hai (Ruvu)". Kế hoạch cho Thị trấn thứ ba (Kitonga)[1] cách 10km về phía bắc cũng đã được phác thảo.
Như vậy, một mô hình thuộc địa Đông Phi đã hình thành: lấy Thị trấn thứ nhất làm trung tâm, kết nối cảng Dar es Salaam ở phía đông, mở rộng dần về phía tây, tổng diện tích khoảng 150.000 mẫu[2].
Cây dứa gai Sisal ưa khí hậu nhiệt đới với nhiệt độ cao, độ ẩm lớn và lượng mưa đều, đặc biệt thích hợp với vùng cao nguyên ngày nóng khô, đêm nhiều sương.
Đông Phi hoàn toàn phù hợp với các tiêu chí: ban ngày nắng gắt, ban đêm do địa hình cao nguyên khiến nhiệt tản nhanh, hơi nước ngưng tụ tạo sương. Nhiệt độ lý tưởng cho sisal là 27-30°C (tối đa 40°C, tối thiểu 16°C), chênh lệch ngày đêm không quá 7-10°C – trùng khớp với điều kiện địa phương.
Lượng mưa lý tưởng từ 800-1200mm/năm. Cây có sức chịu hạn tốt, ưa đất cát thoát nước, nhưng dễ mắc bệnh đốm lá nếu trồng nơi ẩm thấp.
Những dữ liệu này do chuyên gia người Mexico gốc Tây Ban Nha cung cấp – người từng trồng sisal ở quê nhà. Dù trình độ học vấn không cao, nhưng nhờ bà nội là người Đức nên ông thông thạo tiếng Đức – lý do chính để thuộc địa tuyển dụng.
Tất cả di dân Hoa trên danh nghĩa là công nhân của tập đoàn Hechingen. Đất đai thuộc sở hữu tập đoàn, công nhân làm việc tập thể theo nhóm được phân công.
Hiệu suất mỗi nhóm quyết định khẩu phần lương thực. Ban quản lý thuộc địa sẽ kiểm tra chất lượng khai hoang, thời gian hoàn thành và tình trạng cây trồng.
Về lý thuyết, các công nhân được trả lương, nhưng hiện chưa ai nhận được. Người Hoa cũng không bận tâm – họ đến đây chủ yếu để kiếm miếng ăn, đa số là nông dân mất đất hoặc phá sản ở quê nhà.
Qua thực tế, ban lãnh đạo nhận thấy người Hoa làm việc hiệu quả và dễ quản lý hơn hẳn bản địa. Những người bản xứ thường chỉ làm việc khi có quản lý cầm roi giám sát bên cạnh
Trong khi đó, công nhân người Hoa làm việc chăm chỉ không phàn nàn, tuân thủ mệnh lệnh tuyệt đối. Dần dần, giới lãnh đạo cũng "thấm nhuần" chủ trương của Ernst – người Hoa quả thực là lực lượng lao động chất lượng, không thua kém người Đức.
Tuy nhiên, công nhân người Hoa ăn rất khỏe. Một người Đức bình thường chỉ đủ ăn ở châu Âu khó có thể hiểu được khát khao được ăn no của người Hoa. Ở Đông Phi, làm việc nhiều thì được ăn nhiều, nên ai cũng cố gắng hết sức.
Thịt của những con thú này phần lớn được đưa vào bụng các lao động người Hoa — với nhiều người đã lâu không được ăn thịt, đây chẳng khác nào ăn Tết. Thời đó, thậm chí dân nghèo ở Thanh triều cũng chẳng mấy khi có miếng mỡ để ăn Tết, huống gì là được ăn thịt như ở đây. Miễn là làm tốt công việc, sẽ được ăn no, thỉnh thoảng còn có thịt — dù vất vả, nhưng niềm vui và hạnh phúc hiện rõ trên gương mặt họ lần đầu tiên.
Sau khi ổn định cuộc sống, nhiều gia đình bắt đầu sinh con đẻ cái. Thuộc địa khuyến khích di cư theo gia đình nhỏ (2-3 người) để ổn định xã hội, nhưng cấm các đại gia đình hay dòng họ lớn – những yếu tố dễ gây bè phái theo quan điểm của Ernst.
Hiện tại, tỷ lệ nam nữ mất cân đối nghiêm trọng. Chỉ số ít gia đình đã định cư từ trước, còn lao động nữ được tuyển riêng rất hiếm. Việc giải quyết hôn nhân cho đội quân độc thân sẽ là bài toán khó với Ernst trong tương lai.
Nhưng hiện tại, điều Ernst quan tâm nhất vẫn là tập trung vào phát triển công nghiệp và theo dõi cục diện châu Âu.
(Hết chương)
Chú thích: [1] Ruvu/Kitonga: Tên địa danh gốc tại Tanzania, được La tinh hóa để dễ quản lý hành chính. [2] 150.000 mẫu: Tương đương khoảng 600km² theo đơn vị đo lường Trung Quốc thời nhà Thanh.
------oOo------