Nguồn: read.st


“Carl thúc phụ, ngài xem, khu vực này chính là hồ Chad. Chỉ nhìn trên bản đồ thôi cũng thấy rõ diện tích mặt nước của nó rộng lớn đến mức nào — không hề nói quá khi cho rằng, trong các hồ của châu Phi, nó chỉ đứng sau Đại Hồ (hồ Victoria) và hồ Zollern (hồ Tanganyika).”

Hiện nay, hồ Chad vẫn chưa bị khô cạn như hậu thế, diện tích mặt nước vào khoảng ba đến bốn vạn kilômét vuông (mùa mưa còn có thể mở rộng nhanh chóng). Vì thế, trên bản đồ châu Phi do Đông Phi vẽ ra, nó vô cùng nổi bật.

Carl thân vương quả thật cũng động lòng — một hồ nước khổng lồ như thế, ai mà chẳng thèm muốn? Hồ và sông chính là biểu tượng của văn minh, nhất là khi nó lại nằm sát bên sa mạc Sahara rộng mênh mông.

“Ernst, cái gọi là ‘hồ Chad’ này thực sự tồn tại sao?”

Không thể trách Carl thân vương đặt câu hỏi ấy. Thực ra, hồ Chad đã được phát hiện từ đầu thế kỷ XIX, nhưng việc cập nhật và truyền bá bản đồ lại chậm, mãi đến gần đây các quốc gia châu Âu mới bắt đầu mở rộng thám hiểm châu Phi.

Có điều, xin lỗi mà nói — riêng Đông Phi đã chiếm gần một phần ba châu Phi, thậm chí nếu tính cả hai phần ba châu Phi thì chỉ có khu vực Tây Phi là còn giá trị khai khẩn. Còn Bắc Phi, dù cùng suy tàn với Đế quốc Ả Rập và Ottoman, song “con thuyền nát vẫn còn ba cân đinh”, dấu ấn văn hóa của họ không dễ phai mờ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến Algérie sau này thoát khỏi ách cai trị của Pháp.

“Carl thúc phụ xin yên tâm, nếu nói quốc gia nào hiểu rõ châu Phi nhất, thì chắc chắn là Đông Phi chúng ta. Thực tế, người Anh đã phát hiện hồ Chad từ năm 1822, khi họ tìm hiểu mối liên hệ giữa sông Niger và hồ Chad. Sau đó, đoàn thám hiểm của chúng ta cũng đến khảo sát, và số liệu còn chi tiết hơn.”

Thật ra, người châu Âu đầu tiên phát hiện hồ Chad là một người Scotland. Hồ Chad và sông Niger không có quan hệ trực tiếp, ngược lại, trong thời viễn cổ, hồ Chad từng là một trong những nguồn của sông Nile, khi ấy diện tích của nó còn lớn hơn cả biển Caspi ngày nay.

Ernst tiếp tục giới thiệu:
“Cả vùng Chad, phía bắc đúng là không mấy tốt, khí hậu khô hạn, sa mạc bao phủ, nhưng miền nam lại là đồng cỏ, khá giống nhiều khu vực ở Đông Phi, lượng mưa từ 500 đến 1.200 mm, rất thích hợp cho phát triển nông nghiệp. Miền bắc tuy khí hậu kém hơn, nhưng không có đối thủ cạnh tranh. Nếu muốn, các ngài có thể chiếm bao nhiêu đất tùy ý, chắc chắn không thiệt. Dù sao thì Đế quốc Ả Rập cũng từng được sinh ra giữa vùng sa mạc mênh mông bán đảo Ả Rập.”

Nói là sa mạc, nhưng thật ra bán đảo Ả Rập cũng có không ít vùng trồng trọt được. Chỉ là khi dân số tăng thì lương thực lại chẳng đủ — tình hình miền trung và bắc Chad cũng tương tự như vậy.

“Phía đông hoặc nam là khu vực Cameroon, các ngài cũng có thể xem xét. Về phía tây bắc là quốc gia Hồi giáo Darfur — nếu muốn chiếm lấy, thì phải tự mình ra tay. Người Darfur e rằng còn khó đối phó hơn người da đen ở phía nam.”

“Chúng tôi có thể cử quân dọn sạch một phần khu vực Chad và Cameroon để ngài lấy đó làm căn cứ thuộc địa ban đầu. Các ngài chỉ cần ổn định, rồi mở rộng về phía tây và bắc là được.”

Ernst chỉ một nét bút đã “ban tặng” cho nhà Sigmaringen hơn hai triệu kilômét vuông đất, khiến Carl thân vương — người từng trải dày dạn — cũng không khỏi thở dốc vì kinh ngạc.

Quá hào phóng, hay nên nói là quá táo bạo — đó chính là sức hấp dẫn của dân di cư. Không giống châu Âu, nơi người ta có thể đánh nhau sống chết chỉ vì một ngôi làng nhỏ.

Tất nhiên, Đông Phi chỉ nói là “giúp Sigmaringen chiếm” một vùng căn cứ, vùng đó chính là đất của Vương quốc Wadai xưa.

Wadai là một quốc gia Hồi giáo do quý tộc Abbasid lập ra. Thực ra, hầu hết các quốc gia phía bắc và tây giáp Đông Phi đều là quốc gia Hồi giáo — tức quốc gia Ả Rập, chỉ khác là ở Chad, Cameroon hay Darfur thì người da đen chiếm đa số.

Những vương quốc Hồi giáo cũ đó từ lâu đã diệt vong — mà thủ phạm chính là Đông Phi. Khi Đông Phi trục xuất các vương quốc da đen ở phía tây, những nhóm người này đều vượt qua khu vực này để tiến về Tây Phi.

Những cuộc di dân quy mô lớn ấy tất nhiên dẫn đến xung đột với các quốc gia bản địa. Có thể ban đầu họ còn chống cự, nhưng sau một, hai đợt, dưới áp lực của dòng người không ngừng tràn đến từ Đông Phi, nhiều quốc gia đã diệt vong.

Vì vậy, lời Ernst nói “xuất binh giúp Sigmaringen” thực ra chỉ là hình thức — các thế lực da đen quanh Đông Phi vốn đã chẳng còn mấy.

Carl thân vương nói:
“Nhưng dù đất này rộng lớn thật, song cách xa biển quá, quản lý sẽ rất khó.”

Quả đúng vậy — từ bờ Ấn Độ Dương đến hồ Chad là một khoảng cách không ngắn. Nếu đi từ hướng Đại Tây Dương thì dễ hơn; trong lịch sử, Pháp đã làm vậy. Nhưng trong số các quốc gia Đức, nước có thực lực nhất trên Đại Tây Dương vẫn là Đức, mà hải quân Đức còn chẳng đủ dùng ở gần nhà, nên Nam Đại Tây Dương hiển nhiên là phạm vi thế lực của Anh và Pháp.

Dĩ nhiên, nước Đức hiện tại cũng có làm vài “động tác tượng trưng” ở Tây Phi, nhưng vì sức mạnh Pháp quá lớn, nên khó mà nên chuyện. Tuy vậy, Đức cũng đã khiến việc thuộc địa hóa của Pháp ở Tây Phi thêm phần rắc rối.

Nguyên nhân, vẫn là nhờ Đông Phi — vì Đông Phi đã nuốt mất hai thuộc địa quan trọng nhất của Đức ở châu Phi đời trước (Đông Phi thuộc Đức và Tây Nam Phi thuộc Đức), nên đời này nước Đức lại có thêm sức mà dốc vào Tây Phi.

“Carl thúc phụ, chuyện đó ngài không cần lo. Chúng ta có thể hỗ trợ. Tuyến đường sắt phía bắc kéo dài đến tận khu vực Đại Hồ, có thể giúp các ngài vận chuyển hàng hóa. Đoạn đường còn lại đến Chad cũng nằm trong tầm kiểm soát của chúng tôi. Ngược lại, về hướng Nam Đại Tây Dương, hải quân chúng tôi yếu, khó mà cạnh tranh với các nước khác.”

Quả thực, đừng nói Anh Pháp — ở Nam Đại Tây Dương, sức mạnh hải quân của Đông Phi còn thua cả Bồ Đào Nha. Việc Đông Phi có thể tấn công Angola là nhờ tuyến hậu cần từ nội lục, qua đường sắt và đường bộ.

Do đó, nếu Sigmaringen muốn chiếm Chad và vùng phụ cận, con đường tốt nhất vẫn là qua nội địa Đông Phi. Tất nhiên, phí đường sắt thì phải trả — mà vậy lại giúp Ernst kiếm được tiền từ Romania, vừa bổ sung ngân khố Đông Phi, vừa thu lợi từ việc cung ứng hậu cần cho dân định cư Sigmaringen.

Dẫu là “anh em”, vẫn phải tính toán rạch ròi. Đông Phi đã quá ưu đãi Sigmaringen — những nước khác còn chẳng có cơ hội dùng tuyến đường sắt ấy.

Carl thân vương vô cùng hài lòng, thậm chí thấy mình quá lời — Đông Phi chẳng khác nào biếu không cho ông một vùng thuộc địa đầy tiềm năng, còn lại chỉ việc tự mình khai phá.

“Ừm, việc này ta sẽ bàn thêm với Leopold.”

Ngoài thực lực bản thân, điểm tựa lớn nhất của Sigmaringen chính là Đông Phi và Romania. Nay Đông Phi đã dọn sẵn đất, phần còn lại chỉ cần hai bên cùng làm.

Ernst nhắc nhở thêm:
“Dù là người một nhà, nhưng ranh giới giữa gia tộc và quốc gia vẫn nên rõ ràng. Thực ra, việc khai thuộc địa ở vùng Chad không mấy áp lực quân sự, chỉ cần dân cư và vật tư thôi — những thứ đó Đông Phi có thể cung cấp theo giá vốn. Ta đề nghị Sigmaringen và Romania chia nhau — để Romania xử lý Darfur, còn phần nam Chad thì do các ngài trực tiếp nắm.”

Dù vua Romania là Carol I, nhưng Romania không phải là tài sản riêng của ông. Tốt nhất là lợi dụng danh nghĩa nhà nước để phục vụ hoàng tộc Sigmaringen.

Tức là hai bên cùng hợp tác khai thuộc địa Chad và khu vực lân cận, chứ Sigmaringen một mình e không kham nổi.

“Các ngươi có thể cung cấp dân định cư sao?”

“Đương nhiên, nhưng chỉ là người Hoa Viễn Đông. Còn người da trắng thì các ngài phải tự tuyển ở Romania và các vùng lân cận.”

Đông Phi mấy năm nay đã hút gần như toàn bộ lượng dân Đức dư thừa. Đặc biệt, sau khi nước Đức thoát khỏi khủng hoảng kinh tế và bước vào giai đoạn phục hồi, việc làm lại ổn định — vì những người từng tranh cơm với họ đều đã sang Đông Phi, nhất là nông dân Đông Phổ bị phá sản do khủng hoảng nông nghiệp.

Vì thế, làn sóng di dân Đức sang Mỹ từng rộ lên trong thập niên 1880 ở lịch sử trước, nay đã không còn khả năng xảy ra. Thập niên 1870, bản thân nước Mỹ cũng đang trong khủng hoảng, nên chẳng thu nhận được di dân Đức — kết quả là, gần hai mươi năm di dân ấy đều chảy về Đông Phi.

Do đó, Sigmaringen gần như không thể chiêu mộ di dân Đức quy mô lớn — ngay cả Đông Phi cũng chẳng còn tuyển được.

Chỉ còn trông vào Romania và vài quốc gia lân cận. Còn người Hoa Viễn Đông — Đông Phi vẫn có thể cung cấp, nhưng số lượng gần đây cũng giảm mạnh, đến mức vé tàu di dân sang Đông Phi đã trở thành “một vé khó cầu”.

Vì chính sách di dân của Đông Phi vốn lấy “cân bằng dân số” làm trọng, mà nay người Đức không còn, mục tiêu cân bằng cũng mất.

Do đó, nhiều tàu thuyền của Đông Phi đã chuyển hướng sang “thương mại lao động da đen”, chủ yếu cung cấp nhân công giá rẻ cho châu Mỹ. Nói cách khác, đỉnh điểm di dân Đông Phi đã qua, nay họ đang bước sang thời kỳ nhập cư bình thường.

Chính sách di dân hơn mười năm qua của Đông Phi mang lại ba kết quả lớn:

Một là phát triển quy mô lớn ở Đông Phi,

Hai là giảm bớt khủng hoảng kinh tế Đức,

Ba là giải tỏa áp lực dân số ở Viễn Đông, đồng thời cung cấp lao động da đen giá rẻ cho Mỹ, khiến lượng di dân da trắng đến Mỹ giảm đáng kể.

Mỹ là quốc gia tư bản — tư bản biết tính toán. So với việc bỏ tiền sang châu Âu chiêu mộ dân trắng, thì lao động da đen ở các đồn điền miền Nam rõ ràng “hợp giá” hơn nhiều.

Còn chuyện “buôn nô lệ”? Giới chủ nhà máy miền Bắc không muốn nhìn thấy. Dù sao, những người da đen rời khỏi miền Nam giờ đều là “tự do nhân”, có thể hơi lớn tuổi, nhưng ngoan ngoãn, dễ quản, thậm chí còn hiệu quả hơn trước. Và nước Mỹ cũng không dại mà “miễn phí” thêm lần nữa — chẳng ai muốn lại xảy ra một cuộc Nội chiến Bắc – Nam thứ hai.

Ernst vừa cho Sigmaringen đất, vừa cho người, không phải vì hào phóng, mà là vì chiến lược — nhằm tạo ra một “vành đai cách ly da đen”, tách biệt hoàn toàn Tây Phi khỏi Đông Phi trong tương lai.

Phía tây bắc đã có Congo thuộc Bỉ, phía đông bắc là Ethiopia thuộc Ý, chỉ còn một lỗ hổng giữa trung tâm lục địa cần được lấp đầy.

Với sự hậu thuẫn của Đông Phi, việc Sigmaringen khai thuộc địa ở Trung Phi (Chad, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi và một phần Sudan) gần như chắc chắn sẽ thành công.

Còn nước Đức nếu giành được một hai thuộc địa ở Tây Phi cũng chẳng lạ gì — đời trước, Đức từng có Togoland (nay là Togo), Cameroon, thậm chí cả Gabon (vốn là phần bồi thường của Pháp khi tranh giành Maroc với Đức).

Như vậy, ba chi chính của dòng họ Hohenzollern đều có thế lực riêng ở châu Phi — danh hiệu “Bộ tộc châu Phi của Hohenzollern” xem như được định hình.

(Hết chương)
------oOo------