Nguồn: read.st
Chương năm: Vấn đề tiền bạc
Trường Louis Đại Đế không chỉ có học bổng cao mà chất lượng giảng dạy cũng luôn được công nhận là tốt. Tiền thân của nó là một trường học thuộc Dòng Tên được thành lập vào năm 1563, được gọi là “Trường Clermont”. Ngay từ khi thành lập, ngôi trường này đã khiến Đại học Paris bất mãn vì chính sách miễn phí hoàn toàn cho học sinh bán trú.

Trong hơn hai trăm năm sau đó, trường Louis Đại Đế luôn đấu tranh với Đại học Paris. Năm 1762, Đại học Paris giành chiến thắng, Nghị viện Paris thông qua nghị quyết trục xuất các quản lý của Dòng Tên, giao ngôi trường này cho Đại học Paris quản lý. Để nịnh hót vua Louis XV lúc bấy giờ, trường cũng được đổi tên thành trường Louis Đại Đế. Đại học Paris dường như đã giành được chiến thắng trong cuộc chạy đua marathon kéo dài hai trăm năm này. Tuy nhiên, điều mà Đại học Paris không ngờ tới là, chính dưới sự kiểm soát của mình, ngôi trường trung học này đã sản sinh ra những đối thủ thực sự của Đại học Paris.

Năm 1766, trường Louis Đại Đế bắt đầu thiết lập kỳ thi chứng chỉ giáo viên, sau đó để giúp các thí sinh, trường còn mở một trường sư phạm tương ứng. Và trường sư phạm này, chính là tiền thân của một trong những trường đại học nổi tiếng nhất nước Pháp sau này, trường Sư phạm Cao đẳng Paris.

Joseph hiện đang muốn đăng ký vào một trường trung học như vậy.

Nói chung, đối với học sinh tỉnh lẻ, việc vượt qua kỳ thi tuyển sinh của trường Louis Đại Đế là khá khó khăn. Đầu tiên, học sinh này phải có thư giới thiệu của một giám mục địa phương, sau đó là phải vượt qua vòng tuyển chọn của trường. Tuy nhiên, những điều này đối với Joseph không phải là vấn đề quá lớn. Là con nuôi của Giám mục Mignai, việc có thư giới thiệu không khó, và việc vượt qua vòng tuyển chọn đối với một người xuyên không đã học thạc sĩ ở đời sau cũng không phải là chuyện khó. Chỉ có điều chi phí học ở trường này lại là rào cản lớn đối với Joseph.

Sau khi Đại học Paris kiểm soát trường Louis Đại Đế, chính sách miễn phí cho học sinh bán trú ban đầu đã không còn tồn tại. Tuy nhiên, nói thật, học phí hiện tại cũng không cao, gần như chỉ mang tính tượng trưng. Nhưng vấn đề là, vật giá ở Paris đắt đỏ, cuộc sống rất khó khăn. Để làm một học sinh bán trú ở Paris, chỉ riêng chi phí ăn ở đã tốn không ít tiền. Mặc dù trường Louis Đại Đế có học bổng cao, nhưng không phải ai vừa vào trường cũng có thể nhận được học bổng ngay. Vì vậy, Joseph hiện đang rất cần một khoản tiền khởi nghiệp.

Joseph biết cha mình không có nhiều tiền. Carlo từng là phó tướng của Paoli, đã chiến đấu với người Pháp vì sự độc lập của Corsica. Sau này tuy đã quy thuận người Pháp, nhưng để giữ được thân phận quý tộc, ông phải lấy lòng Toàn quyền Corsica, điều này khiến ông tốn rất nhiều tiền tiết kiệm. Bây giờ ông còn phải nuôi sáu đứa con khác, chắc không thể lấy ra được nhiều tiền.

Joseph bèn viết một lá thư gửi Giám mục Mignai, xin ngài giúp đỡ. Anh biết Giám mục Mignai thuộc dòng tu thông cảm với Dòng Tên (lúc này, Dòng Tên đã bị Giáo hoàng Clement XIV bãi bỏ. Nhưng ảnh hưởng của nó vẫn còn, và nhiều phong cách của Giám mục Mignai rõ ràng chịu ảnh hưởng của Dòng Tên), vì vậy trong thư còn đặc biệt gọi trường Louis Đại Đế là “Trường Clermont”. Và ngụ ý mơ hồ tỏ ra hứng thú với thần học.

Rất nhanh, Giám mục Mignai đã hồi âm cho Joseph. Giám mục hết lời khen ngợi lòng mộ đạo của Joseph, nhưng đồng thời cũng nói với Joseph rằng ông không chủ trương Joseph ngay lập tức đi theo con đường tu sĩ.

“Con à, Chúa sắp đặt cho con người rất nhiều con đường, không phải chỉ có việc trở thành giáo sĩ mới là con đường phù hợp với ý muốn của Chúa. Cha nghĩ con bây giờ còn quá trẻ, đưa ra quyết định như vậy quá sớm chưa chắc đã đúng. Có lẽ con nên trải nghiệm thêm một số điều, ví dụ như tình yêu, tiền tài, quyền lực. Sau đó, có lẽ con mới thực sự hiểu được, Chúa đã chuẩn bị cho con con đường như thế nào.

Ngoài ra, ý định của con muốn đến một trường tốt hơn để học tập, cha rất ủng hộ, con trai, con biết đấy, trong lòng cha, con chính là con trai của cha. Thấy con trai mình tiến bộ như vậy, người cha nào mà không mãn nguyện. Lúc này, khi nó chìa tay ra cầu cứu con, người cha nào lại không muốn đưa tay ra giúp nó một tay chứ? Nhưng con cũng biết, cha không phải là một người giàu có, nên cha tạm thời chỉ có thể kiếm được một trăm năm mươi franc, hy vọng có thể giúp được con.

Xét con chỉ là một đứa trẻ mười một tuổi, (đôi khi cha luôn dễ quên điểm này) mà đến Paris lại xa xôi đến vậy. Một mình đi đến nơi xa như thế thực sự khiến cha không yên tâm. Cha xứ Alfonso vừa hay có việc phải đi Paris, cha tính toán ngày tháng, không chênh lệch nhiều so với thời gian con định lên đường đến Paris, vì vậy, cha đã nhờ ông ấy mang một trăm năm mươi franc đó cho con, và cùng con đi Paris.

Ở Paris, chi phí sinh hoạt rất cao, trong điều kiện bình thường, một trăm năm mươi franc không thể duy trì được bao lâu. Trừ khi con đến sống ở những khu phố đầy rẫy người dân tầng lớp thấp. Thực ra sống ở đó cũng không tệ, khi cha còn trẻ, cha cũng từng sống ở những nơi như vậy, ở đó, con có thể nhìn thấy bóng tối còn đen hơn cả bóng tối, cũng có thể tìm thấy sự trong trắng còn trong trắng hơn cả sự trong trắng trong bóng tối này. Những nơi như vậy có thể giúp con mở mang kiến thức rất nhiều, thậm chí còn có thể rèn luyện tâm hồn con. Nếu con lớn hơn một chút, khoảng mười sáu tuổi, thì cha lại thấy con có thể đến sống ở những nơi như vậy một thời gian. Nhưng bây giờ… an ninh ở đó rất hỗn loạn, vứt con bây giờ vào đó, chẳng khác nào vứt một con cừu non vào hang sói vậy. Vì vậy, cha đã tìm cho con một chỗ.

Giữa khu Latin và cửa ô Saint-Marcel, có một nhà thờ nhỏ của Dòng Phanxicô, cha xứ Jean-Jacques ở đó là bạn của cha, cha nghĩ ông ấy có thể cung cấp cho con một căn phòng nhỏ đơn sơ nhưng tương đối an toàn…”

Cũng vào ngày Joseph nhận được lá thư này, em trai của anh, Napoleon, cũng nhận được thông báo nhập học của Học viện Quân sự Brienne. Napoleon mười tuổi rất vui mừng tạm biệt anh trai, chuẩn bị lên đường đến ngôi trường mà cậu hằng mơ ước.

“Này thằng em ngốc của anh.” Nhìn thấy vẻ mặt vui vẻ của Napoleon, Joseph không khỏi nhảy ra đả kích cậu, “Chẳng lẽ em tưởng quạ ở Học viện Quân sự Brienne là màu trắng sao? Anh dám chắc, trong cái Học viện Quân sự Brienne đó cũng nhất định giống hệt ở đây, khắp nơi đều là những thằng ngốc tự cho mình là cao quý, em chẳng qua là từ một cái hố lửa nhảy sang một cái hố lửa khác mà thôi.”

“Sancho à, anh biết gì chứ? Em đến Học viện Quân sự Brienne là để học kiến thức, có liên quan gì đến việc ở đó có thằng ngốc hay không? Chẳng lẽ vì ở đó toàn là thằng ngốc, nên trong sách vở của họ, tổng các góc trong của một tam giác lại không phải là một trăm tám mươi độ sao? Chỉ cần học được kiến thức hữu ích, những chuyện này có liên quan gì đâu?”

“Tất nhiên là có liên quan chứ.” Joseph nói, “Này thằng em ngốc của anh, ngay cả Đại Mã Sĩ Cách Đao cũng phải nhờ búa và đe mới thành hình được. Khi xung quanh em toàn là bùn lầy, em lấy đâu ra chỗ để rèn rũa thanh đao của mình chứ? Cho nên, đến đó nhớ thường xuyên viết thư cho anh, để anh dạy dỗ em thật tốt. Tránh để em bị rỉ sét, thối rữa trong vũng bùn.”

“Anh mới là cái vũng bùn lớn nhất thế giới đấy.” Miệng Napoleon vẫn rất cứng rắn.

“Hahahahaha…” Joseph cười không tim không phổi.

Tiễn Napoleon đi rồi, lại qua nửa tháng, đã gần đến lúc thi vào trường Louis Đại Đế. Và lúc này, cha xứ Alfonso mà Giám mục Mignai đã nhắc đến trong thư cũng đã đến trường trung học Hauton.

Sau khi xin nghỉ ở trường, Joseph cùng cha xứ Alfonso lên xe ngựa đi đến Avignon.

Lúc này đã là tháng năm, đây là một trong những mùa đẹp nhất trong năm. Xe ngựa rời Marseille, phi nhanh trên con đường lớn dẫn đến Paris, gió xuân ấm áp thổi vào từ cửa sổ xe, cuốn tất cả những mùi hương lộn xộn của các loài hoa dại nở rộ bên đường vào trong xe. Nhìn ra ngoài xe, hai bên đường, và xen kẽ giữa những cánh đồng lúa mì xanh sẫm, đầy rẫy các loài hoa đủ màu sắc, những bông màu hồng đậm là Cự Dược Thảo, màu tím nhạt là Mạch Tiên Ông, còn có những bông Dã Nguyệt Quý màu đỏ và vàng. Ven đường thỉnh thoảng còn có thể thấy vài cây Âu Đinh Hương không cao lắm, lay động những chùm hoa màu tím sẫm trong gió xuân.

Trong xe, tính cả Joseph, tổng cộng có sáu người. Một giáo sĩ, một đứa trẻ, hai thương nhân trung niên khoảng ba mươi mấy tuổi, và một cặp vợ chồng trẻ. Ngoại trừ quý bà, tất cả đều mặc quần dài. (Ở Pháp, quý tộc luôn mặc quần cộc ôm sát, dưới đầu gối đi tất dài; thường dân thì mặc quần dài.)

Vài người ngồi trong xe, đằng nào cũng không có việc gì làm, nên cứ thế trò chuyện phiếm.

“Thưa cha, các vị cũng đi Paris sao?” Một thương nhân gầy gò hỏi.

“Tôi có một số việc ở Nhà thờ Đức Bà.” Sư huynh Alfonso trả lời, “Đây là con nuôi của giám mục chúng tôi, nó sẽ đến Paris để tham gia kỳ thi tuyển sinh của trường Louis Đại Đế. Tôi và nó cùng đường, tiện thể đưa nó đi luôn.”

“À, nhỏ tuổi như vậy đã rời quê hương đến Paris học, không dễ dàng gì đâu.” Thương nhân gầy gò nói.

“Đến Paris học tốn không ít tiền đâu.” Một thương nhân khác cũng nói, “Một năm chắc phải vài trăm franc ấy chứ.”

“Việc học ở trường Louis Đại Đế bản thân nó không tốn bao nhiêu tiền.” Người chồng trong cặp vợ chồng trẻ lên tiếng, “Trường Louis Đại Đế có học bổng rất cao, tuy nhiên họ yêu cầu học sinh rất khắt khe, thứ nhất là phải có thư giới thiệu của giáo hội, thứ hai là phải vượt qua vòng tuyển chọn đầu vào.”

Nói đến đây, anh ta lại quay sang Joseph nói: “Này cháu, cháu giỏi những môn nào?”

Joseph liền trả lời: “Cháu có thể đọc viết tiếng Latinh, ngoài ra cháu rất thích toán học và triết học tự nhiên.”

“Toán học là ngôn ngữ mà Chúa đã tạo ra thế giới. Triết học tự nhiên là một con đường khác để chúng ta đến gần Chúa.” Người thanh niên nói, “Cháu có thể yêu thích những điều này, thật là tốt.”

“Chỉ có một con đường để đến gần Chúa, đó là thông qua Giáo hội, thưa ông!” Alfonso nói rất nghiêm túc.

“Ông nói đúng.” Người thương nhân gầy gò vội vàng phụ họa, đồng thời vẽ dấu thánh giá lên ngực.

“Giáo hội và Kinh Thánh đương nhiên là con đường duy nhất để đến gần Chúa.” Người thanh niên cũng vội vàng rút lại lời nói trước đó của mình, nhưng anh ta lại có chút không cam tâm bổ sung thêm một câu, “Tuy nhiên, thế giới này chẳng phải là tác phẩm của Chúa sao? Việc tán dương thế giới, suy cho cùng cũng là tán dương Chúa.”

“Tôi thích cách nói này.” Joseph chen vào nói.

Alfonso ban đầu còn định nói gì đó, nhưng sau khi nghe câu nói này của Joseph, ông ta cũng không mở miệng nữa.
------oOo------