Nguồn: read.st
Quả nhiên đúng như suy đoán của Phí Tiềm, cơn giận của Thái Ung không phải vì hoàng đế bị phế truất, mà là từ quá trình phế đế đầy khuất tất.
Trong buổi đại triều hôm nay, Đổng Trác nhân lúc văn võ quần thần tề tựu, bèn tuyên bố: “Thiên tử ngu muội, không đủ tài trị thiên hạ. Nay có một bản tấu, nên được tuyên đọc.” Sau đó gã sai Lý Nho đọc bản phế đế chiếu thư.
Giọng đọc từng chữ của Lý Nho khiến Hán Thiếu Đế sợ đến toát mồ hôi, hoảng loạn không thôi.
Đổng Trác được Vương Doãn và Viên Quỹ ngầm đồng thuận, đưa ra đề nghị phế đế. Cả triều văn võ không một ai lên tiếng, chỉ có Thượng thư, cựu Bắc Trung lang tướng Lư Thực đứng ra, giận dữ quát: “Xưa Thái Giáp vừa lập đã bất minh, Ỷ Ấn đày về cung Đồng. Vương Xương Ấp trị vì hai mươi bảy ngày, tội lỗi chất chồng, nên Hỏa Quang mới phế bỏ. Nay Thượng hoàng tuy trẻ tuổi nhưng chưa từng sai phạm, chuyện này không thể so với tiền lệ.” — Ý là các trường hợp phế đế trước kia đều có lý do chính đáng, còn Đổng Trác thì hoàn toàn là ngụy biện, không thể so sánh với Ỷ Ấn hay Hỏa Quang.
Nói xong, Lư Thực biết việc đã không thể cứu vãn, bèn rời triều, từ quan, lên núi Quân Đô ở Thượng Cốc ẩn cư.
Tội nghiệp Hán Thiếu Đế ngồi trên ngai vàng, lúc Lư Thực đứng ra phản đối thì hắn còn hy vọng nhìn quanh xem có ai khác đứng lên cùng chống lại Đổng Trác. Nhưng nhìn mãi chỉ thấy một đám đại thần cúi đầu như chim cút, ánh mắt đầy mong đợi của Lưu Biện cũng dần trở nên u ám.
Và rồi, cảnh tượng kịch tính diễn ra.
Vương miện và ngọc tỷ của Hán Thiếu Đế bị thu hồi, Trần Lưu Vương được mời lên ngôi. Một đám người như đã tập luyện hàng trăm lần, thành thạo tiến hành nghi lễ chúc mừng tân hoàng…
Ngay sau đó, Đổng Trác được phong làm Tướng quốc, chính thức tuyên bố họ Đổng trở thành thế lực ngoại thích lớn nhất triều đình…
Cơn giận của Thái Ung không chỉ vì Đổng Trác phế đế, mà còn vì sự im lặng đồng thuận của toàn bộ đại thần trong triều — tất nhiên cũng bao gồm cả hắn. Có khoảnh khắc, hắn muốn lao lên cùng Lư Thực dõng dạc phản đối, nhưng nghĩ đến gia đình, nghĩ đến Thái Diễm, hắn lại do dự. Cuối cùng, hắn đành mơ hồ theo dòng chảy, hoàn tất toàn bộ quá trình Thiếu Đế thoái vị, Tân Đế đăng cơ.
Sau khi hạ triều, trở về nhà, Thái Ung cảm thấy hành động hôm nay của mình mâu thuẫn với tư tưởng Nho gia mà hắn đã học. Nhưng nỗi giằng xé ấy không thể giải tỏa, đành nén giận trong lòng.
Thấy Phí Tiềm đứng nghiêm bên cạnh, Thái Ung cố nén cảm xúc, nhớ ra hôm nay gã đến để tạ lễ sư môn, bèn gượng gạo khích lệ vài câu.
Nhưng đến cuối cùng, Thái Ung vẫn không kìm được, hỏi: “Tử Uyên, ‘Quân năng bổ quá, Cổn bất phế dã’ — chuyện này ngươi thấy sao?”“Nếu vua có thể sửa lỗi, thì không cần phải phế truất.”
Phí Tiềm tuy muốn buột miệng nói câu quen thuộc “chuyện này tất có uẩn khúc”, nhưng biết rõ Thái Ung đang mượn văn học để tìm lời giải đạo lý, gã không thể qua loa được.
“Quân năng bổ quá, Cổn bất phế dã” là câu trong truyện Tấn Linh Công trong Tả truyện.
Tấn Linh Công là một gã có sở thích kỳ quái, thích đứng trên tường thành dùng ná bắn vào chỗ kín của người đi đường, nhìn họ né tránh thì lấy làm vui…
Một chư hầu đường đường mà lại thích trò đó, quả là hiếm có.
Các đại thần lo lắng, muốn dẫn dắt Tấn Linh Công theo con đường “đạn đạo học cao cấp”, không thể suốt ngày chơi trò bắn ná như thế.
Một đại thần tên Triệu Đốn khuyên can, Tấn Linh Công miệng thì nói sẽ sửa nhưng không sửa, sau đó bị khuyên nhiều quá thì nổi giận muốn giết Triệu Đốn. Nhưng Triệu Đốn có vận khí hộ thân, giết mãi không chết, cuối cùng phản công giết Tấn Linh Công, đưa công tử Hắc Mông lên làm quốc quân.
Phí Tiềm từng đọc Tả truyện, khá quen thuộc. Mỗi lần đọc đến đoạn này gã đều muốn cười — người thời Xuân Thu thật chất phác, đặt tên thật hình tượng: Hắc Mông, ha ha ha… mà lại là quốc quân nữa chứ…
Nhưng hôm nay Thái Ung hỏi không phải để bàn về màu mông của quốc quân, mà là mượn chuyện Tấn Linh Công để phản chiếu buổi triều hôm nay — “Quân năng bổ quá, Cổn bất phế dã” — nếu Hán Thiếu Đế có thể sửa sai, thì có nên phế không? Dù có sai, chẳng phải nên khuyên bảo trước, đến khi không thể cứu vãn mới tính đến chuyện phế bỏ?
Vì trong tư tưởng Nho gia, dù thiên tử có ngu dốt, tàn bạo, vô đạo, hay biến thái, thì vẫn là “thần thánh”, không thể xúc phạm, không thể dễ dàng luận tội, nếu không sẽ phạm tội khi quân, nghịch thần.
Thái Ung cảm thấy khi vua sai thì phải khuyên, bản thân không làm được, để vua bị phế bỏ dễ dàng như vậy, mà mình không ngăn cản, giờ nghĩ lại thấy lòng bất an.
Phí Tiềm nghĩ thầm, sư phụ mình cái gì cũng tốt, chỉ là hơi lý tưởng hóa. Gã không thấy cả triều văn võ chẳng ai lên tiếng, đều vui vẻ nghênh đón tân hoàng sao? Ai còn quan tâm đến phế đế?
Nhưng lời này không thể nói thẳng với Thái Ung, nếu không gã sẽ bị mắng chết. Đừng tưởng Thái Ung không dám mắng Đổng Trác, chứ mắng đệ tử thì chẳng ngại gì.
Phí Tiềm suy nghĩ rồi nói: “Tống Sở lập minh ước dưới thành, trong đó viết ‘ta không lừa ngươi, ngươi không mưu ta’.” — Ý là chuyện Tống Sở lừa nhau, minh ước viết ra cũng có thể bị phản bội, huống chi là một vị hoàng đế. Sư phụ là người quân tử thành tín, nhưng chưa chắc người khác cũng vậy!
Ai không lừa lọc? Không lừa thì khó đứng vững, khó giành lợi ích. Cái gọi là “Xuân Thu vô nghĩa chiến”, phần nào cũng phản ánh tranh chấp lợi ích giữa các nước, luôn có yếu tố lừa lọc.
Tình hình hiện tại cũng thế, quân Đổng Trác đã áp sát Lạc Dương, còn có lựa chọn nào khác? Huống chi văn võ triều đình ai chẳng mưu cầu lợi ích? Nhà họ Viên, họ Vương sao không lên tiếng, chẳng lẽ không có mưu đồ hay lợi ích gì sao?
Thái Ung thở dài: “Lời tuy đúng, nhưng…” — hắn không nói hết, nhưng Phí Tiềm hiểu, đạo lý ai cũng biết, nhưng khi đối mặt thực tế thì chưa chắc làm được.
Thái Ung lắc đầu, tuy có vẻ nhẹ lòng hơn chút, nhưng tâm trạng vẫn nặng nề. Hắn vỗ vai Phí Tiềm, bảo gã về học hành cho tốt, rồi cho gã lui.
Phí Tiềm ra khỏi phủ Thái Ung, vẫn còn suy nghĩ — tính cách của Thái Ung có phải là lý do khiến lịch sử ghi lại chuyện hắn khóc vì Đổng Trác? Nhưng hiện tại xem ra, Đổng Trác cũng chẳng phong cho Thái Ung chức vị gì lớn, chắc Thái Ung không đến mức cảm kích gã đâu nhỉ? Phí Tiềm nghĩ tới nghĩ lui, cảm thấy để xác minh suy đoán của mình, cần phải đi thử thăm dò thêm một người nữa — tuy rằng việc này không dễ dàng gì.
------oOo------