"Về vấn đề này," Armand nói, "vở kịch của chúng ta, bản thân nó đã mang ý nghĩa chính trị mạnh mẽ, khi sáng tác nó, tôi đã biết rằng việc biểu diễn tác phẩm này vốn dĩ đã có rủi ro chính trị."
Nói đến đây, Armand dừng lại một chút rồi nói tiếp: "Hơn nữa, chúng tôi đã chọn biểu diễn vào thời điểm như thế này, bản thân nó đã là một hành động mang ý nghĩa chính trị. Chúng tôi đã xem xét rủi ro chính trị từ lâu rồi. Cho dù thực sự có chuyện gì xảy ra, cùng lắm thì cũng chỉ là vào ngục Bastille ăn chuột một thời gian mà thôi."
Người ta nói đến việc vào tù thường gọi là "cho chuột ăn", nhưng Armand lại gọi là "ăn chuột", một chữ khác biệt, ý nghĩa lại hoàn toàn khác. Và người bình thường thì nhắc đến ngục Bastille là sợ hãi biến sắc, nhưng Armand và Robespierre đều biết rằng, vì ngục Bastille thường được dùng để giam giữ quý tộc, nên về điều kiện, e rằng cả nước Pháp không có nhà tù nào tốt hơn ngục Bastille.
"Hơn nữa, tôi nghĩ, nếu Quốc vương của chúng ta thông minh một chút, chúng ta sẽ không có nguy cơ phải vào Bastille cho chuột ăn đâu." Saint-Just nói, "Nếu Quốc vương của chúng ta quyết định trấn áp nhân dân, ông ấy nên áp dụng các biện pháp kiên quyết và mạnh mẽ, nhanh chóng bắt giữ tất cả các đại biểu Đẳng cấp thứ ba, và lập tức đưa họ lên máy chém. Mặc dù làm như vậy có thể dẫn đến một số hỗn loạn, nhưng những kẻ phản kháng sẽ không có người lãnh đạo, hoàn toàn có thể bị đánh bại từng phần."
Nói đến đây, khóe môi tuấn tú của Saint-Just nở một nụ cười khẩy đầy châm biếm: "Hơn nữa, hầu hết các đại biểu này đều là những người giàu có – thưa ngài Robespierre, ngài gần như là người nghèo nhất trong số các đại biểu này, nhưng ngay cả ngài, so với hầu hết mọi người ở khu Saint-Antoine, ngài vẫn là 'người giàu có'. Và một số người, giàu hơn ngài hàng trăm lần. Chỉ cần loại bỏ tất cả các đại biểu, sau đó tịch thu tài sản, rồi dùng số tiền đó để lôi kéo thêm quân đội, cùng với các quý tộc và người nghèo sẵn lòng đi theo Quốc vương, thì Quốc vương của chúng ta, nói không chừng còn có thể vượt qua được cửa ải này. Đương nhiên, làm như vậy, nước Pháp có thể sẽ có một cuộc nội chiến. Ông ấy phải chuẩn bị cho việc nếu thất bại, sẽ giống như Charles I mà lên máy chém. Tuy nhiên, xét thấy phe đối diện không có người lãnh đạo, tôi nghĩ tình cảnh của ông ấy sẽ tốt hơn Charles I rất nhiều. Nếu Quốc vương của chúng ta thực sự định làm như vậy, thì chúng ta rất có thể sẽ bị chặt đầu ngay lập tức, chứ còn đâu đến lượt vào Bastille cho chuột ăn?"
Nói đến đây, Saint-Just thậm chí còn nhẹ nhàng vuốt ve chiếc cổ thon dài của mình, có chút phong thái "cái đầu tuyệt đẹp này, ai dám chém".
"Anh nghĩ Quốc vương sẽ làm vậy sao?" Robespierre hỏi.
"Không." Trên mặt Saint-Just lộ ra một nụ cười khinh miệt, "Nếu Quốc vương có khí phách như vậy, ông ta sẽ không để mất kiểm soát người phụ nữ Áo đó. Ông ta cũng sẽ không trắng tay trong 'Hội đồng Hiển hách'. Tóm lại, vị bệ hạ này của chúng ta, vừa thiếu dũng khí để làm một bạo chúa, lại không có độ lượng của một quân vương khai sáng. Hoàn toàn không phải là một vị vua đáng kính sợ. Vì vậy, tôi không nghĩ chúng ta sẽ gặp nguy hiểm gì."
"Thưa ngài Saint-Just," Robespierre khen ngợi, "ngài có sự điềm tĩnh và dũng cảm không phù hợp với tuổi tác và vẻ ngoài của mình. Thật lòng mà nói, hôm qua khi vừa thấy ngài đóng vai Spartacus, tôi còn khá ngạc nhiên, nhưng màn trình diễn của ngài hôm qua thực sự quá xuất sắc, hoàn hảo thuyết phục tôi, tôi còn ngạc nhiên làm sao một người trẻ tuổi như ngài lại có được sức mạnh như vậy. Nhưng cuộc trò chuyện hôm nay với ngài đã khiến tôi hiểu rằng, tư tưởng và sức mạnh của một người thực sự không thể đo lường bằng tuổi tác. Thưa ngài Saint-Just, đúng như ngài nói, Quốc vương của chúng ta không có khí phách đó. Hơn nữa, chúng ta cũng không phải là kẻ ngốc, sẽ không làm gì cả mà chờ đợi ông ta muốn làm gì thì làm. Những năm qua vì giới đặc quyền sống xa hoa, khiến đất nước không có tiền. Quân đội cũng vậy, không có tiền, cũng đầy rẫy sự bất mãn. Hơn nữa, những người tạo nên quân đội, cũng là nhân dân Pháp. Quân đội do nhân dân组成, không phải là công cụ vô hồn. Nếu Quốc vương thực sự muốn mạo hiểm, ông ta thực sự chỉ có thể trông cậy vào lính đánh thuê. Nhưng có tiền cho lính đánh thuê, lại không có tiền cho quân đội Pháp, anh nói xem, quân đội Pháp sẽ nghĩ gì? Thực tế, chúng ta cũng không phải hoàn toàn không chuẩn bị, nhiều quý tộc, và nhiều sĩ quan đều có liên hệ với chúng ta. Nếu Quốc vương thực sự có ý định hành động lớn, sẽ không qua mắt được chúng ta. Vì vậy, buổi biểu diễn của các bạn tuy có một số rủi ro, nhưng rủi ro này không phải là không thể kiểm soát. Dù sao, là tôi mời các bạn, ngay cả khi các bạn không yêu cầu, tôi cũng phải xem xét sự an toàn của các bạn. Vì vậy, các bạn có thể yên tâm, mặc dù có một số rủi ro, nhưng khả năng vào ngục Bastille là rất nhỏ."
"Đừng nói ngục Bastille, ngay cả máy chém, chúng tôi cũng không sợ." Armand nói.
Vài người lại nói chuyện thêm về buổi biểu diễn, Armand và Saint-Just chuẩn bị cáo từ. Robespierre tiễn họ ra cửa, đột nhiên lại nói: "À, có một chuyện, tôi suýt quên mất. Ừm, chúng tôi có một câu lạc bộ, trong đó đều là những người bạn tốt mong muốn cải cách, tôi nghĩ lý tưởng của chúng ta khá gần nhau, các bạn có hứng thú tham gia không?"
"Là câu lạc bộ gì vậy?" Saint-Just hỏi.
"Câu lạc bộ Brittany. Vốn dĩ là câu lạc bộ của các đại biểu vùng Brittany, sau khi Hội nghị Ba Đẳng cấp được triệu tập, nhiều người hơn đã tham gia. Toàn là những người bạn ủng hộ Hiến pháp, vì vậy chúng tôi hiện đang xem xét đổi tên câu lạc bộ thành 'Bạn bè Hiến pháp'. Thế nào, nếu có hứng thú, tôi có thể là người giới thiệu cho các bạn." Robespierre nói.
"Tốt quá." Armand nói, "Tôi còn một người bạn nữa, cũng rất tuyệt. Có lẽ ngài cũng từng nghe nói về anh ấy, anh ấy họ Bonaparte, ừm, Joseph Bonaparte, là một thiên tài khoa học."
"Tôi có nghe nói về anh ấy." Robespierre gật đầu, "Mặc dù tôi không hiểu những gì anh ấy viết. Ừm, các bạn có thể đợi một chút không? Tôi sẽ vào trong viết cho anh ấy một thư mời, nhờ các bạn mang đến cho anh ấy."
"Sẵn lòng phục vụ ngài." Armand nói.
Robespierre liền đi vào phòng đọc sách để viết thư, còn Armand và Saint-Just tự mình đi vào phòng khách, ngồi xuống ghế sofa chờ đợi.
"Armand, anh nghĩ ngài Bonaparte có sẵn lòng tham gia câu lạc bộ này không?" Saint-Just hỏi.
"Yên tâm, tôi hiểu Joseph, hiểu quan điểm chính trị của anh ấy. Thật ra, từ cái đó của anh ấy... anh biết đấy, rất nhiều ý tưởng trong kịch bản 'Spartacus' đều đến từ anh ấy. Anh ấy chắc chắn là một thanh niên tiến bộ ủng hộ Hiến pháp." Armand suýt nữa đã nói ra bài "Chiến ca của nô lệ" là do Joseph viết cho anh ấy, nghĩ đến thái độ của Joseph khi đưa bài hát đó cho anh, anh mơ hồ cảm thấy mình hình như đã làm một điều ngu ngốc.
"Điều này tôi cũng biết." Saint-Just nói, "Nhưng tôi luôn cảm thấy, ngài Bonaparte không muốn tham gia quá nhiều vào chính trị. Anh ấy dường như muốn tập trung sức lực vào những nghiên cứu khoa học của mình hơn. Ừm, tôi không hề nghi ngờ ngài Bonaparte yêu Hiến pháp, nhưng tôi nghĩ anh ấy có thể yêu khoa học hơn."
"Chết tiệt! Tôi lại không nghĩ đến điều này." Armand lắc đầu. Nhưng anh lập tức nói thêm: "Gã này thật sự có khả năng như vậy. Nhưng dù sao cũng chỉ là lời mời của một câu lạc bộ, chắc không tốn nhiều thời gian đâu. Nếu anh ấy thực sự bận, cũng có thể không tham gia mà."
Hai người đang nói chuyện, thì thấy Robespierre bước ra từ phòng đọc sách, đưa một phong bì cho Armand.
"Thư mời tôi đã viết xong rồi. Tôi rất mong được gặp nhà khoa học thiên tài này tại câu lạc bộ."
"Ừm, nhưng thưa ngài Robespierre..." Armand ngập ngừng một chút.
"Joseph gần đây đang bận với một nghiên cứu quan trọng. Việc này tốn rất nhiều sức lực của anh ấy..." Armand nói, "Anh ấy có thể, chưa chắc đã có thể tham gia đầy đủ các hoạt động của câu lạc bộ..." Armand lắp bắp nói.
Robespierre sửng sốt một chút, rồi cười phá lên: "À, thưa ngài Lavoisier, đó không phải là vấn đề gì. Chỉ là một câu lạc bộ thôi. Bất kỳ câu lạc bộ nào cũng không yêu cầu tất cả các thành viên phải có mặt mọi lúc. Dù sao, mỗi người đều có việc riêng của mình mà, phải không? Vì vậy, đó hoàn toàn không phải là vấn đề."
"Nếu vậy thì chắc không sao đâu." Armand nói.
Ra khỏi chỗ Robespierre, Armand nhìn trời, rồi nói với Saint-Just: "Louis, Joseph sống cách đây không xa, chỉ cách một con phố thôi. Tôi xem thời gian, chắc anh ấy cũng sắp về nhà rồi. Tôi định đến thẳng chỗ anh ấy, đưa cho anh ấy lá thư mời này luôn. Anh có muốn đi cùng tôi không?"
Saint-Just suy nghĩ một lát, lắc đầu nói: "Thời gian cho buổi biểu diễn tiếp theo không còn nhiều, tôi nên về chuẩn bị trước đã."
Hai người chia tay ở ngã tư đường, Saint-Just lên một chiếc xe ngựa thuê, trở về đoàn kịch; còn Armand thì đi bộ đến chỗ Joseph.
Khi Armand gõ cửa phòng Joseph, Joseph đang ăn tối cùng hai người em trai. Thông thường, một người xuyên không từ "Đại Thực Quốc" (một cách gọi ẩn dụ cho Trung Quốc) mà không may xuyên đến phương Tây, thì thường sẽ tự tay làm món Trung Quốc để ăn, nếu có điều kiện, bởi vì hầu hết các món ăn của các nước phương Tây, trong mắt những "thực thần" của "Đại Thực Quốc", thực sự không mấy ngon miệng. Đặc biệt là những người xuyên không không may mắn đến một quốc gia mà chỉ có khoai tây, trứng và cá mòi "ngẩng đầu bốn mươi lăm độ nhìn sao chết không nhắm mắt", thì càng như vậy. Tuy nhiên, món mà Joseph đang ăn lại là món Tây chính hiệu – bánh mì và sườn cừu nướng. Điều này không chỉ vì anh ấy may mắn xuyên đến "Đại Thực Quốc phương Tây" (Pháp). Người Pháp nổi tiếng là sành ăn trên toàn thế giới. Mà còn vì, trong thời đại này, các nguyên liệu cần thiết cho món Trung Quốc, ở Pháp, về cơ bản là không thể mua được. Hơn nữa, giờ đây Joseph cũng đã là một người có địa vị nhất định, những người có địa vị như anh ấy mà tự nấu ăn thì có chút không đúng mực. Cộng thêm việc chi phí nhân công bây giờ rẻ, nên Joseph đã thuê một người hầu gái giúp việc nhà.
Ở "Đại Thực Quốc" thời hiện đại, thuê một người giúp việc thì chi phí không hề thấp. Thu nhập của người giúp việc gia đình thường vượt đáng kể so với mức thu nhập trung bình. Nhưng trong thời đại này ở Pháp, thuê một người hầu gái làm việc nhà thực sự không tốn bao nhiêu tiền.
"Thơm quá, là sườn cừu nướng phải không? Ừm, Joseph, cuộc sống của anh cải thiện đáng kể rồi đó." Vừa bước vào cửa, Armand đã nhún mũi, hít sâu vài hơi, rồi cười nói.
"Cũng được, Armand sao anh lại đến vào lúc này? Có chuyện gì không?" Joseph hỏi.
"À, tôi đến để gửi một lá thư, một thư mời." Armand nói.
------oOo------