Nguồn: read.st
Chương ba: Toulon Joseph cùng em trai Napoleon ngồi trên chiếc thuyền buồm hai cột buồm tên là Thu Thủy Tiên lênh đênh trên biển Địa Trung Hải yên bình một ngày, sáng hôm sau, họ đã đến Toulon, một cảng biển ở miền Nam nước Pháp.
Toulon là cảng quân sự lớn nhất của Pháp, xưởng đóng tàu quan trọng nhất và hơn một nửa số chiến hạm của Pháp đều được triển khai tại cảng này. Bến tàu thương mại nơi tàu thuyền neo đậu rất gần với cảng quân sự. Đứng trên boong tàu Hoa Nguyệt, có thể nhìn rõ những chiến hạm cao lớn, trông như những lâu đài nổi trên biển. Chúng nối tiếp nhau xếp hàng trong quân cảng.
Napoleon đứng trên boong tàu, đôi mắt không rời những con tàu khổng lồ này.
“Oai vệ thật đấy, phải không?” Joseph đặt tay lên vai em trai, nói bằng tiếng địa phương Corsica, “Những cánh buồm trắng tinh như mây trời, thân tàu hùng vĩ như những lâu đài nổi, những phát đại bác đồng loạt như sấm sét của Zeus… Nhìn những chiến hạm này, em có cảm thấy áp lực không, người anh em của anh?”
“Đúng vậy, so với Pháp, chúng ta quá yếu đuối.” Napoleon gật đầu nói, “Cho nên chúng ta mới cần một anh hùng, một anh hùng có thể lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh.”
“Hehe.” Joseph cười.
“Hehe là ý gì?” Napoleon không hài lòng nói.
“Này thằng em ngốc của anh, hehe chính là hehe.”
Lúc này, con thuyền đã cập bến an toàn. Hành khách bắt đầu lần lượt xuống tàu. Ông Foix ban đầu không định dừng lại ở Toulon. Theo kế hoạch của ông, ông nên lập tức lên xe ngựa, đi đến Marseille cách đó hơn sáu mươi cây số. Tuy nhiên, trên đường đến Toulon, ông bị say sóng rất nặng, nên ông phải nghỉ ngơi một ngày ở Toulon trước, đợi tình trạng sức khỏe tốt hơn rồi mới đi Marseille.
Đối với Joseph và Napoleon, điều này có nghĩa là họ có một ngày để thăm thú Toulon.
Sau khi tạm thời ở lại khách sạn, Napoleon đã rủ rê Joseph ra ngoài dạo chơi. Joseph biết, Napoleon muốn lợi dụng cơ hội này để quan sát kỹ càng cảng quân sự lớn nhất nước Pháp này, tìm hiểu về kẻ thù tương lai của mình.
Thế là Joseph đến gặp ông Foix, bày tỏ mong muốn được dẫn em trai Napoleon ra ngoài đi dạo, cũng là để thử dùng tiếng Pháp vừa học.
Ông Foix rất hài lòng với yêu cầu của đứa trẻ ham học này, nhưng đối với tình hình an ninh ở khu vực Toulon, ông lại không yên tâm lắm. Những năm gần đây, Pháp đã ở thế yếu trong cuộc tranh giành lợi ích hải ngoại với Anh. Điều này cũng khiến tình hình kinh tế của Pháp không mấy khả quan. Để có thêm vốn tranh giành với Anh, vua Pháp đã không ít lần tăng thuế. Thật lòng mà nói, Louis XVI tăng thuế không nhiều lắm. Nhưng xã hội loài người luôn có vài quy luật bất biến: thứ nhất là các quan lại luôn nắm bắt mọi cơ hội để kiếm lợi cho bản thân; thứ hai là bất kỳ gánh nặng nào, luôn không rơi vào những người thực sự nên gánh chịu, và có thể gánh chịu những gánh nặng đó.
Quyết định tăng thuế đã tạo cơ hội cho nhiều người trục lợi, tham nhũng, đồng thời, những khoản thuế này cũng không đổ lên đầu các quý tộc lớn và các giám mục, chúng đều đè nặng lên tầng lớp thứ ba. Điều này khiến ngày càng nhiều nông dân, thợ thủ công phá sản. Nói chung, trong một xã hội, càng nhiều người phá sản, người không có chỗ dựa, thì an ninh xã hội càng hỗn loạn. Hiện tại tình hình kinh tế của Pháp không tốt, nên an ninh xã hội tất nhiên cũng không thể tốt đẹp được.
Ông Foix suy nghĩ một lúc, nhớ ra một người hầu của mình là người địa phương Toulon, liền gọi người hầu tên Swan đó đến, dặn dò anh ta dẫn hai anh em đi dạo, chú ý bảo vệ an toàn cho họ.
Swan đáp lời, rồi dẫn hai anh em ra cửa.
“Hai cậu định đi đâu xem?” Swan hỏi.
“Chúng tôi muốn xem chiến hạm.” Joseph không chút do dự nói.
Napoleon liếc Joseph một cái, nhưng không nói gì.
“À, mọi cậu bé lần đầu đến Toulon đều thích xem chiến hạm nhất.” Swan cười nói.
“Vậy có cách nào để chúng tôi có thể xem chiến hạm thật kỹ không?” Napoleon hỏi.
“Có chứ.” Swan trả lời, “Chỉ cần vài xu thôi, có thể thuê một chiếc thuyền câu cá nhỏ, rồi có thể câu cá gần quân cảng. Ở đó, cậu có thể nhìn thấy rất nhiều chiến hạm, tất nhiên, chúng ta không thể lại gần quá.”
“Vậy thì mọi việc làm phiền anh rồi.” Joseph nói với Swan như vậy.
Swan là người địa phương, nên anh ta nhanh chóng liên hệ được một chiếc thuyền câu cá nhỏ. Vài người lên thuyền, người lái thuyền vung mái chèo, đưa chiếc thuyền nhỏ hướng về phía quân cảng.
Lúc này, khoảng mười giờ sáng, ánh nắng mặt trời hiếm hoi của mùa đông lấp lánh, nhảy nhót trên những đầu sóng nhỏ li ti trong vịnh. Người lái thuyền dừng thuyền lại, ném mồi câu xuống biển, rồi chỉ vào quân cảng không xa, lần lượt giới thiệu cho khách những chiến thuyền đang neo đậu ở đó.
“Cậu xem, đó là chiếc ‘Bucentaure’, chính là chiếc lớn nhất ở trong, đó là một chiến hạm ba tầng boong, có một trăm khẩu đại bác. Chiếc ở bên trái một chút là tàu tuần dương ‘Vanguard’, nó nhỏ hơn nhiều, chỉ có một tầng boong pháo…”
“Đây chính là chiếc ‘Bucentaure’, soái hạm của hạm đội liên hợp Pháp và Tây Ban Nha trong trận Trafalgar sau này.” Nghe người lái thuyền giới thiệu, Joseph không khỏi nghĩ thầm.
“Đằng kia là gì?” Napoleon chỉ vào một ngọn đồi nhỏ nằm một nửa trong vịnh ở phía bên phải hỏi. Joseph nhìn về phía đó, chỉ thấy trên ngọn đồi nhỏ đó có một lá cờ fleur-de-lis (hoa diên vĩ) dựng đứng, dưới lá cờ đó, lờ mờ có thể thấy một số công sự.
“Đó là Pháo đài Malbousquet. Trên đó có các khẩu đội pháo bảo vệ cảng. Cần phải qua đó xem không? Ở vùng biển đó, đôi khi có thể câu được những con cá tuyết rất ngon.” Người lái thuyền trả lời.
Napoleon nói: “Vậy thì qua đó xem đi.”
Người lái thuyền nghe vậy, liền định thu mồi câu lại, quay sang phía pháo đài Malbousquet, lúc này, một chiếc chuông buộc trên dây câu bỗng reo lên. Người lái thuyền vội vàng đưa tay giữ lấy dây câu. Dây câu không rung mạnh lắm, trên mặt người lái thuyền cũng hiện ra vẻ thất vọng, anh ta mấy lần kéo dây câu lên, trên lưỡi câu chỉ mắc một con cá thu không lớn lắm.
Người lái thuyền tiện tay ném con cá thu vào giỏ, sau đó thu gọn dây câu, chèo thuyền về phía pháo đài Malbousquet.
Chiếc thuyền nhỏ phải mất trọn một tiếng đồng hồ mới đến được dưới chân pháo đài Malbousquet. Nhưng quy mô của pháo đài Malbousquet lúc này thực ra còn rất hạn chế, nên cũng chẳng có gì đáng xem. Hơn nữa, thời gian đã quá trưa, bụng mọi người cũng đói rồi. Thế nên chiếc thuyền nhỏ không dừng lại đó lâu rồi quay về.
Xuống thuyền, tìm một chỗ ăn vội vàng, Joseph nhân cơ hội dùng tiếng Pháp bập bẹ của mình nói chuyện với vài người qua đường – nói toàn những chuyện vớ vẩn, chuyện thường ngày, không ngoài việc cùng nhau than thở về cuộc sống khó khăn. Sau đó vài người quay về khách sạn. Suốt dọc đường Napoleon đều im lặng. Mãi đến khi vào phòng, Joseph nhìn Napoleon cười nói: “Thế nào, bị chiến hạm của người Pháp làm cho sợ hãi rồi à?”
“Không.” Napoleon trả lời ngắn gọn.
“Sao em lại muốn đến pháo đài Malbousquet để xem? Chỗ đó chẳng có gì hay ho cả.” Joseph lại hỏi.
“Nếu có một đội quân chiếm được nơi đó, họ có thể dùng vài khẩu đại bác bắn chìm tất cả các chiến hạm trong quân cảng.” Napoleon mở lời nói.
“Vài khẩu pháo thì không đủ đâu, vì chiến hạm có thể di chuyển được, chúng sẽ rời khỏi vị trí neo đậu, lùi ra biển. Ngoài ra, chúng cũng sẽ bắn trả lại.” Joseph cười nói, “Và để sử dụng đại bác tốt, cần rất nhiều kiến thức, ví dụ như toán học, ví dụ như vật lý học. Nếu không thể nắm vững bộ lý thuyết của Ngài Newton, dù em có một trăm khẩu đại bác, cũng chưa chắc có tác dụng.”
“Vậy thì chúng ta sẽ học cho tốt những điều đó.” Napoleon trả lời.
Joseph gật đầu, rồi hỏi tiếp: “Napoleon, em có biết anh đã thấy gì ở Toulon không?”
“Anh thấy gì?”
“Anh thấy sự nghèo đói và sự phẫn nộ. Giống như sự nghèo đói và phẫn nộ mà chúng ta đã thấy ở Corsica.” Joseph trả lời, “Này thằng em ngốc của anh, em lẽ nào không nhận thấy những người nghèo khó, lấm lem, gần như là đống tro tàn đang lê bước trên những con đường đầy bụi bặm ở Toulon sao?”
“Chú ý họ làm gì?” Napoleon hỏi.
“Ngay cả những nô lệ hèn mọn nhất cũng cần có hy vọng. Em có thấy hy vọng trong mắt những người nghèo đói trên đường phố Toulon không? Em có thấy từ lời nói của họ, họ còn bất kỳ mơ ước đẹp đẽ nào về tương lai không? Em có biết, khi những nô lệ hèn mọn nhất, mất đi tất cả hy vọng, điều gì đã xảy ra không?” Joseph tiếp tục hỏi.
“Em biết…” Napoleon trả lời, “Đã xảy ra cuộc nổi loạn của Spartacus. Nhưng… nhưng họ không thực sự mất hy vọng, họ vẫn còn một hy vọng, hy vọng duy nhất, đó là thiên đường. Họ khác với Spartacus, họ là những người có đức tin.”
“Những người có đức tin?” Câu nói này của Napoleon hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của Joseph. Mặc dù anh hiện được Giám mục Mignai coi là biểu hiện của ân điển Chúa, nhưng Joseph tự mình biết rất rõ rằng cái gọi là nghi thức trừ tà đó hoàn toàn vô dụng. Cái gọi là hiệu quả, chẳng qua là Joseph, với tư cách là một người xuyên không, dần dần thích nghi với môi trường mà thôi. Nhưng ngay cả bây giờ, khi Joseph xem xét vấn đề, anh vẫn luôn theo thói quen bỏ qua ảnh hưởng của tôn giáo.
“Tôn giáo quả là thuốc phiện của nhân dân.” Joseph thầm nghĩ trong lòng, rồi nói: “Này thằng em ngốc của anh, em phải nhớ rằng, bánh mì của tương lai không thể thay thế bánh mì của hiện tại, bánh mì của tương lai không thể làm no bụng hiện tại. Nếu không, người Corsica chúng ta lúc đầu tại sao lại phải chống lại sự cai trị của Genoa? Hơn nữa, nổi loạn và lên thiên đường là hai chuyện khác nhau, phải không? Mặc dù người ta nói rằng quyền lực của vua là do Chúa ban cho. Nhưng có người muốn nổi loạn, lẽ nào đây không phải là ý Chúa? Chúa toàn tri toàn năng, nếu ngài không muốn có người chống đối vua, làm sao lại có những người nổi loạn chứ. Em trai của anh, em có biết anh thấy gì không? Anh thấy nước Pháp tưởng chừng hùng mạnh, giống như một kho chứa đầy củi và lưu huỳnh, mà những người canh giữ nó, còn đốt lửa trong kho để nướng thịt ăn nữa.”
------oOo------