Trong một thời gian sau đó, Paris dường như đã ổn định trở lại. Các rào chắn dần dần được tháo dỡ, một số cửa hàng vốn đóng cửa cũng đã mở lại. Ngoài việc hàng hóa ít hơn trước và giá cả cao hơn một chút, dường như không có gì thay đổi.
Dì Sophie lại quay lại, Louis cuối cùng cũng được giải thoát khỏi công việc nhà nặng nhọc. Louis gần đây vừa học chơi cờ vua, đang lúc nghiện, lại vì trường tạm thời đóng cửa, ở nhà cũng không thể ra ngoài, nên đành kéo Lucien chơi cờ.
Lucien nhân cơ hội này, lấy việc nhà làm tiền cược, đánh cờ với Louis để phân thắng bại, rồi thành công chuyển hết việc nhà đáng lẽ mình phải làm cho em trai. Phải nói, gia đình Bonaparte thật đúng là sản sinh ra những người anh trai tốt.
Tuy nhiên, bây giờ các trường học cũng dần dần hoạt động trở lại bình thường. Nói ra cũng buồn cười, trường của Louis và Lucien đều đã mở cửa lại, nhưng Trường Sĩ quan Paris nơi Joseph giảng dạy thì vẫn đang tạm nghỉ.
Tuy nhiên, điều này thực ra cũng không có gì lạ. Trường của Louis và Lucien đều là trường tư thục, còn trường nơi Joseph giảng dạy thì lại phụ thuộc vào ngân sách, hơn nữa là ngân sách của vương quốc. Tốc độ phản ứng của các cơ quan như vậy luôn chậm hơn rất nhiều. Hơn nữa, lại trong tình hình nhà vua hiện đang khá không hài lòng với quân đội.
Vì vậy, hiện tại Joseph khá nhàn rỗi, anh ta thấy dì Sophie vừa dọn dẹp xong, tạm thời rảnh rỗi, liền trò chuyện với bà.
"Dì Sophie," Joseph nói, "Mấy ngày nay khá hỗn loạn, gia đình dì vẫn ổn chứ?"
"Có gì mà ổn." Sophie lắc đầu nói, "Cuộc sống vẫn khó khăn như cũ, thậm chí còn khó khăn hơn. Bánh mì lại tăng giá, hơn nữa còn có điều đáng sợ hơn cả tăng giá, đó là dù có tiền cũng rất khó mua được bánh mì."
"Xem ra có người không thể ngồi yên rồi." Joseph nghĩ vậy trong lòng, nhưng miệng lại hỏi: "Dì Sophie, bây giờ bánh mì khó mua lắm sao?"
"Thưa ông, ông là người đàng hoàng, không cần quan tâm những chuyện này. Ông có lẽ không biết, để mua được ổ bánh mì hôm nay, tôi đã chạy liền bốn khu phố. Còn bị rách tạp dề khi chen lấn mua bánh mì nữa chứ. Chúa ơi, thật không hiểu, chuyện này là sao! Họ chẳng phải nói mọi thứ đã ổn rồi, sau này cuộc sống của mọi người sẽ ngày càng tốt hơn sao?"
Joseph lắc đầu, từ khi Hội nghị ba đẳng cấp bắt đầu, ngày càng có nhiều người vào Paris. Ngoài các đại biểu từ các nơi (thực ra không nhiều người), còn có một lượng lớn nông dân, người vô gia cư cũng đã đến Paris. Điều này khiến nguồn cung lương thực vốn đã không dồi dào của Paris trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết.
Trong tình hình như vậy, lại xảy ra cách mạng. Bản thân cách mạng không những không thể tạo ra thêm lương thực, mà ngược lại còn phá hoại các trật tự hiện có. Khi trật tự hiện có bị phá vỡ, trong khi trật tự mới chưa kịp được thiết lập một cách hiệu quả, việc vận chuyển và buôn bán lương thực chắc chắn cũng sẽ bị gián đoạn, hiệu quả cũng chắc chắn sẽ giảm xuống. Vì vậy, việc lương thực tăng giá, thậm chí tăng giá rồi vẫn không mua được, là điều rất tự nhiên.
Trong hoàn cảnh như vậy, đương nhiên sẽ xuất hiện tình trạng mua gom và tích trữ đầu cơ, sau đó giá lương thực sẽ tiếp tục tăng, và việc mua được cũng ngày càng khó khăn hơn. Và nếu có người có ý đồ lợi dụng tình hình này, cố ý gây thêm hoảng loạn, vấn đề sẽ càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Joseph chợt nhớ lại một đoạn lịch sử của quốc gia ăn uống lớn phương Đông sau này. Khi đó, thành phố quan trọng nhất của quốc gia ăn uống lớn phương Đông, Ma Đô, vừa được giải phóng, lập tức xảy ra vấn đề vật giá tăng vọt, kinh tế hỗn loạn tương tự. Thị trưởng đầu tiên của Ma Đô, ông Trần Nhạc Sơn, đã giải quyết vấn đề như thế nào?
Thị trưởng Trần giải quyết vấn đề không ngoài hai chiêu. Một chiêu là thủ đoạn kinh tế, anh đẩy giá lương thực lên cao, tôi sẽ quy mô lớn nhập khẩu lương thực từ nơi sản xuất, xem anh có thể nuốt bao nhiêu, cho đến chết thì thôi; chiêu còn lại là thủ đoạn chính trị, những kẻ chơi giao dịch chứng khoán đã mua ồ ạt tiền bạc, đẩy lạm phát lên cao, tôi không có nhiều tiền bạc để chơi với các anh, tôi sẽ trực tiếp cử binh, phong tỏa toàn bộ sàn giao dịch của các anh.
Nhờ hai chiêu này, Thị trưởng Trần nhanh chóng ổn định tình hình. Nhưng, hai chiêu này lại khó thực hiện ở Paris lúc này. Việc điều động lương thực quy mô lớn từ nơi sản xuất, cần một bộ máy nhà nước có thể kiểm soát toàn quốc, có thể tập hợp các nguồn lực một cách hiệu quả. Nếu nước Pháp thời này có thứ đó, thì liệu có xảy ra cách mạng không? Trong Chiến tranh Bảy năm, người Pháp e rằng đã sớm "cầm đầu vua Anh, Phổ mà hỏi tội trước", đạt được niềm vui lớn nhất đời mà Thành Cát Tư Hãn đã nói. (Thành Cát Tư Hãn nói: "Niềm vui lớn nhất đời người là truy sát kẻ thù khắp nơi, xâm lược đất đai của họ, cướp đoạt của cải của họ, rồi nghe tiếng khóc than của vợ con họ.") Làm gì còn có cách mạng nữa?
Về chiêu thứ hai, cũng tương tự cần một bộ máy nhà nước mạnh mẽ. Hiện tại Hầu tước Lafayette tuy kiểm soát Vệ binh Quốc gia và một phần quân đội Pháp, nhưng ông ta kiểm soát những lực lượng này không vững chắc, do đó, ông ta cũng không thể áp dụng thủ đoạn này.
Nghĩ đến đây, Joseph liền nói với Sophie: "Dì Sophie, cháu ước tính, trong thời gian tới, giá lương thực e rằng sẽ còn cao hơn, nếu dì còn tiền tiết kiệm, hãy cố gắng đổi lấy thêm một ít lương thực trước đi."
"Haizz, thưa ông, ông cũng biết, những gia đình như chúng tôi, làm gì có tiền tiết kiệm." Dì Sophie thở dài nói.
Cùng lúc đó, có một người cũng như dì Sophie, đang lo lắng khôn nguôi vì giá lương thực không ngừng tăng. Người này chính là Hầu tước Lafayette, người đã giành được ưu thế tuyệt đối trong các biến động chính trị trước đó.
Hầu tước Lafayette có ảnh hưởng khá lớn trong quân đội, điều này giúp ông ta chiếm ưu thế trong cách mạng. Nhưng sức mạnh của ông ta trong lĩnh vực kinh tế lại khá hạn chế. Chức tước của Hầu tước Lafayette không thấp, nhưng ông ta không phải là loại quý tộc lâu đời đã ăn sâu bám rễ. Ông ta không có quá nhiều tài lực, trong tay cũng không có nhiều kênh kiếm tiền. Về mặt này, khoảng cách giữa ông ta và Công tước Orléans cũng lớn như khoảng cách giữa Công tước Orléans và ông ta về mặt quân sự vậy.
Tuy nhiên, là một danh tướng, Hầu tước Lafayette vẫn khá bình tĩnh dù đối mặt với rắc rối như vậy. Kinh nghiệm nhiều năm chiến tranh đã khiến ông ta hiểu rằng, khi không thể giành chiến thắng, thì nên xem xét vấn đề làm thế nào để rút lui.
"Mọi hành vi bạo loạn ở Paris phải được kiểm soát, chúng ta không thể dung thứ cho những dòng máu vô tội tiếp tục đổ nữa. Một số người, họ không phải là những nhà cách mạng, họ chỉ là những kẻ bạo loạn! Miệng họ hô vang dân chủ, nhưng điều họ thực sự quan tâm, điều họ thực sự làm lại là cướp bóc và tàn sát! Họ mượn danh nghĩa cách mạng, tùy tiện cáo buộc người khác là 'kẻ thù của nhân dân', rồi giết người cướp của. Trong thành Paris, biết bao nhiêu thương nhân đang kinh doanh tử tế, đều bị những kẻ bạo loạn đó treo lên cột đèn. Mà mục đích của những kẻ bạo loạn đó, hoàn toàn không liên quan gì đến dân chủ, chúng chỉ vì cướp tài sản hợp pháp của người khác. Sự hỗn loạn này phải được ngăn chặn! Hầu tước, người dân Paris ủy thác ông làm Tổng tư lệnh lực lượng tự vệ, một mục đích là để ngăn chặn những vụ cướp bóc có thể xảy ra. Chẳng lẽ nói, việc cướp bóc của lính đánh thuê là cướp bóc, còn việc cướp bóc của những kẻ bạo loạn thì không phải là cướp bóc sao?" Trong một phòng nghỉ cạnh phòng họp, đại biểu Barnave vung tay, nói với Hầu tước Lafayette đang ngồi đối diện ông ta.
"Điều ông nói đúng, nhưng việc này không thể quá vội vàng." Hầu tước Lafayette ngả người ra sau một chút, "Ông biết đấy, trong tay những kẻ bạo loạn đó, vẫn còn khá nhiều vũ khí. Cũng còn một số băng nhóm nhất định. Thậm chí trong Vệ binh Quốc gia, vẫn còn không ít người là những kẻ đồng tình với chúng, thậm chí đơn giản là một thành viên của chúng. Hiện tại chúng ta vẫn chưa kịp loại bỏ hoàn toàn những người này khỏi Vệ binh Quốc gia."
"Cần bao lâu nữa để loại bỏ hết những kẻ này?" Sieyès bên cạnh cũng hỏi.
"Sắp rồi. Tôi không muốn dùng biện pháp bạo lực để loại bỏ những người này, nhưng điều kiện kinh tế của những người này không cho phép họ không làm việc trong thời gian dài để tham gia các hoạt động quân sự." Hầu tước Lafayette nói, "Vệ binh Quốc gia đã ban hành kỷ luật, những người thường xuyên vắng mặt sẽ bị khai trừ. Như vậy, chẳng bao lâu nữa, những kẻ côn đồ đó sẽ tự mình không thể ở lại Vệ binh Quốc gia được nữa."
"Ngay cả khi những người này bị loại khỏi Vệ binh Quốc gia, họ vẫn là mối đe dọa đối với trật tự." Barnave nói.
"Chẳng lẽ ông muốn chúng ta ngay lập tức đàn áp chúng sao?" Lafayette nói, "Làm vậy thì đúng là trúng kế một số người rồi. Kẻ thực sự gây ra mối đe dọa cho chúng ta, chưa bao giờ là những kẻ không mặc quần dài đó."
"Vậy chẳng lẽ chúng ta cứ thế buông tha..."
"Đừng làm những việc chúng ta không làm được, điều đó chỉ làm hao tổn sức lực của chúng ta một cách vô ích." Lafayette nói, "Khi cần thiết, lùi bước một chút không phải là điều không thể chấp nhận được. Thưa quý vị, Đức vua vẫn còn do dự, ngài ấy vừa không muốn từ bỏ mọi thứ cũ kỹ để chấp nhận chế độ mới; lại vừa không dám dứt khoát đi theo con đường của Charles I. Nói thật, chúng ta cho rằng Đức vua là một vị vua phù hợp với chế độ lập hiến, chẳng phải cũng vì điều này sao? Nhưng, có người sẽ cố ý đưa Đức vua lên đoạn đầu đài. Còn vị Điện hạ kia, mặc dù trông rất cách mạng, nhưng lại không phải là một quân vương phù hợp với chế độ lập hiến."
Vài người nghe xong, đều ngầm gật đầu, họ biết Hầu tước Lafayette đang nói đến ai.
"Trong tình hình hiện tại, vị đó e rằng còn không thể ngồi yên hơn chúng ta. Chúng ta cứ lặng lẽ xem ông ta biểu diễn là được. Chúng ta có thể vừa lợi dụng ông ta để gây áp lực cho nhà vua, vừa có thể dùng nhà vua để kích thích ông ta. Tôi hiểu ông ta, ông ta chắc chắn sẽ để lộ sơ hở. Đến lúc đó chúng ta mới hành động, sẽ tốt hơn nhiều so với việc bây giờ vội vàng ra tay."
Hầu tước Lafayette nói xong, lại nhìn những người bạn của mình, thấy họ không nói gì, hình như đã bị mình thuyết phục, liền gật đầu, rồi nói: "Thực ra, hôm nay tôi mời mọi người đến đây, còn có một chuyện nữa."
"Chuyện gì vậy?" Sieyès hỏi.
"Giới thiệu cho mọi người một người bạn mới." Hầu tước Lafayette nói, "Một vị Tổng giám mục có khuynh hướng tiến bộ."
------oOo------