Nguồn: read.st
Chương Hai Mươi Chín: Không để Nobel có lối thoát (1)
Rời khỏi Viện Hàn lâm Khoa học, Lavoisier không về nhà mà lên xe ngựa, ra khỏi Paris, đi đến một trang viên của Công tước Orléans. Mấy ngày trước, ông đã mượn một địa điểm của Công tước để tiến hành các thí nghiệm khoa học mới.

Có lẽ vì trong một thời gian dài, Nhà vua luôn không thể sinh con trai. (Hoàng hậu Marie Antoinette phải mất mười một năm sau khi kết hôn mới sinh được đứa con đầu lòng.) Điều này khiến nhiều quý tộc lớn có quan hệ gần gũi với Nhà vua nảy sinh ý nghĩ rằng Nhà vua có thể không có người nối dõi, và vương miện có thể rơi vào tay họ. Gia đình Orléans, với tư cách là họ hàng gần của Nhà vua, cũng không hẳn là không có ý nghĩ tương tự. Vài năm trước, sau khi Nhà vua trải qua một cuộc phẫu thuật, cuối cùng Hoàng hậu cũng mang thai và liên tiếp sinh ra hai Hoàng tử. Nhưng tham vọng, một khi đã nảy sinh, rất khó tự nhiên lụi tàn. Giống như Macbeth, vì lời tiên tri của phù thủy mà nảy sinh tham vọng về vương miện Scotland. Mặc dù sau đó, Nhà vua già đã tuyên bố rõ ràng rằng vương miện của ông sẽ trao cho con trai mình, chứ không phải Macbeth, nhưng tham vọng vương miện của Macbeth không vì thế mà tắt, ngược lại càng trở nên mãnh liệt hơn. Và cuối cùng đã thúc đẩy hắn đi trên con đường ám sát vua và chiếm đoạt ngôi báu. Và một số quý tộc lớn bao gồm gia đình Orléans cũng giống như Macbeth, tham vọng của họ không biến mất vì sự ra đời của Hoàng tử. Cộng thêm tính cách yếu đuối của Nhà vua, còn Hoàng hậu thì mặc dù tính cách mạnh mẽ hơn nhiều, nhưng với tư cách là một phụ nữ, bà không được học nhiều về chính trị, rất non nớt về chính trị. Điều này càng khiến những quý tộc lớn đó cảm thấy "họ có thể thay thế".

Để có thể "thay thế", trong những năm này, các quý tộc lớn, bao gồm cả gia đình Orléans, vừa cố gắng công khai lẫn bí mật gây khó dễ cho Nhà vua, khiến Nhà vua không làm được việc gì. Đồng thời lại cố ý tạo ra dư luận để bôi nhọ Hoàng gia. Đương nhiên họ sẽ không trực tiếp chĩa mũi dùi vào Nhà vua – như vậy quá trực tiếp, cũng quá dễ lộ rõ tham vọng của mình. Vì vậy, tất cả họ đều nhất trí nhắm mục tiêu vào Hoàng hậu Marie. Hoàng hậu Marie tính cách mạnh mẽ, nhưng lại thiếu trí tuệ chính trị, cộng thêm thích hư vinh, hoàn toàn không có khái niệm về tiền bạc, nên họ dễ dàng đưa bà vào bẫy. Họ vừa nịnh bợ Hoàng hậu Marie, dụ dỗ bà liên tục tổ chức các buổi khiêu vũ, và hàng năm lừa lấy hàng triệu franc tiền "quà tặng" từ tay bà; mặt khác lại bôi nhọ bà trên xã hội là "phung phí xa hoa", thậm chí còn đặt cho bà biệt danh "Bà Thâm hụt". Sự kiện vòng cổ kỳ lạ mới đây càng khiến danh tiếng của Hoàng hậu bị hủy hoại hoàn toàn. (Một nữ kẻ lừa đảo, lại có thể dàn dựng một vở kịch lớn đến mức khiến cả Hoàng hậu cũng mắc bẫy, sau đó lại có thể ung dung rời khỏi nhà tù canh gác nghiêm ngặt. Việc này có vấn đề hay không, thì thực sự chỉ có trời mới biết.)

Đương nhiên, các quý tộc vẫn có chừng mực, sự tuyên truyền của họ luôn tuân thủ một điểm, đó là Nhà vua là người tốt, chỉ là quá mềm tai, quá sợ vợ, nên mới… Tóm lại “Thánh thượng chí thánh chí minh, chỉ là bị mấy kẻ gian thần… không đúng, chỉ là bị một người phụ nữ dắt mũi”.

Sự tuyên truyền này, bề ngoài dường như đang biện hộ cho Nhà vua, nhưng xét về hiệu quả, thực ra còn tốt hơn việc trực tiếp tấn công Nhà vua là tham lam và tàn bạo. Bởi vì một Nhà vua tham lam và tàn bạo cố nhiên khiến người ta căm ghét, nhưng cũng khiến người ta sợ hãi; nhưng một “người tốt” hiền lành yếu đuối bị vợ mình khống chế lại bị người ta khinh thường.

Machiavelli cho rằng, vị quân vương yếu thế nhất, dễ bị lật đổ nhất không phải là bạo chúa bị mọi người căm ghét, mà là vị quân vương bị thần dân khinh bỉ rộng rãi. Thông qua việc tuyên truyền như vậy, các quý tộc lớn đã dẫn dắt lòng căm thù của người dân vào Hoàng hậu, đồng thời dành lại thứ đáng sợ nhất – sự khinh thường – cho Nhà vua.

Nếu Louis XVI là một minh quân, không, thậm chí không cần là một minh quân, mà chỉ cần là một bạo chúa. Ông cũng có thể thông qua những biện pháp vũ bão để trấn áp mạnh mẽ những lời bàn tán này, ít nhất là biến sự khinh thường của mọi người đối với ông thành oán hận và sợ hãi. Tương đối mà nói, vương miện của một bạo chúa đáng sợ cũng đội vững vàng hơn vương miện của một vua bị người ta khinh thường.

Tuy nhiên, Louis XVI lại là một người có tính cách yếu đuối, luôn do dự, không thể hạ quyết tâm chặt đầu những quý tộc lớn đó. Và sự nhượng bộ của ông lại khiến các quý tộc lớn, bao gồm cả gia đình Orléans, càng ngày càng cảm thấy vương miện Pháp đương nhiên phải đội trên đầu họ.

Machiavelli trong Quân vương luận còn đưa ra rằng, quân vương còn nên thông qua việc ban ân huệ từng chút một để khiến dân chúng vừa biết ơn, vừa mong đợi mình. Vì vậy, trong khi tìm cách gây khó dễ cho Nhà vua, các quý tộc lớn tranh nhau tự biến mình thành "người bạn của nhân dân", "quý ông khai sáng", "tiên phong của dân chủ". Nói theo lời của Vĩ đại Đạo sư sau này, đó là: "Để lôi kéo nhân dân, quý tộc đã vẫy chiếc túi ăn xin của giai cấp vô sản như một lá cờ." Đương nhiên, kết quả cuối cùng của việc các quý tộc lớn làm như vậy chắc chắn là "mỗi khi nhân dân đi theo họ, đều phát hiện ra mông của họ có huy hiệu phong kiến cũ, thế là họ phá lên cười, rồi tan tác." Tuy nhiên ít nhất hiện tại, những thủ đoạn này vẫn có thể khiến nhân dân đi theo họ.

Để hóa trang thành “người bạn của nhân dân”, “quý ông khai sáng”, “tiên phong của dân chủ”, các quý tộc lớn đều thể hiện mình yêu khoa học, yêu tổ quốc, yêu nhân dân. Việc ủng hộ nghiên cứu học thuật và tự do học thuật đã trở thành điều mà các quý tộc lớn này cạnh tranh nhau để phô trương. Và việc ủng hộ nghiên cứu của Lavoisier, người đã trở thành niềm tự hào của nước Pháp, đương nhiên cũng là điều mà một “người bạn của nhân dân”, “quý ông khai sáng”, “tiên phong của dân chủ” nên làm.

Điện hạ Công tước Philippe vừa lúc không có việc gì, cũng đang đợi Lavoisier ở đó. Ông rất quan tâm đến thí nghiệm của Lavoisier, vì vậy liền hỏi Lavoisier về nội dung thí nghiệm của ông.

"Thưa Đại sư, ngài biết đấy, tôi không có ý gì khác, chỉ đơn thuần tò mò. Ngài có thể cho tôi biết, ngài sẽ làm thí nghiệm gì ở đây không?" Công tước Philippe đã hỏi như vậy khi cho mượn địa điểm này.

"Ồ, Joseph đã viết cho tôi một lá thư. Trong thư có nói, cậu ấy đã dùng axit nitric đặc và axit sulfuric đặc để xử lý glycerin một cách cẩn thận bằng một phương pháp đặc biệt, thu được một loại chất nổ lỏng có sức công phá rất lớn. Ừm, có lẽ như Joseph đã nói, không nên gọi là thuốc nổ mà nên gọi là chất nổ. Loại chất nổ lỏng này vẫn còn rất nhiều vấn đề, chỉ là Joseph bây giờ đang bận rộn với các vấn đề toán học, hơn nữa cậu ấy cũng không đặc biệt tinh thông về loại việc này, nên cậu ấy đã báo cho tôi biết sau khi chỉ thực hiện các thí nghiệm sơ bộ. Tôi đã thử một chút, quả thực như cậu ấy nói, thứ này có sức công phá rất lớn. Về mặt sức công phá ít nhất gấp mấy chục lần đến hơn một trăm lần thuốc nổ nâu."

"Lợi hại đến vậy sao?" Công tước Philippe kinh ngạc.

"Chẳng phải sao?" Lavoisier nói, "Ngài biết đấy, Joseph đã nói sức mạnh của thứ đó giống như sấm sét của Zeus vậy. Cậu ấy khuyên tôi khi tự mình thử nghiệm, không nên dùng quá một gram mỗi lần. Rồi tôi lấy một gram thử, nó thực sự nổ tung. Và sức công phá vượt xa dự đoán của tôi. Ừm, Công tước, thứ này rất nguy hiểm. Để tiến hành thử nghiệm toàn diện, chắc chắn không thể thực hiện trong thành phố Paris."

"Một thứ như vậy, có vẻ nên do quân đội nghiên cứu thì hơn?" Công tước Philippe nói.

"À, Điện hạ Công tước, ngài có lẽ không biết, mặc dù thứ này có sức công phá lớn, nhưng nó thực sự không phù hợp cho mục đích quân sự, ít nhất là hiện tại không phù hợp cho mục đích quân sự." Lavoisier nhìn Công tước Philippe nói, "Ngài có lẽ không biết, thứ này rất không ổn định. Một chút rung động, hoặc ánh sáng, hoặc hơi nóng lên một chút, thứ này đều sẽ nổ tung. Điện hạ nghĩ xem, nếu dùng trong quân sự, thứ này trong quá trình vận chuyển, chỉ cần bánh xe ngựa bị xóc nảy trong một cái hố nhỏ, cả một xe ngựa chất nổ sẽ nổ tung, sức công phá tương đương với một trăm xe ngựa thuốc nổ cùng nổ."

"Trời ơi!" Công tước Philippe nói, "Nếu nguy hiểm như vậy, thì thứ này dùng làm gì?"

"Quân sự là không được rồi." Lavoisier nói, "Thứ này khó vận chuyển, nhiều khi cần phải pha chế tại chỗ sử dụng. Quân sự, làm sao có thể pha chế tại chỗ trên chiến trường được? Ngược lại, dân dụng, ví dụ như dùng để khai thác mỏ, chúng ta có thể trực tiếp điều chế thứ này tại chỗ khai thác mỏ, rồi sử dụng ngay lập tức, như vậy sẽ tương đối an toàn hơn. Công tước, thứ này thực ra rất hữu ích. Ví dụ như khai thác mỏ, ví dụ như đào kênh và các công trình khác đều có thể phát huy tác dụng lớn, nhiều khi thậm chí sẽ mang lại những thay đổi mang tính cách mạng. Hơn nữa chi phí nguyên liệu sử dụng cũng không cao, nếu vấn đề điều chế có thể giải quyết, thứ này hẳn có thể kiếm được kha khá tiền. Điện hạ Công tước có hứng thú không?"

"Nếu vấn đề điều chế có thể giải quyết? Đại sư của tôi, vậy là việc điều chế thứ này vẫn còn vấn đề sao?" Công tước Philippe hỏi.

"Vâng, hiện tại chỉ có thể điều chế trong phòng thí nghiệm, số lượng điều chế một lần khá hạn chế. Nếu muốn ứng dụng quy mô lớn, phương pháp điều chế chắc chắn phải có một số thay đổi. Hơn nữa, thứ này ngay cả khi điều chế cũng có nguy hiểm đáng kể. Điều chế quy mô lớn thì môi trường và phòng thí nghiệm lại khác, nên vẫn cần nghiên cứu tỉ mỉ." Lavoisier giải thích.

"Vậy thì, Thưa ngài Lavoisier, tôi có thể tham gia nghiên cứu này không?" Công tước Philippe hỏi.

"Đương nhiên có thể, tôi rất hoan nghênh ngài tham gia. Sau này ngài còn có thể đặt tên cho sản phẩm này, ngoài ra. Vị trí tác giả bài báo sau này cũng có thể ký tên ngài." Lavoisier nói.

Công tước bật cười: "À, điều này thì không được, người ta sẽ nói tôi vô liêm sỉ theo đuổi danh dự không thuộc về mình. Vì vậy trên vị trí tác giả bài báo, tuyệt đối không được có tên tôi. Tuy nhiên nếu ngài có thể nhắc đến trong bài báo rằng tôi đã cung cấp một chút giúp đỡ nhỏ bé cho nghiên cứu này, thì tôi sẽ rất vui lòng."

"Đó không phải là vấn đề." Lavoisier cười nói, "Ngoài ra, nghiên cứu này có một mức độ nguy hiểm nhất định. Vì vậy, Điện hạ Công tước mặc dù có thể tham gia, nhưng khi thực hiện một số thao tác nguy hiểm, xin ngài hãy giữ một khoảng cách an toàn nhất định."
------oOo------