“Hừ hừ, sao thế? Làm Tổng tư lệnh Hải quân không vừa ý à, muốn đổi ý sao? Đúng là thằng đệ đệ ngốc của ta.”
Franz mở màn bằng một tràng châm chọc khi Ferdinand – Tổng tư lệnh Hải quân Đông Phi – vừa về đến Vienna.
Ferdinand, vốn đã thành “cáo già”, lập tức phản công:
“Ở Đông Phi, dù dưới tay ta chẳng có mấy con tàu, thì vẫn mạnh hơn cái “hải quân bồn tắm” của Áo. Sau này khi Đông Phi phát triển, ta sẽ ra lệnh phong tỏa vịnh Aden, cấm tàu Áo vào Ấn Độ Dương.”
Câu đùa của Ferdinand khiến Franz trầm ngâm. Phong tỏa vịnh Aden ư? Nghe qua… không phải là không có khả năng. Dù Đông Phi không có cảng ở Djibouti hay bờ bắc Somalia, nhưng từ Mogadishu đến vịnh Aden cũng chẳng xa. Giống như Bắc Đức, dù có cảng hướng ra Đại Tây Dương, nhưng nếu Anh muốn dùng hải quân chặn Phổ trong biển Baltic thì vẫn làm được.
Thực ra, Franz chưa nghĩ đến điểm này: nếu Đông Phi thật sự muốn phong tỏa Hồng Hải, thì chẳng cần trông cậy vào hải quân. So với hạm đội của Anh, hải quân Đông Phi chẳng đáng nhắc. Ngược lại, dựa vào lục quân phong tỏa vịnh Aden còn khả thi hơn.
Với lực lượng hiện tại, Đông Phi có thể đánh thẳng đến Djibouti và Somaliland, “xóa sổ” thuộc địa Anh – Pháp ở đó. Chỉ cần đặt vài khẩu pháo là có thể uy hiếp eo biển Bab el-Mandeb. Thị trấn quân sự Dire Dawa mới quy hoạch ở tỉnh phía Bắc cũng chỉ cách Djibouti hơn 300 km.
Eo biển Bab el-Mandeb chỗ hẹp nhất chỉ 26 km, pháo thời nay bắn chưa tới, trừ vài khẩu pháo phòng thủ cỡ lớn – tiếc là không di chuyển được. Nhưng đó là chuyện hiện tại, còn tương lai thì khó nói.
Đó cũng là lý do Ernst không chiếm đất dọc bờ Hồng Hải hay vịnh Aden: quá lộ liễu, dễ bị Anh, Pháp, Ottoman hay Ai Cập chú ý. Nhưng uy hiếp tuyến đường này thì vẫn làm được.
Hơn nữa, nếu Đông Phi thật sự phong tỏa eo biển, e rằng người Anh lại mừng thầm. Ban đầu, việc đào kênh Suez vốn khiến Anh khó chịu, chủ yếu do Pháp thúc đẩy. Đến khi thấy Pháp sắp thành công, Anh mới nhảy vào hưởng lợi – y như chuyện Brexit thời sau.
Nếu Suez bị chặn, Pháp thiệt hại nặng nhất, còn Cape Town của Anh lại hồi sinh. Thêm vào đó, ở Ấn Độ, Anh hoàn toàn có thể điều quân vượt biển đánh bại đế quốc Abyssinia, chứng tỏ năng lực vượt trội.
Phải biết, Hoàng đế tiền nhiệm của Abyssinia – Tewodros II – tuy ngạo mạn nhưng tầm nhìn hơn hẳn nhiều lãnh chúa phương Đông. Ông mở rộng quyền lực hoàng gia, hạn chế Giáo hội Abyssinia giàu có chiếm thêm đất, trả lương cho binh sĩ, xây đường, mua súng pháo hiện đại, thậm chí định bỏ chế độ nô lệ. Khi thua trận, ông dám tự sát bằng súng, không chịu sống nhục – xứng danh anh hùng thời đó.
Dù hiện tại Đông Phi chưa đủ sức “đánh cược vận mệnh” như Nhật Bản, nhưng tương lai khi mạnh lên, không chỉ Suez, mà cả Ai Cập cũng sẽ phải cúi đầu. Với khí hậu và địa lý như Ai Cập, chẳng thể thành “siêu nhân rừng rậm” kiểu Việt Nam, cũng chẳng biến thành “nghĩa địa đế quốc” như Afghanistan được.
…
“Thế nào? Lời ta nói làm ngươi sợ chưa?” – Ferdinand hả hê.
“Hừ, với tình hình Đông Phi, năm mươi năm nữa cũng chưa làm nổi. Mỹ lập quốc bao nhiêu năm, mồm to dọa thay thế Anh, mà vẫn chỉ dám đứng bên kia Đại Tây Dương mà quát.” – Franz đáp.
“Ta chỉ đùa thôi! Ngươi lại tưởng thật à? Đúng là vẫn cứng đầu như xưa.” – Ferdinand cười.
“Thôi được, sao lần này rảnh rỗi về đây?” – Franz hỏi.
“Còn gì nữa! Về thăm mẫu thân với Karina thôi.”
“Tiện đường chứ gì? Nghe nói mấy hôm trước ngươi ở xưởng tàu Trieste để kiểm tra mấy chiếc pháo hạm mới hả?”
“Đúng là tiện đường thì sao nào? Ngươi biết đi lại đường biển vất vả lắm, mà ta thì bận trăm công nghìn việc.”
Quả thật, Ferdinand không nói quá. Hải quân Đông Phi còn non trẻ, muốn đám thủy thủ xuất thân từ các đội tàu sông hồ nhanh chóng có sức chiến đấu, nhiều việc phải do ông và các sĩ quan hải quân Áo bị “đày” sang tận tay lo liệu.
“Thế đã về thăm mẹ và Karina, sao còn tìm ta sanh sự?” – Franz cắt ngang.
“Ta muốn chắc à? Ernst bảo ta tới bàn chuyện hợp tác với ngươi đấy.”
“Chuyện đó hắn ta đã nói qua với ta rồi.”
“Ta biết. Nhưng hắn ta chỉ nói ý định, chưa nói nội dung. Đây! Danh sách hợp tác của vương quốc Đông Phi, ngươi xem đi.”
Ferdinand lôi từ đâu ra một xấp giấy dày cộp, Franz nhận lấy và xem kỹ.
… Hai giờ sau.
“Ernst đúng là có khiếu làm thương nhân khôn ngoan, giấu kỹ bao lâu mới đưa ra đống này.” – Franz cười.
“Địa bàn rộng là kiểu gì cũng tìm ra tài nguyên, chỉ có điều Đông Phi thua xa Đế quốc Áo–Hung.” – Ferdinand nói.
“Vậy là tốt rồi. Đế quốc Áo là vùng đất trời ban cho nhà Habsburg, sao đem so với vùng biên như Đông Phi được.” – Franz tự hào.
Ferdinand khinh bỉ nhìn anh trai. Quả thật Đông Phi cũng chẳng khá hơn, đất rộng trăm vạn km² mà tài nguyên chỉ có vậy, nên mãi chẳng ai để ý.
Là Tổng tư lệnh Hải quân Đông Phi, Ferdinand nắm rõ tình hình, đã xem trước danh sách này do bộ phận kinh tế của Tập đoàn Hechingen lập.
Đông Phi phía đông rộng hơn 2 triệu km², tưởng lớn hơn Áo–Hung nhiều, nhưng tài nguyên ngang ngửa, lại có cả một dải sa mạc phía bắc vô dụng. May mà Somalia dù khô nóng vẫn có sông Shabelle và Jubba chảy qua.
Danh sách Ernst đưa ra đã “qua chỉnh sửa”: chỉ công khai báo cáo mỏ than – sắt ở nam Tanzania (bờ đông hồ Malawi) và tài nguyên Kenya.
Những mỏ vàng vùng Hồ Lớn thì giấu kín, mỏ đồng ở cao nguyên Katanga cũng “cất két” – trữ lượng khổng lồ, đủ thay đổi cục diện ngành đồng thế giới, chẳng khác gì dầu mỏ ở Trung Đông thời sau.
Đồng là kim loại khan hiếm toàn cầu, quan trọng và phổ biến hàng đầu từ thời cổ, đặc biệt trước thời đồ sắt. Nó từng là nguyên nhân gây ra nhiều cuộc chiến, giống như dầu mỏ thời hiện đại.
Hợp tác thì phải giữ đường lui. Chỉ riêng tài nguyên Kenya cũng đủ để Áo “ăn no mỡ”. Than và sắt thì Áo–Hung vốn có nhiều, không quá hấp dẫn, khai thác ở Balkan còn tiện hơn vận chuyển từ Đông Phi.
Chính quyền Đông Phi muốn phát triển ba tỉnh nam Kenya: Tỉnh Đông, Nam Phổ và Hồ Lớn Tây. Muốn xuất khẩu khoáng sản qua cảng Mombasa về Áo thì ít nhất phải xây đường sắt – việc này cần Áo giúp.
Đổi lại, ngành đường sắt Áo có thêm hợp đồng. Thép của Đông Phi không đủ cho công trình lớn, máy móc cũng phải nhập từ Áo, đầu máy cũng do Áo cung cấp; Đông Phi trả bằng khoáng sản.
Giờ kênh Suez đã mở, chi phí vận tải giảm, từ Trieste đến Mombasa không xa, rất đáng. Ai cũng biết, chẳng ai chê khoáng sản nhiều – Pháp mất mỏ sắt Lorraine là ví dụ điển hình.
Hiện ưu tiên phát triển nam Kenya; còn Tanzania, ngoài nông nghiệp, khó có hướng nhanh. Thành bại của Tanzania sẽ phụ thuộc vào Zambia – nếu Zambia đi lên, Tanzania cũng theo, nhờ vị trí cao nguyên Đông Phi và hệ thống cảng phía đông.
Cơ sở hợp tác là cùng có lãi. Đông Phi cũng là khách hàng, tự tiêu thụ hơn nửa sản lượng khoáng sản, phần còn lại xuất sang Áo.
Hướng hợp tác rõ ràng là với Áo (Austria) chứ không phải cả Áo–Hung. Ernst muốn củng cố thế mạnh người Đức trong lãnh thổ Áo, nhất là quanh biển Adriatic – nơi Trieste có nhiều người Ý.
Trieste là cửa ngõ nối Đức với Đông Phi, tốt nhất phải do “người mình” kiểm soát. Tập đoàn Hechingen đã cố gắng thu hút di dân Đức đến đây, dù kết quả chỉ tạm được, do kinh tế Trieste trong đế quốc Áo–Hung vốn đang rất tốt.
Nếu không giảm được số dân Ý thì sẽ tăng dân Đức. Khu công nghiệp chế biến ngũ cốc ở Trieste đã thu hút nhiều lao động Đức.
Giờ chưa giải quyết được vấn đề dân số Trieste, nhưng Ernst tin rằng tương lai sẽ có cơ hội – nhất là khi kinh tế công nghiệp thành phố này gặp khủng hoảng.