Trong vài ngày tiếp theo, Werner Yori và đoàn thám hiểm lần lượt men theo bờ Hồ Lớn (hồ Victoria) đi về phía bắc, khảo sát nhiều khu vực khác nhau.
Từ nam lên bắc, ban đầu chỉ thấy những ngôi làng hoang tàn, một số làng chài ven hồ cũng đã bị bỏ hoang, không còn bóng người.
Khi vượt qua Entebbe, bờ hồ Lớn bắt đầu lệch dần về phía đông, dân cư cũng trở nên đông đúc hơn. Cho đến khi đến Kampala - thủ đô của Vương quốc Buganda - nơi đây rõ ràng vẫn còn phồn vinh, bởi vị trí trung tâm khiến nó không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chiến tranh.
Tiếp tục hành trình, đoàn người lại hướng về phía đông, đi khoảng hơn 200 km, dọc đường thấy vùng đông của Buganda và các bộ lạc lân cận phần lớn không bị ảnh hưởng gì.
Cuối cùng, họ đến Kisumu - thủ phủ của khu vực Tây Kenya, bổ sung vật tư rồi men theo đường phía nam quay về Mwanza để báo cáo tình hình.
…
Đến tháng Tư, các báo cáo của Werner Yori được gửi đến khu vực trung ương, chính quyền Đông Phi tiến hành tổng hợp, phân tích rồi chuyển điện báo về châu Âu cho Ernst.
Trong điện báo, chính quyền Đông Phi nhận định: hiện tại điều kiện để thôn tính vùng Tây Bắc đã chín muồi. Đặc biệt là các quốc gia ở phía nam khu vực này đều đã chịu tổn thất nặng nề, ngay cả các vương quốc phía bắc như Buganda cũng bị ảnh hưởng sâu sắc.
Nếu tổ chức một chiến dịch quân sự quy mô lớn và trưng binh với số lượng đáng kể, thì việc chiếm giữ toàn bộ khu vực là hoàn toàn khả thi.
Sau khi xem kỹ báo cáo, Ernst đưa ra chỉ thị: trước tiên hãy chiếm lĩnh các quốc gia phía nam. Còn các nước ở phía bắc như Buganda - hiện vẫn chưa chịu tổn thất lớn - thì khoan hãy động đến.
Chờ đến khi Kisumu và khu Tây Kenya được xây dựng hoàn thiện, có thể tập trung lực lượng từ hai hướng đông và nam tấn công Vương quốc Buganda, vừa giảm tổn thất cho Đông Phi, vừa tuân theo nguyên tắc “dễ trước khó sau”.
Trong điện báo, Ernst nhấn mạnh: mỗi khi chiếm lĩnh một vùng, phải lập tức thanh lọc khu vực ấy, tuyệt đối không để lại dân bản xứ. Còn những thương nhân Ả Rập và nhà thám hiểm nước ngoài thì có thể sắp xếp để họ rút lui.
Tất nhiên, “thanh lọc” không có nghĩa là tàn sát, mà là đuổi dân bản xứ lên phía bắc, để họ chạy sang đất của các “đồng minh” cũ mà lánh nạn.
Phía tây là rừng nguyên sinh Congo - nơi hiểm địa chưa được khai phá, nếu dân bản xứ muốn trốn sang đó thì cũng chẳng sao, chẳng khác nào mười phần chết chín.
Theo Ernst dự đoán, tầng lớp thống trị của các vương quốc phía nam chắc chắn sẽ chọn chạy về phía bắc, bởi trước đó họ từng hợp lực chống lại cuộc xâm lược của các bộ tộc Đông Bantu.
Về phần lực lượng kháng chiến, sau khi bị người Đông Bantu và dịch bệnh tàn phá, các vương quốc phía nam vẫn chưa phục hồi, việc tổ chức quân đội quy mô lớn là điều khó xảy ra.
Trên thực tế, sau đợt "Chỉnh lý" lần trước, qua vài tháng thực thi, hiệu quả hiện tại cho thấy rất rõ rệt: chính quyền Đông Phi không cần trực tiếp ra tay cũng đã giải quyết xong vấn đề dân bản xứ, đồng thời còn làm suy yếu thế lực bản địa ở các vùng khác.
Sau khi nhận chỉ thị của Ernst, để đảm bảo cho chiến dịch lần này, chính quyền và quân đội Đông Phi bắt đầu soạn thảo kế hoạch tác chiến.
Ngày 5 tháng 4 năm 1868 Phòng họp Chính phủ Trung ương Đông Phi
“Chiến dịch lần này thuộc về hành động quân sự, chính phủ chúng ta chỉ cần phối hợp. Do đó, Ngài Yarman, mời tiên sinh trình bày kế hoạch tác chiến, để các bộ phận chính phủ có thể sắp xếp hợp lý,” - Ủy viên Von der Leyen mở đầu buổi họp, xác định rõ vai trò của chính phủ.
“Vậy thì tôi xin đại diện quân đội trình bày sơ lược kế hoạch,” Yarman đứng dậy, bước đến bản đồ, dùng gậy chỉ huy chỉ vào Vương quốc Karagwe:
“Dựa theo chỉ thị của Hoàng thân Ernst, giai đoạn một sẽ tấn công từ hướng nam, tiến hành hoạt động tương tự chiến dịch ‘Chỉnh lý’ lần trước, chủ yếu nhằm vào bốn vương quốc: Rwanda, Igara, Karagwe và Burundi.
Phạm vi tác chiến khoảng 60.000-70.000 km², theo yêu cầu từ Hoàng thân, phải đảm bảo ‘xóa sạch’ dân bản xứ trong khu vực.
Chúng ta cũng cần dồn toàn bộ tàn dư thế lực bản xứ đẩy về phía bắc, gây áp lực lên bốn quốc gia còn lại ở đó, chuẩn bị cho giai đoạn hai, nhưng có đánh tiếp hay không còn phải chờ chỉ thị tiếp theo từ Hoàng tử Ernst.”
“Giai đoạn một các vị dự tính huy động bao nhiêu quân?” - Ủy viên Anderson hỏi.
"Hiện tại khu vực giáp ranh giữa Hồ Zollern (Tanganyika), Hồ Lớn với Burundi và Karavi, để ngăn Đông Bantu quay lại Đông Phi, chúng ta đã bố trí phòng tuyến hơn 3.000 người, trong đó có hơn 300 quân chính quy.
Tôi dự tính phải huy động thêm ít nhất 6.000 dân binh và 1.000 quân chính quy từ hậu phương.”
Yarman tiếp lời: “Trận chiến này sẽ không quá khốc liệt, vì các vương quốc mục tiêu từng bị người Đông Bantu đánh tan tác. Dù quý tộc địa phương đã khôi phục lại quyền lực, nhưng thực chất cũng chẳng còn bao nhiêu lực lượng.
Chiến tranh kéo dài khiến đất đai hoang hóa, cộng thêm dịch bệnh, nạn đói… khiến dân số giảm sút nghiêm trọng.
Vì vậy, chúng ta chỉ cần chú trọng đến các pháo đài và thành trì chính, khó có khả năng xảy ra giao tranh quy mô lớn.
Tuy nhiên, để dọn sạch dân cư trên một vùng rộng như vậy, cần lực lượng quy mô ít nhất hơn 10.000 người. Đây là chiến dịch viễn chinh thực thụ, chỉ có hai thành phố Mwanza và Kigoma đủ khả năng hỗ trợ tuyến đầu trong thời gian ngắn, nên không thể tiết kiệm nhân lực.”
Tầng lớp lãnh đạo Đông Phi đều đồng ý với phân tích này. Chiến dịch lần này thực sự khác biệt - vùng Tây Bắc nằm sâu trong lục địa, trong khi trọng tâm của Đông Phi hiện vẫn ở phía đông. Khu vực hồ Zollern là vùng cực tây, việc tiếp tế hậu cần khó khăn hơn hẳn.
“Bên cạnh lực lượng quân sự, chính phủ cũng phải triển khai kế hoạch di dân. Trong vài tháng tới, di dân mới cần ưu tiên định cư tại vùng Tây Bắc và khu Tây Kenya, đặc biệt là khu vực giáp ranh Buganda.” - Tham mưu trưởng Sivert lên tiếng.
“Tỷ lệ phân bổ di dân nên như thế nào?” - có người hỏi Von der Leyen.
“6-3-1. Sáu phần mười đến vùng Tây Bắc mới chiếm, ba phần cho khu Tây Kenya, nhất là vùng biên giới với Buganda, một phần còn lại cấp cho Omorat. Omorat gần Tây Kenya, có thể hỗ trợ lẫn nhau.” Von der Leyen trả lời.
“Đồng ý, vừa khéo tăng cường dân cư phía tây.” - Anderson nói.
“Ai còn ý kiến gì thì cứ nêu ra.” - Von der Leyen khuyến khích.
“Di dân mới nên định cư sát tiền tuyến, chấp nhận bỏ trống hậu phương cũng được, miễn là không để dân bản xứ quay lại.” - Có người đề xuất.
“Đồng ý. Tiếp theo.”
“Lực lượng Nội hồ mới thành lập có thể đưa vào sử dụng, vận chuyển lương thực bằng đường thủy từ Mwanza sẽ tiện hơn.”
“Thông qua.”
…
Sau một lúc, khi phía chính phủ đã thảo luận xong, von der Leyen quay lại phía quân đội:
“Các vị còn yêu cầu gì nữa không? Chính phủ sẽ cố gắng đáp ứng.”
Sau một hồi thảo luận, Yarman lên tiếng:
“Phải đảm bảo thông suốt việc tiếp tế. Di dân và vật tư có thể vận chuyển cùng lúc đến tiền tuyến. Như vậy vừa đảm bảo hậu cần, vừa giúp định cư dân mới kịp thời, đồng thời chuẩn bị lực lượng dân binh cho giai đoạn hai.”
“Vậy thì, người mới đến Tây Bắc phải được huấn luyện quân sự ngay, nếu không sẽ không theo kịp tiến độ chiến dịch!” - “Các vị nên điều thêm huấn luyện viên từ hậu phương.”
“Chuyện đó sẽ do Bộ Tham mưu xử lý,” Sivert nói. Huấn luyện dân binh không thể thiếu người của tham mưu bộ.
Tham mưu bộ phần lớn là sinh viên Học viện Quân sự Hechingen, thông thạo hai ngôn ngữ, có thể đào tạo cả dân nhập cư từ Đức, Áo-Hung và Viễn Đông. Đồng thời, đây cũng là tai mắt của Ernst để giám sát địa phương và quân đội Đông Phi.
“Còn gì nữa không?” - Von der Leyen hỏi.
“Không còn.” - Mọi người đồng thanh.
“Nếu vậy, mọi người chuẩn bị kỹ càng đi! Giải tán.” - Von der Leyen tuyên bố kết thúc.
Cỗ máy chiến tranh Đông Phi bắt đầu vận hành, lần đầu tiên toàn bộ thuộc địa tham gia.
Khác với cuộc chiến Zanzibar trước đó - chỉ huy động khu Duyên hải - chiến dịch lần này toàn bộ Đông Phi đều chuyển động.
Dù không trực tiếp tham chiến, các khu vực khác cũng chịu ảnh hưởng: tài nguyên và nhân lực đều ưu tiên cho tiền tuyến, khiến các vùng phát triển tạm thời chững lại.
Ba khu vực chịu ảnh hưởng lớn nhất là: Tây Kenya, khu hồ Zollern (hồ Tanganyika) và khu Hồ Lớn (hồ Victoria).
Quân đội và dân binh bắt đầu tập kết tại hai khu vực Zollern và Hồ Lớn, tốc độ di dân vào khu Tây Kenya cũng được đẩy nhanh.
Lực lượng Nội hồ do Werner Yori chỉ huy cũng bắt đầu hoạt động tích cực ở bờ tây hồ Lớn, vẽ bản đồ bờ hồ, tìm vị trí thích hợp cho tàu thuyền và tiếp tế, chuẩn bị phối hợp với chiến tuyến.
Chiến dịch lần này được triển khai theo kiểu từng bước vững chắc. Do phải quét sạch dân bản xứ, chiến tuyến được vạch thẳng từ nam lên bắc, tiến hành chậm rãi từng bước.
Tiếp tế cho tiền tuyến được chia thành hai tuyến: một đường bộ từ hậu phương, một do lực lượng Nội hồ đảm nhận.
Sau khi hoàn thành giai đoạn một, di dân mới cũng phải ưu tiên bố trí gần biên giới phía bắc, nhằm ngăn dân bản xứ quay về lãnh thổ chiếm đóng của Đông Phi.
Đồng thời, họ cũng là lực lượng dân binh và lao động tiềm năng trong giai đoạn hai - tiến đánh bốn quốc gia phía bắc. Càng gần biên giới tạm thời, càng dễ phục vụ cho chiến sự sắp tới.
(Hết chương)
Chú thích: [1] Entebbe: Thành phố ven hồ Victoria, sau này là thủ đô hành chính của Uganda.
------oOo------