Nguồn: read.st
Chương Ba Mươi: Napoleon sắp làm nhà tư tưởng rồi sao?
Nitroglycerin, trong lịch sử ban đầu, được nhà hóa học người Ý Sobrero phát minh vào năm 1846. Nhưng các nguyên liệu để sản xuất nó, như glycerin, axit nitric, axit sulfuric đã tồn tại rồi. Việc tạo ra nitroglycerin vào thời điểm này không còn quá nhiều khó khăn về mặt kỹ thuật nữa. Thực tế, việc điều chế nitroglycerin không quá khó khăn, chỉ cần chú ý duy trì nhiệt độ thấp trong suốt quá trình điều chế là được.

Nhưng trong lịch sử ban đầu, chính lưu ý này lại phải trả giá rất lớn, thậm chí bằng máu, thì con người mới nắm vững được. Lỗ Tấn từng cảm thán rằng: "Lịch sử loài người tiến lên trong cuộc chiến đẫm máu, giống như sự hình thành của than đá, ban đầu dùng rất nhiều gỗ, kết quả chỉ là một khối nhỏ." Thực ra, lịch sử tiến bộ kỹ thuật cũng vậy. Nhiều kỹ thuật phải trả giá rất lớn mới nắm vững được, nói trắng ra thì lại khá đơn giản.

Joseph đương nhiên không muốn Lavoisier bị nitroglycerin làm nổ chết, vì vậy trong thư gửi Lavoisier đã nêu rõ điểm mấu chốt là kiểm soát nhiệt độ. Joseph xuất phát từ lý thuyết chuyển động phân tử, cho rằng chuyển động phân tử càng mạnh sẽ khiến phản ứng càng dữ dội, từ đó tăng nguy hiểm. Do đó, việc kiểm soát nhiệt độ, giữ cho nhiệt độ luôn ở mức thấp, mặc dù sẽ làm chậm tốc độ phản ứng, nhưng lại có thể tăng đáng kể độ an toàn.

Tuy nhiên, ngay cả khi đã có lời chỉ dẫn quan trọng này, việc không xảy ra bất cứ sự cố nào vẫn là điều khó khăn. Chỉ hai ngày sau, vụ nổ đầu tiên của Lavoisier tại trang viên của Công tước Orléans đã xảy ra. Một trợ lý đã không tuân thủ nghiêm ngặt quy trình thao tác, tốc độ thêm axit quá nhanh, dẫn đến một tai nạn nghiêm trọng: một người chết và năm người bị thương. Đây là do số lượng nitroglycerin điều chế tương đối ít, nếu không, năm người còn lại phần lớn cũng không giữ được mạng sống.

Vụ nổ này khiến Lavoisier kinh hãi không ít, lúc đó ông cũng có mặt ở đó, chỉ vì khát nước nên tạm thời rời đi một lát thì vụ nổ đã xảy ra. Đương nhiên, nếu ông có mặt ở đó, thì trợ lý có còn làm trái quy định hay không, cũng khó nói. Ngược lại, Công tước Philippe lại tỏ ra đặc biệt bình tĩnh, thậm chí còn hứng thú hơn với thứ này. Bởi vì ông đã tận mắt chứng kiến sức công phá của nó, ông lập tức nhận ra rằng thứ này thực sự có một tương lai rất lớn. Còn về việc trong quá trình nghiên cứu xảy ra thương vong, ừm, họ cũng hy sinh vì sự phát triển của khoa học, cũng coi như chết đúng chỗ rồi. Con người ai rồi cũng phải chết, nhưng ý nghĩa cái chết thì khác nhau. Giống như họ, hy sinh vì sự phát triển của khoa học, thì cái chết ấy còn nặng hơn cả núi Alps. Còn về việc liệu có chết người khi sản xuất sau này hay không, ừm, tai nạn sản xuất cũng khó tránh khỏi hoàn toàn, ra đường đi bộ còn có người bị xe ngựa tông chết nữa là. Hơn nữa, những công nhân đó dù có chết thì cũng là chết vì xây dựng nước Pháp, vậy còn vấn đề gì nữa? Dù sao đi nữa, cái chết sẽ không đến với Điện hạ Công tước đây, giống như Điện hạ Công tước khi ra phố tuyệt đối sẽ không bị xe ngựa tông chết vậy.

Trong khi những tiếng nổ thỉnh thoảng lại vang lên từ trang viên của Công tước Philippe, Joseph đã hoàn thành công việc ở Calais và trở về Paris. Còn em trai của anh, Napoleon, cũng đưa em trai Louis đến Paris.

"Em đã xin nghỉ phép trong quân đội, về Corsica một chuyến, và đưa Louis đến cho anh rồi. Anh có nước không? Em khát chết rồi." Vừa gặp Joseph, Napoleon đã kêu lên như vậy.

"Nước ở đằng kia, em tự rót mà uống đi." Joseph nói. Rồi anh lại đi đến trước mặt Louis và nói: "Ừm, Louis, em lại cao hơn một chút rồi, đã cao hơn cả Napoleon rồi, ha ha ha. Napoleon, trong nhà chúng ta, kể cả các cô gái, có lẽ em sẽ là người thấp nhất đấy."

Napoleon rất không thích người khác lấy chiều cao của mình ra làm trò đùa, nhưng cậu biết rằng cậu càng tỏ ra tức giận, Joseph, kẻ đáng ghét này, có thể lại càng đắc ý. Vì vậy cậu ta dứt khoát không để ý đến gã này, chỉ tự mình rót một cốc nước, rồi uống ừng ực.

"Trong nhà thế nào rồi?" Joseph lại hỏi.

"Rất không tốt." Napoleon nói.

"Không có gì không tốt cả, vẫn như trước." Louis nói.

"Vẫn như trước là cái không tốt nhất của không tốt." Napoleon nói.

"Sao vậy? Ra ngoài nhìn thấy thế giới rồi, không hài lòng với Corsica nữa sao? Coi thường Corsica rồi sao?" Joseph ngồi xuống chiếc ghế cạnh bàn, vắt chéo chân ung dung hỏi.

"Em làm sao có thể coi thường Corsica?" Napoleon khá bất mãn nói, "Chỉ là Corsica quá thiếu sự thay đổi. Ở Pháp, ở Paris, anh luôn có thể cảm nhận được sự thay đổi, những tư tưởng mới, khoa học mới, cơ hội mới, mỗi ngày đều thay đổi, đều tiến bộ. Nhưng Corsica thì sao, hôm nay và hôm qua không khác gì nhau, hôm qua và hôm kia không khác gì nhau. Em nói chuyện với mọi người, những gì họ nghĩ trong đầu không khác gì mười năm trước, thậm chí một trăm năm trước, hai trăm năm trước. Thậm chí cả những người yêu nước cũng vậy, họ chỉ nghĩ đến việc có thể độc lập, rồi đóng cửa lại, tiếp tục sống cuộc sống của mấy trăm năm trước. Điều này không phải là tốt, Corsica không nên như vậy."

"Vậy em nghĩ Corsica nên như thế nào? Napoleon, nói thật hình như năm xưa em cũng nghĩ như vậy đấy." Joseph nhìn Napoleon với nụ cười chế giễu.

"Điều này cho thấy em đã tiến bộ, vượt qua người khác." Napoleon lại trả lời, "Còn về Corsica nên như thế nào. Em nghĩ tương lai Corsica nên là một quốc gia tự do, bình đẳng, công bằng, pháp quyền, giống như Voltaire, Rousseau, Montesquieu đã miêu tả."

"Napoleon, em quả thực đã tiến bộ rồi!" Joseph cười nói, "Vậy em định làm gì?"

"Trong thời gian ở quê hương, em luôn suy nghĩ về vấn đề này. Trước hết, em nghĩ, vấn đề cơ bản nhất của Corsica không phải là sự chiếm đóng của Pháp, mà là người dân không thể giác ngộ. Để thực sự thay đổi Corsica, trước hết phải giáo dục người dân của chúng ta, thức tỉnh người dân của chúng ta."

"Cái gì?" Joseph giật mình, trừng mắt nhìn em trai mình. "Thằng này bị bệnh rồi sao? Chẳng lẽ, vì chúng ta xuyên không đến đây, gây ra hiệu ứng cánh bướm, thằng này không định làm danh tướng nữa, mà định đi làm một Lỗ Tấn thức tỉnh quần chúng sao?"

Joseph do dự một chút, hỏi: "Napoleon, em có kế hoạch cụ thể nào không?"

"Em định viết một bộ lịch sử Corsica, giống như "Chiến dịch Gaul" vậy." Napoleon nói.

Nghe câu này, Joseph thở phào nhẹ nhõm, xem ra Napoleon vẫn là Napoleon. "Chiến dịch Gaul" là tác phẩm của Hoàng đế La Mã Julius Caesar. Điều này cho thấy, hình mẫu trong lòng Napoleon vẫn là những nhà chính trị gia quân sự như Julius Caesar. Và việc viết lịch sử Corsica cũng chỉ là phương tiện để anh đạt được mục đích chính trị mà thôi.

"Anh không đánh giá cao kế hoạch của em lắm." Joseph lắc đầu nói, "Em biết đấy, tỷ lệ mù chữ ở Corsica cao hơn cả Pháp và Ý, rất ít người có thể đọc được."

Napoleon mở miệng chuẩn bị phản bác, nhưng Joseph không cho cậu cơ hội, mà tiếp tục nói: "Napoleon, em đừng vội cãi lại, anh biết em muốn nói gì. Em muốn nói rằng, mặc dù Corsica có ít người biết đọc. Nhưng chỉ cần những người đó nhận thức được vấn đề, và hiểu được những tư tưởng mới đúng đắn bên ngoài, họ không những có thể thay đổi bản thân, mà còn có thể thúc đẩy những người khác, bởi vì những người này vốn dĩ là những người lãnh đạo của người Corsica. Em nghĩ như vậy đúng không?"

Napoleon nhìn chằm chằm vào Joseph một lúc, rồi mới trả lời: "Vâng, em nghĩ như vậy, có gì sai sao?" Bởi vì cậu dựa vào thói quen cũ của Joseph khi giao tiếp với cậu, đoán rằng Joseph sẽ ngay lập tức châm biếm cậu một cách gay gắt, nên câu trả lời này có chút miễn cưỡng.

Thực tế cũng chứng minh, dự đoán này của cậu rất chính xác. Joseph lập tức mở lời: "Em trai ngốc của ta ơi, em thật quá trẻ, quá ngây thơ rồi! Em lại tin rằng có thể dùng lý lẽ để thuyết phục người khác! Thật là buồn cười chết đi được."

Nói đến đây, Joseph bất ngờ nghiêng người về phía trước, ghé sát mặt Napoleon, nhìn chằm chằm vào mắt cậu nói: "Em trai của ta, em phải nhớ, thứ chi phối hành động của đa số người, chưa bao giờ là đầu óc của họ, mà là cái mông của họ! Điều quan trọng không phải là điều gì đúng, điều gì phù hợp với đạo đức, mà là điều gì có lợi cho họ, và cái mông của họ rốt cuộc đang ngồi ở vị trí nào! Hiểu chưa?"

Nói xong câu này, anh lại đứng thẳng người dậy và nói: "Em hãy dùng đầu óc của em mà nghĩ xem, một "quốc gia tự do, bình đẳng, công bằng, pháp quyền", đối với những người mà em phải dựa vào để làm nên chuyện, rốt cuộc sẽ có ảnh hưởng gì? Có lợi hay có hại? Đừng nhắc đến những thứ như đạo đức, lý tưởng, em hãy coi tất cả họ đều là những người như Machiavelli đã miêu tả, rồi nghĩ lại xem, họ sẽ ủng hộ "quốc gia tự do, bình đẳng, công bằng, pháp quyền" không? Chẳng nói đâu xa, ở Pháp, em cũng thấy đấy, những người phản đối nhất cái gọi là "quốc gia tự do, bình đẳng, công bằng, pháp quyền" là những loại người nào?"

Napoleon im lặng một lúc, rồi vẫn lên tiếng: "Nhưng, Joseph, họ không phải ai cũng là Machiavelli. Anh biết đấy, chúng ta cũng là một thành viên của họ." Chỉ là, có lẽ vì chính cậu cũng nhận ra suy nghĩ này của mình có lẽ thực sự hơi viển vông một chút, nên câu phản bác này của cậu, giọng rất thấp, có vẻ thiếu khí thế.

"Napoleon, cá nhân và tập thể không giống nhau. Có những cá nhân phản bội lợi ích của mình, nhưng chưa bao giờ – và sau này cũng sẽ không có – một tập thể phản bội lợi ích của mình." Joseph nói, "Napoleon, em muốn thay đổi Corsica, thì điều đó tất yếu sẽ dẫn đến việc xác định lại phương thức phân phối lợi ích, tức là phát động một cuộc cách mạng. Mà từ xưa đến nay, trong mọi cuộc cách mạng, vấn đề hàng đầu là gì, em có biết không?"

Napoleon lắc đầu.

"Ai là kẻ thù của chúng ta? Ai là bạn của chúng ta? Vấn đề này là vấn đề hàng đầu của cách mạng." Joseph lại trơ trẽn coi tư tưởng của vĩ nhân là của mình, "Những cuộc đấu tranh cách mạng trước đây có hiệu quả rất ít, nguyên nhân thất bại rất nhiều, nhưng nguyên nhân cơ bản nhất là vì không thể đoàn kết những người bạn thực sự để tấn công những kẻ thù thực sự. Người cách mạng là người dẫn đường của quần chúng, trong cách mạng chưa bao giờ có người cách mạng dẫn sai đường mà cách mạng không thất bại. Chúng ta muốn không dẫn sai đường và có được sự đảm bảo thành công nhất định, thì không thể không chú ý đến việc đoàn kết những người bạn thực sự của chúng ta, để tấn công những kẻ thù thực sự của chúng ta."

Napoleon cúi đầu suy nghĩ một lúc rồi mới ngẩng lên, vẻ bất mãn trong mắt cậu đã biến mất, thay vào đó là ánh sáng khao khát.

"Vậy làm sao chúng ta xác định ai là bạn, ai là kẻ thù của chúng ta?" Napoleon hỏi.
------oOo------