Nguồn: read.st
Chương Mười Lăm: Luận Văn Của Joseph Người Anh Của Quỷ (2)
“Ít nhất cho đến bây giờ, về mặt toán học tôi chưa phát hiện vấn đề gì. Vài công cụ nhỏ của anh ấy cũng rất xuất sắc,” Laplace nói. “Chỉ là việc dùng sóng để giải thích ánh sáng, vẫn còn khá nhiều hiện tượng khó giải thích, ví dụ như ether phải có những đặc tính như thế nào mới có thể truyền những dao động nhanh như ánh sáng. Và anh ấy giải thích ánh sáng là một sóng ngang, vậy tại sao trong ether lại không có sóng dọc?”

“À, bạn của tôi, vấn đề của ông thực sự quá nhiều, và bất kỳ vấn đề nào cũng không thể giải quyết trong thời gian ngắn, thậm chí, tôi nghĩ đây không phải là những vấn đề mà chúng ta có hy vọng nhìn thấy lời giải đáp trong suốt cuộc đời,” Lavoisier nói. “Đây quả thật là một vấn đề lớn của thuyết sóng. Thứ gọi là ether này, thực sự quá độc đáo, nó gần như khó tin như Thượng đế. Nó có thể truyền ánh sáng với tốc độ khó tin – ý tôi là, nếu ánh sáng là sóng – điều này có nghĩa là nó rất cứng, cứng hơn kim cương không biết bao nhiêu lần. Nó lấp đầy toàn bộ vũ trụ, lại cứng đến vậy, nhưng nó lại không gây cản trở cho bất kỳ thứ gì trong vũ trụ, nó không cản trở dù là chuyển động của một hạt bụi nhỏ nhất – trên thực tế, chúng ta hiện tại hoàn toàn không tìm thấy bất kỳ lực cản nào từ ‘ether’. Điều này thực sự khiến người ta đau đầu… À, bạn của tôi, tôi đề nghị tạm thời chúng ta đừng nghĩ về vấn đề ‘ether’ đáng nguyền rủa đó. Kiến thức và phương tiện hiện tại của chúng ta còn quá xa so với nó. Bây giờ chúng ta đi nghiên cứu nó, giống như một con mèo con vừa cai sữa, lại đi nghiên cứu làm thế nào để bắt được một con cá voi vậy.”

“Thưa ông Lavoisier, cá voi không phải là cá,” Laplace cười nói.

“Cái này tôi đương nhiên biết,” Lavoisier cũng cười. “Nhưng… nhưng mèo con nó không biết chứ.”

“Đúng vậy, mèo con nó không biết,” Laplace nói. “Thực ra chúng ta chẳng phải cũng là mèo con sao? Chúng ta cũng không biết mà.”

“Vì vậy, tôi luôn cho rằng, thí nghiệm là quan trọng nhất. Mọi lý thuyết, cuối cùng đều phải được kiểm chứng bằng thí nghiệm, ít nhất thì tính toán của anh ấy, dùng cái ‘Vệt sáng Bonaparte’ đó kiểm tra khá tốt. Còn về ‘ether’, hay ‘Vệt sáng Bonaparte’, ‘giao thoa hai khe’ và ‘vòng Newton’ có còn những giải thích khác, từ góc độ hạt, thì hãy để người khác làm,” Lavoisier nói. “Nhưng dù trong vấn đề này, cuối cùng anh ấy có sai, thì chính cái sai đó cũng có giá trị.”

“Điều này tôi đồng ý,” Laplace nói. Sau đó ông cúi đầu nhìn bài luận, rồi nói thêm: “Tôi sẽ đưa ra những giải thích mới. Nhưng bây giờ, xin phép cho tôi hoàn thành việc kiểm tra lại bài luận này trước. Sau đó chúng ta sẽ cùng mang bài luận này đưa cho các ông Monge, Coulomb và Condorcet xem…”

Tuy nhiên, tại chỗ Monge và Coulomb, tình hình lại thay đổi.

“Thành thật mà nói, mấy công cụ toán học nhỏ trong bài luận này rất thú vị, phía sau còn có những thứ thú vị hơn nữa. Nếu bài luận này cứ thành thật thảo luận về toán học thì tốt biết mấy. Đó sẽ thực sự là một bài luận đáng giá,” Monge cau mày nói. “Nhưng anh ta lại dùng nó để chứng minh quan điểm vô lý như vậy, thật là…”

“Nếu anh ấy chịu sửa lại bài luận này thì tốt biết mấy,” Coulomb cũng nói.

“Chúng ta nên mời anh ấy đến nói chuyện, để anh ấy sửa lại bài luận này, rồi có thể trao giải thưởng cho anh ấy,” Laplace nhìn Lavoisier một cái, rồi nói thêm, “Dù sao thì, chỉ riêng mấy công cụ nhỏ đó, thực ra cũng đã đáng giá sáu trăm franc rồi.”

“Đây không phải là vấn đề sáu trăm franc,” Monge nói. “Mà là anh ta lại có một lập luận kỳ lạ như vậy – ánh sáng mà là sóng, vậy thì ether truyền nó lẽ ra đã phải va chúng ta thành bột rồi! Thứ vô lý như vậy mà được giải thưởng, chúng ta sẽ trở thành trò cười! Trừ khi anh ta sửa lại bài luận này thật kỹ, bỏ đi những thứ không cần thiết, nếu không, tôi phản đối việc trao giải thưởng cho anh ấy.”

“Tôi nghĩ việc trao giải thưởng ngay bây giờ là không chặt chẽ, dù sao thì đây không phải là bằng chứng quyết định thực sự, ý tôi là, hai thí nghiệm đó, chắc chắn còn có những giải thích khác, tốt hơn. Tôi nghĩ về vấn đề này, chúng ta nên thận trọng hơn một chút…” Coulomb nói.

“Thôi nào, Coulomb! Ông có giải thích nào tốt hơn sao? Hay là, ông tìm ra lỗ hổng trong lập luận của anh ấy rồi sao?” Condorcet trừng mắt nói. “Thuyết sóng quả thật có nhiều vấn đề chưa thể giải quyết, ví dụ như vấn đề ether mà ông nói. Nhưng chẳng lẽ thuyết hạt thì không có vấn đề sao? Không nói gì khác, thuyết hạt giải thích giao thoa hai khe và ‘Vệt sáng Bonaparte’ như thế nào? Một trong những ý nghĩa của khoa học là khám phá những điều chưa biết, đặt ra vấn đề. Đặt ra vấn đề, đặc biệt là đặt ra những vấn đề có giá trị, đôi khi còn quan trọng hơn cả việc đưa ra kết luận! Từ khi khoa học ra đời, chúng ta đã chứng kiến bao nhiêu lần những quan niệm, ý kiến cũ bị lật đổ, nhưng chẳng lẽ chúng ta có thể nói những quan niệm, ý kiến đã bị lật đổ đó không có giá trị sao? Ngay cả khi quan điểm trong bài luận này, cuối cùng được chứng minh là hoàn toàn sai lầm, ngay cả khi sáng mai, Coulomb ông đã đưa ra giải thích mới, hoàn toàn lật đổ quan điểm của anh ấy, nhưng cái sai lầm đó bản thân nó không thể khơi gợi suy nghĩ, hé lộ chân lý sao? Vì vậy, dù là sai lầm, nó cũng có giá trị. Huống hồ, nó còn chưa chắc đã là sai lầm! – Chẳng lẽ Ngài Newton là không thể nghi ngờ sao? Đây còn là tinh thần khoa học nữa không! Một bài luận như vậy, nếu không thể giành chiến thắng, đó mới là nỗi nhục của Viện Hàn lâm Khoa học!”

Nói về tài hùng biện, trong Viện Hàn lâm Khoa học thực sự không có mấy người có thể sánh bằng Condorcet, Coulomb đương nhiên cũng không ngoại lệ. Biết rằng tranh luận với Condorcet mình không thể thắng, Coulomb liền im lặng không nói một lời.

Thấy Coulomb không nói gì nữa, Condorcet liền quay sang Monge: “Monge, ông nghĩ sao?”

Địa vị của Monge trong Viện Hàn lâm Khoa học không bằng Condorcet, khả năng ngôn ngữ cũng kém xa. Nhưng Monge lại là một người rất cố chấp, nghe Condorcet hỏi, ông liền trả lời: “Trước khi tôi nói chuyện trực tiếp với anh ta, tôi không thể đồng ý trao giải thưởng cho anh ta.”

Sau đó ông liền im lặng, không nói một lời. Condorcet cũng biết tính cách của Monge, biết rằng đây đã là sự nhượng bộ lớn nhất mà ông ta có thể đưa ra, liền không nói gì thêm, mà lại quay sang Laplace nói: “Laplace, ông thì sao? Ông nghĩ thế nào?”

Laplace nhìn Condorcet, rồi lại nhìn Monge và Coulomb, sau đó nói: “Tôi nghĩ… chỉ riêng mấy công cụ toán học đó, bài luận này đã có thể nhận được giải thưởng… Nhưng tôi cũng cảm thấy, anh ấy vẫn có chỗ chưa chặt chẽ, tôi cũng nghĩ chúng ta nên mời anh ấy đến nói chuyện.”

Condorcet nhìn Laplace, không kìm được lắc đầu. Tài năng của Laplace là không thể nghi ngờ, nhưng tính cách của ông ấy thực sự hơi yếu đuối và hay thay đổi.

“Vậy thì cứ thế này đi, chúng ta mời ông Bonaparte này đến đây. Chúng ta nói chuyện với anh ấy, rồi, trao giải thưởng cho anh ấy đi,” Condorcet nói, ông hơi ngừng lại một chút, rồi bổ sung thêm, “Chẳng lẽ trong số các vị còn ai nghĩ rằng, người có thể viết được bài luận như vậy lại không đủ tư cách để nhận một giải thưởng như thế này sao?”

Mọi người đều im lặng. Condorcet nhìn quanh, rồi nói: “Rất tốt, vậy cứ thế đi.”

Mặc dù Viện Hàn lâm Khoa học nằm ngay trong thành Paris, nhưng hiệu suất bưu chính của thời đại này lại khá thấp, phải đến ba ngày sau Joseph mới nhận được thư mời. Nhưng thực tế, hai ngày trước anh đã nhận được tin này từ Armand.

Giờ thì đã có thư mời, Joseph chuẩn bị một chút, rồi cầm thư mời, mặc bộ lễ phục mà có khi cả năm mới mặc một lần, lên một chiếc xe ngựa công cộng (chủ yếu để tránh bụi bám vào giày da) và đi về phía Louvre.

Louvre nằm ở bờ Bắc sông Seine, được xây dựng từ thế kỷ 12, là một trong những cung điện hoàng gia lâu đời nhất của Pháp. Đến thời Louis XIII, Richelieu thành lập Viện Hàn lâm Hoàng gia và đặt cơ quan này trong Louvre. Đến cuối triều đại Louis XIV, Paris thường xuyên xảy ra bạo loạn. Louis XIV liền mở rộng Cung điện Versailles bên ngoài thành phố, rồi chuyển đến đó. Từ đó về sau, các vị vua Pháp không còn sống ở Louvre nữa, nhưng Viện Hàn lâm Khoa học vẫn ở lại đây.

Đến cổng Louvre, Joseph xuống xe, chỉnh lại quần áo, rồi đi về phía cổng lớn của Louvre. Đây không phải là lần đầu tiên Joseph đến Louvre, kiếp trước, với tư cách là khách du lịch, Joseph cũng từng tham quan nơi đây. Lúc đó, Louvre là một trong bốn bảo tàng lớn nhất thế giới, lưu giữ nhiều hiện vật quý giá. Còn lúc này, Louvre chỉ là một cung điện, trong ba báu vật nổi tiếng của Louvre sau này, giờ đây chỉ có Mona Lisa được lưu giữ trong đó.

Joseph đi đến trước cổng cung điện – sau này, cổng Louvre là kim tự tháp kính theo phong cách hậu hiện đại. Nhưng vào thời điểm này, thứ đó vẫn chưa tồn tại. Cổng Louvre vẫn là một cánh cổng bình thường, nghiêm trang.

Joseph đi đến cổng, đưa thư mời cho người gác cổng. Người gác cổng đeo kính lão, cúi đầu nhìn thư mời, không ngẩng đầu lên, chỉ nhìn Joseph qua khe hở phía trên gọng kính, rồi nói: “Ông Bonaparte, xin ngài vui lòng đợi một lát ở đây. Tôi cần xác minh tình hình.”

Joseph gật đầu, đợi một lát ngoài cửa, liền thấy một người phục vụ mặc áo khoác đỏ, đội tóc giả đi tới, mở cửa nói với Joseph: “Có phải ông Bonaparte không? Xin mời đi theo tôi.”

Joseph liền đi theo người phục vụ vào trong Louvre. Người phục vụ dẫn Joseph đi qua hết đại sảnh này đến đại sảnh khác, cuối cùng ông ta dừng lại trước một phòng khách nhỏ.

“Ông Bonaparte,” người phục vụ quay lại, cúi người nói với Joseph, “Ông Condorcet, ông Lavoisier và những người khác đang đợi ngài ở trong đó.”

Nói xong, ông ta kéo cánh cửa bọc da bê ra, ra hiệu cho Joseph có thể tự mình đi vào.

Joseph liền bước vào, vừa vào đã thấy trong phòng có ba người đang ngồi. Ba người đó thấy Joseph bước vào, liền đứng dậy, một người trung niên gầy hơn, trán cao nói: “Có phải ông Joseph Bonaparte không? Tôi là Lavoisier. Vị này là viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học, bạn tôi, ông Condorcet, vị này là bạn tôi Laplace.”

Joseph liền chào hỏi từng người một. Condorcet trông khỏe mạnh hơn Lavoisier một chút, khuôn mặt cũng rộng hơn một chút. Ông ta mỉm cười hiền lành với Joseph, trông tính cách có vẻ ôn hòa. Một người khác trẻ hơn một chút, có mũi hơi khoằm chính là nhà toán học Laplace, người đã từng khiến Joseph khiếp sợ ở kiếp trước.
------oOo------