Vương quốc Sardinia cũng là một thành viên của Liên minh chống Pháp, nhưng sau khi chiến tranh bắt đầu, họ thực sự chưa bao giờ thực sự chiến đấu với quân đội Pháp. Về cơ bản, ngoài việc hải quân của họ từng theo sau quân Anh và Tây Ban Nha tham gia phong tỏa Pháp, những gì họ chịu trách nhiệm là "khua môi múa mép" và "đánh trống lảng". Còn hải quân của họ, sau khi phát hiện ra rằng hoàn toàn không thể đối phó với những con thuyền clipper của Pháp, cũng đã bí mật tham gia vào việc buôn lậu vật tư cho Pháp – một công việc rất hứa hẹn và kiếm được nhiều tiền.
Vì chưa bao giờ thực sự đối đầu với người Pháp trên chiến trường, quân đội Vương quốc Sardinia thực sự không chắc chắn lắm về sức chiến đấu của mình mạnh đến đâu, hay nói đúng hơn là yếu đến mức nào. Về cách thức tác chiến đã thay đổi lớn ngày nay, chúng ta không thể nói rằng người Ý hoàn toàn không biết gì – họ cũng được trang bị "lựu đạn nhỏ" kiểu mới và cũng biết về "ưu thế của lính tản" mà lựu đạn nhỏ mang lại. Hơn nữa, trong các cuộc tập trận quân sự của mình, họ cũng đã xác minh được các lợi ích khác nhau của chiến thuật lính tản. Nhưng những điều này, dù sao, cũng chưa được kiểm chứng trên chiến trường.
Màn trình diễn của lính tản Sardinia trong các cuộc tập trận cũng tạm chấp nhận được, mặc dù các hiện tượng như chậm chạp, lề mề thường xuyên xuất hiện trong các cuộc tập trận, nhưng nhìn chung, màn trình diễn của lính tản không tệ hơn lính thường. Thậm chí cũng không tệ hơn lính tản của Áo.
Thông thường, người Áo luôn vì ghen tị mà thích hạ thấp sức chiến đấu của quân đội Vương quốc Sardinia một cách vô căn cứ. Nhưng họ cũng nói: "Lính tản của Sardinia, trông có vẻ không tệ lắm."
Và tai của các tướng lĩnh Vương quốc Sardinia tự động bỏ qua cụm từ "trông có vẻ không tệ lắm" trong đó. Do đó, họ rất hài lòng với sự nắm bắt các chiến thuật mới của mình. Vì vậy, họ khiêm tốn đưa ra một đánh giá như sau: "Lính tản của chúng ta, so với lính tản của Pháp được công nhận là mạnh nhất, có thể còn một chút khoảng cách, nhưng cũng nên là đẳng cấp hàng đầu châu Âu."
Năm vạn đại quân của Vương quốc Sardinia dần dần tập trung lại, Tướng Colli trở thành tổng chỉ huy của đại quân này. Mặc dù Tướng Colli luôn cho rằng nên đợi quân đồng minh Áo đến rồi mới phát động tổng công kích quân Pháp, nhưng hành động của người Áo lại quá chậm. (Thống chế Beaulieu cho rằng toàn bộ quân đội Ý đều không đủ tinh nhuệ – tinh nhuệ của Áo đều ở Bỉ và Ba Lan, còn về quân đội Vương quốc Sardinia, Thống chế Beaulieu cho rằng còn kém hơn cả quân không tinh nhuệ của Áo – vì vậy hiện tại tốt nhất là nên giữ thế phòng thủ, chờ quân tiếp viện). Cộng thêm áp lực từ nhà vua và giới quý tộc quá lớn, vì vậy Tướng Colli quyết định, trước tiên đánh một trận nhỏ để đối phó.
Thế là Tướng Colli phái một đội kỵ binh tấn công một cứ điểm của quân Pháp trong trang viên của Hầu tước Coni. Sau đó, đội kỵ binh này an toàn trở về doanh trại, và báo cáo rằng họ đã thu hồi lại vùng đất đã mất, còn giết chết năm sáu tên Pháp và hàng chục kẻ phản bội Ý theo chân người Pháp. Để chứng minh mình không nói dối, họ còn mang về vài cái đầu của những kẻ phản bội Ý.
Mặc dù Tướng Colli có chút nghi ngờ về chiến quả này, nhưng lúc này, ông thực sự cần một chiến thắng để giảm bớt áp lực của mình. Chỉ là chiến thắng này quá nhỏ, chỉ giết chết năm sáu tên Pháp, điều này quả là quá ít.
Thế là Tướng Colli cho gọi đội trưởng kỵ binh đến, đích thân hỏi về quá trình tác chiến. Sau một hồi trò chuyện, tình hình tác chiến trở nên rõ ràng hơn:
Đội kỵ binh này, chưa đến một trăm người, đã gặp khoảng hơn một ngàn quân Pháp và hơn hai ngàn kẻ phản bội vô liêm sỉ đã đầu quân cho Pháp gần Trang viên Anđun thuộc về Hầu tước Coni. Kỵ binh Vương quốc Sardinia ngay lập tức rút kiếm, hô to "Vì Chúa và Nhà vua", phát động một cuộc xung phong giáp lá cà dũng cảm và không sợ hãi vào những kẻ xâm lược và phản bội này.
Người Pháp lập tức hỗn loạn, chạy tứ tán, còn kỵ binh Vương quốc Sardinia thừa thắng xông lên, chém giết vô số kẻ xâm lược và phản bội. Giành được một chiến thắng huy hoàng có thể sánh ngang với Trận Montgisard (Vua Baldwin IV nổi tiếng – Vua hủi – trong trận này, với vài trăm kỵ binh, đã đánh tan hai vạn đại quân do Saladin chỉ huy), và thuận lợi thu hồi trang viên.
Tướng Colli báo cáo tin này lên nhà vua và thông báo cho những quý tộc buộc phải bỏ trang viên của mình, chạy trốn vào thành phố. Thế là toàn bộ thành Turin tràn ngập tiếng reo hò.
Gần như đồng thời, Napoleon cũng nhận được một báo cáo như sau:
Quân ta tại cứ điểm Trang viên Anđun phát hiện một đội kỵ binh Sardinia khoảng hơn một trăm người, và đã nổ súng vào họ. Sau khi quân ta nổ súng, những kỵ binh đó nhanh chóng rút lui.
Báo cáo này đã thu hút sự chú ý của Napoleon, vì đây là lần đầu tiên họ gặp kỵ binh Sardinia có tổ chức.
"Có vẻ như người Sardinia sắp không kìm được nữa rồi phải không?" Napoleon nghĩ, rồi quyết định bắt đầu thu hẹp binh lực để chuẩn bị cho trận chiến lớn có thể sắp tới.
Ngày hôm sau, Napoleon lại nhận được báo cáo từ cứ điểm này, và cùng với báo cáo còn có vài người Ý được đưa đến.
Thì ra Hầu tước Coni, sau khi biết trang viên của mình đã được thu hồi, vì nóng lòng muốn biết mình đã chịu tổn thất lớn đến mức nào, nên đã sai cháu trai của mình, cùng một đội tùy tùng trở về xem xét ngay trong đêm. Sau đó, tất cả mọi người, bao gồm cả cháu trai của ông là Tử tước Toldo, đều trở thành tù binh của Pháp.
Napoleon đã giao vị tử tước này cho "Tòa án Cách mạng", nhưng lại thả những người tùy tùng mà ông ta mang đến.
Tướng Colli phải ra mặt tự biện minh, ông tuyên bố rằng kỵ binh của ông thực sự đã giành chiến thắng, giành lại trang viên, chỉ là sau khi kỵ binh của ông trở về, người Pháp lại quay lại. Vì vậy, chuyện này không thể đổ lỗi cho ông, chỉ là Hầu tước quá nóng vội.
Mặc dù Tướng Colli có thể mạnh mẽ biện minh cho mình như vậy, nhưng việc này cũng khiến ông không thể tiếp tục trì hoãn nữa.
Đồng thời, Tướng Colli cũng cảm thấy rằng bên mình vẫn có thể chiến đấu được. Phía đối diện nhiều nhất chỉ có ba bốn vạn người, còn bên mình thì có tới năm vạn; hơn nữa, vì dãy Alps chắn ngang, người Pháp phía đối diện không có pháo binh đáng kể, còn bên mình thì có hơn một trăm khẩu đại pháo; phía đối diện cũng thiếu kỵ binh, còn kỵ binh bên mình thì nhiều hơn họ mấy lần. Nhìn tổng thể, bên mình vẫn có ưu thế rất lớn, hoàn toàn có thể đánh một trận.
Ngày 14 tháng 1 năm 1796, chủ lực của Vương quốc Sardinia và Quân đoàn 5 của Napoleon dàn trận tại Cuneo, chuẩn bị cho trận quyết chiến.
Tướng Colli biết rằng ưu thế lớn nhất của phe mình là pháo binh, ông quyết định tận dụng triệt để ưu thế này. Vì vậy, quân đội Sardinia dàn hàng ngang hơn một trăm khẩu đại pháo trước trận địa. Tiếp đó, Tướng Colli phái lính tản của mình ra.
Chiến thuật này là chiến thuật mà Tướng Colli đã luyện tập nhiều lần trong các cuộc diễn tập, ông cảm thấy quân đội của mình đã có thể sử dụng chiến thuật này một cách thuần thục. Trước tiên dùng đạn chùm của pháo binh để áp chế lính tản của đối phương, hỗ trợ lính tản của mình tiến lên, sau đó dựa vào "lựu đạn nhỏ" của lính tản và đạn đặc của pháo binh, mở ra khoảng trống trong đội hình của đối phương, tiếp theo là tung kỵ binh vào để kết thúc trận chiến.
Trong các cuộc diễn tập, chiến thuật này khá hiệu quả, giúp Tướng Colli nhận được nhiều lời khen ngợi. Tướng Colli hy vọng, chiến thuật mà ông đã dày công nghiên cứu này cũng có thể mang lại cho ông vinh dự cao hơn trên chiến trường thực sự.
Lính tản của quân đội Vương quốc Sardinia bắt đầu tiến lên, Tướng Colli nhìn qua ống nhòm thấy lính tản của quân Pháp đối diện cũng bắt đầu tiến lên.
"Pháo binh chuẩn bị! Dùng đạn chùm áp chế lính tản địch." Tướng Colli ra lệnh một cách tuần tự.
Tuy nhiên, pháo vẫn chưa khai hỏa, vì lúc này địch vẫn còn ở ngoài tầm bắn.
Lính tản Sardinia tiếp tục tiến lên một đoạn ngắn rồi dừng lại. Họ không thể tiến quá nhanh, để tránh khi tiến vào tầm bắn của lính tản địch, lính tản địch lại chưa vào tầm bắn đạn chùm của pháo binh phía sau họ. Một trong những vai trò lớn của họ, thực ra là để chặn lính tản địch – những người tự hào về mình – ở ngoài khoảng cách có thể đe dọa đội hình quân của mình, và cho pháo binh có cơ hội tiêu diệt họ.
Không ngờ, những lính tản Pháp phía đối diện lại dừng lại ở khoảng cách xa hơn, lên tới gần ba trăm thước.
"Người Pháp có thể nhìn ra cách bố trí của chúng ta." Tướng Colli giải thích với Hầu tước Coni đang đứng cạnh quan sát. "Họ biết rằng nếu tiếp tục tiến lên, họ sẽ bị pháo binh của chúng ta tấn công. Đương nhiên, nếu họ có thể tiếp cận hơn nữa, tôi tin rằng quân đội Pháp dũng cảm có thể chịu được pháo kích. Nhưng lính tản của chúng ta đã chặn họ lại, vì vậy họ sẽ bị đại bác của chúng ta tiêu diệt một cách vô ích, nên bây giờ họ đang do dự."
Hầu tước Coni đến đây là để đốc thúc quân của Tướng Colli nhanh chóng giải cứu cháu trai của ông – đó là người thừa kế hợp pháp duy nhất của anh trai ông. Ông nhíu mày nhìn những lính tản Pháp đã dừng lại, rồi nói: "Nếu họ cứ dừng lại như vậy, không tiến lên nữa, chúng ta phải làm sao?"
"Đơn giản thôi, núi không đến với Mohammed, Mohammed sẽ đến với núi. Chúng ta có thể cho một phần pháo tiến lên, như vậy..."
Tướng Colli đang nói như vậy, thì thấy phía lính tản Pháp bốc lên từng luồng khói xanh.
"Bắn ở khoảng cách xa như vậy sao? Họ có thể bắn trúng cái gì?" Tướng Colli kinh ngạc.
Tuy nhiên, điều đáng kinh ngạc hơn đã xảy ra, theo tiếng súng của lính tản Pháp, lính tản Sardinia lập tức ngã xuống không ít.
"Tướng quân, đây là?" Hầu tước Coni kinh ngạc hỏi. Ông cũng biết ở khoảng cách xa như vậy, không thể có tỷ lệ trúng đạn cao như vậy được.
"Có lẽ... có lẽ họ dùng súng săn có rãnh xoắn!" Tướng Colli nói.
Trong thời đại này, chỉ có súng săn có rãnh xoắn mới có thể bắn ở khoảng cách xa như vậy. Nhưng súng săn có rãnh xoắn rất khó nạp đạn, phải mất bốn năm phút mới hoàn thành một lần nạp đạn. Nếu lính tản của quân đội Pháp đều sử dụng loại vũ khí này, điều đó có nghĩa là trong một khoảng thời gian khá dài, họ sẽ không thể bắn được nữa. Chỉ cần lính tản Sardinia nhanh chóng áp sát, họ có thể khai hỏa ở khoảng cách rất gần và đạt được tỷ lệ trao đổi tốt hơn.
Tướng Colli nghĩ đến đây, lập tức ra lệnh cho lính tản nhanh chóng tấn công. Nhưng ngay khi ông vừa nói lệnh cho lính truyền tin, lính truyền tin thậm chí còn chưa kịp lên ngựa, người Pháp phía đối diện lại bắn ra một lượt nữa. Rồi lính tản Sardinia lại ngã xuống thêm một loạt.
"Điều này... điều này sao có thể!" Tướng Colli đầu tiên là kinh ngạc, sau đó thì giận dữ không thể kiềm chế. Rõ ràng, súng rãnh xoắn không thể bắn nhanh như vậy, thứ có thể bắn nhanh như vậy chắc chắn là súng nòng trơn. Mà súng nòng trơn không thể có tỷ lệ trúng đạn cao như vậy ở khoảng cách xa như thế, vậy mà bây giờ lính tản của ông lại ngã xuống nhiều như vậy. Tất cả những điều này chỉ có thể có một lời giải thích, đó là – những tên hèn nhát đáng chết đó đang trốn tránh chiến đấu, chúng đang giả chết!
Sau đó, lượt bắn thứ ba của lính tản Pháp càng chứng minh suy đoán này, sau lượt bắn này của quân Pháp, hơn một nửa lính tản Sardinia đã ngã xuống – ngay cả một loạt đạn bắn ở khoảng cách ba mươi thước cũng không có hiệu quả như vậy! Và Tướng Colli còn tận mắt nhìn thấy, có một tên khốn đáng chết ban đầu đứng nhìn xung quanh, sau khi mọi người đã ngã xuống được vài giây, hắn mới đột nhiên như tỉnh dậy, cường điệu ném khẩu súng trong tay, hai tay ôm ngực, chậm rãi ngồi xổm xuống, rồi nằm dài ra đất.
"Khốn kiếp! Những tên khốn kiếp này! Sau trận chiến này, ta nhất định phải treo chúng lên giá treo cổ mà phơi khô!" Đối mặt với những kẻ giả chết cũng không giống ai này, Tướng Colli đã vô cùng tức giận, ông cảm thấy sâu sắc sự đen tối và bi thương của thế giới này.
Những gì xảy ra sau đó không chỉ khiến người ta tức giận, mà còn khiến người ta đau lòng. Trước khi người Pháp tiếp tục bắn, nhiều lính tản hơn đã lần lượt ngã xuống, chỉ trong chớp mắt, hơn một nghìn lính tản được Vương quốc Sardinia huấn luyện kỹ càng đã đột nhiên biến mất trên chiến trường.
Sự thay đổi này khiến Tướng Colli kinh ngạc, nhưng lại khiến Napoleon mỉm cười. Napoleon đương nhiên biết, lính tản của ông thực sự đã bắn trúng lính tản Sardinia phía đối diện; nhưng, Napoleon cũng có thể khẳng định, lính tản của ông tuyệt đối không thể giết chết nhiều lính tản Sardinia đến vậy. Thế là ông cũng nhanh chóng đưa ra kết luận giống như Tướng Colli phía đối diện: lũ vô liêm sỉ đó đang giả chết để rời khỏi chiến trường.
Tuy nhiên, tình huống này, Napoleon không phải là lần đầu tiên gặp phải. Khi ông còn ở Bỉ, khi còn theo Dumouriez, ông từng tận mắt chứng kiến người Áo bắt chước chiến thuật lính tản của người Pháp một cách vụng về. Người Áo cũng phái một lượng lớn lính tản, kết quả là những lính tản đó hầu như không bắn một phát súng nào mà đã biến mất một cách khó hiểu khỏi chiến trường. Nói đi thì cũng phải nói lại, những người Ý này dù sao cũng đã chịu ba lượt đạn mới bắt đầu làm vậy, cũng đã coi là rất dũng cảm rồi.
Vì lính tản địch đã bị đánh tan, lính tản Pháp đương nhiên bắt đầu nhanh chóng áp sát.
"Đừng sợ, đây chỉ là một thất bại kỹ thuật nhỏ, đừng sợ." Tướng Colli tự cổ vũ trong lòng, "Ít nhất, chúng ta còn có ưu thế về pháo binh, chúng dám tiến lên nữa, chúng ta sẽ dùng đại bác bắn chết chúng!"
Lính tản Pháp nhanh chóng tiến đến khoảng cách khoảng ba trăm thước so với pháo binh Sardinia, họ chỉ cần đi thêm vài chục bước nữa là có thể vào tầm bắn của pháo binh. Nhưng lúc này, họ lại dừng lại, giơ súng lên...
"Điều này... điều này sao có thể! Sao lại có vũ khí tầm bắn xa như vậy, tốc độ bắn còn nhanh như vậy!" Tướng Pauli hoàn toàn kinh ngạc, bây giờ khoảng cách gần hơn, ông đã có thể nhìn rõ máu tươi chảy ra từ cơ thể của những binh lính ngã xuống cạnh khẩu đại bác – đây không phải là giả, kẻ địch thực sự có thể bắn chính xác và nhanh chóng như vậy ở khoảng cách xa như thế.
Những pháo thủ may mắn không bị bắn chết trong lượt bắn đầu tiên của lính tản Pháp cũng không còn dũng khí để tiếp tục kiên cường trụ lại dưới làn đạn. Họ thi nhau bỏ pháo chạy, hoặc đơn giản là tìm một chỗ nào đó nằm xuống giả chết.
"Kỵ binh! Kỵ binh xông lên, đánh lính tản địch lùi lại!" Tướng Colli hét lên.
Quân đội Sardinia có nhiều kỵ binh hơn, và khi người Áo kể lại kinh nghiệm chiến đấu với quân đội Pháp của họ, họ cũng đặc biệt nhấn mạnh rằng một lượng lớn kỵ binh nhẹ mới là phương pháp khắc chế lính tản của Pháp. (Kỵ binh nhẹ tương đối rẻ, và chạy nhanh hơn – dù sao thì bất kỳ loại giáp nào cũng không thể cản được đạn súng trường – và cũng tương đối có thể chấp nhận thương vong hơn một chút).
Thế là, chiếc phao cứu sinh cuối cùng của người Sardinia đã xuất hiện.
------oOo------