Ngoài khơi cảng Dar es Salaam, một chiếc thuyền từ Viễn Đông đang tiến vào bến, những người trên thuyền đều tò mò dõi mắt nhìn thành phố Dar es Salaam.
Nhà cửa chỉnh tề, xe ngựa qua lại tấp nập, đường sá rộng rãi bằng phẳng, trong cảng có đủ loại thuyền lớn nhỏ neo đậu, bến tàu người đi lại như mắc cửi.
“Huynh Thế Nghiêm! Ta thấy triều đình bị lừa rồi đó! Đông Phi này trông an lạc thái bình, nào có dấu hiệu thiên tai dịch bệnh gì đâu!” — Phó sứ của Đoàn viện trợ Viễn Đông tại Vương quốc Đông Phi, An Đức thì thầm.
Lý Cách cũng ngơ ngác, nhưng vẫn nói: “Hậu Độ hiền đệ, có lẽ chỉ vì nơi đây là mặt tiền của Vương quốc Đông Phi. Chúng ta chưa thấy những vùng khác, không thể vội kết luận. Lát nữa cứ hỏi thông sự (phiên dịch) của Đông Phi thì rõ.”
Thế là họ tìm đến Á Lợi An (Arian 雅利安), một phiên dịch của sứ quán Đông Phi.
Lý Cách mở lời: “Ngài Á Lợi An, tại hạ có chuyện muốn thỉnh giáo, không biết ngài có thể giải đáp chăng?”
Thực ra, Lý Cách vốn chẳng ưa gì Arian. Dù mang quốc tịch Đông Phi, nhưng mặt mũi lại giống hệt người Trung Nguyên, giọng nói còn vương mùi thổ âm Sơn Đông. Trong mắt Lý Cách, đó chẳng khác nào kẻ bán nước — bỏ quê theo bọn “man di Nhật Nhĩ Man”. Vì thế ngoài công việc, ông ta chẳng muốn nói chuyện với Á Lợi An.
Nhưng sự thật lại khác. Arian tuy sinh ra ở Sơn Đông, nhưng từ nhỏ là mồ côi, được đưa sang Hechingen), học hành trong môi trường hiện đại hóa kiểu Đức. Anh đọc sách nhiều, đặc biệt mê triết học Hegel, nhưng chữ Hán lại dốt đặc cán mai, đến tên ban đầu cũng chỉ là biệt danh “Đại Ngưu” mà dân làng gọi.
Do ngôn ngữ bất đồng, nói chuyện với người Viễn Đông bằng thứ “bạch thoại Sơn Đông” phiên dịch từ tiếng Đức, nên dễ gây hiểu nhầm rằng anh là “đồ quê mùa”.
Arian đáp: “Có chuyện gì, các vị cứ hỏi.”
Lý Cách: “Chúng tôi lần này đến quý quốc là do được quý quốc chính thức thỉnh cầu. Xin hỏi, đây đúng là đất Vương quốc Đông Phi chứ?”
Á Lợi An: “Đúng vậy. Các vị thấy lá quốc kỳ kia không? Đó chính là cờ Sư Thuẫn của vương quốc.”
Lý Cách cau mày: “Nhưng mà, nghe nói khi còn ở Viễn Đông, quý quốc đại sứ từng bảo rằng Đông Phi dân sinh điêu tàn, dịch bệnh hoành hành. Nay ta quan sát Dar es Salaam thì ngược lại, thấy phồn vinh, nhân dân an cư lạc nghiệp. Sao lại khác biệt đến vậy?”
Với thân phận chánh sứ, Lý Cách vốn nghĩ mình đến đây là để “cứu giúp” vùng đất bệnh tật này. Trên thuyền cũng có hơn trăm ngự y và lương y Viễn Đông, chuẩn bị đi hành y tế độ. Nhưng nhìn cảnh này, ông lại cảm giác Viễn Đông mới cần viện trợ chứ chẳng phải Đông Phi.
Arian cười gượng: “Ồ, Đại sứ Richard đã nói thế ư? Vậy thì ta không rõ, ta cũng chẳng chắc ông ấy nói có đúng không. Thực ra ta cũng không biết nhiều về Đông Phi đâu.”
Lý Cách ngạc nhiên: “Ngài chẳng phải người Đông Phi sao? Sao lại bảo mình không hiểu Đông Phi?”
Arian: “Trước kia ta học ở Nam Đức, sống tại tiểu quốc Hechingen thuộc Vương quốc Phổ. Sau tốt nghiệp thì được điều về sứ quán Đông Phi tại Viễn Đông làm văn thư. Đây là lần đầu tiên ta đặt chân tới đất Đông Phi.”
Lý Cách càng nghe càng rối: Nam Đức, Đức, Phổ, Hắc Hưng Căn, Đông Phi… cuối cùng hắn ta là người nơi nào?
Lý Cách hỏi thẳng: “Xin hỏi, rốt cuộc ngài có phải người Đông Phi không?”
Á Lợi An đáp: “Ta là người Đức.”
Lý Cách: “Vậy Đông Phi Vương quốc có liên quan gì đến ngài?”
Á Lợi An: “Quốc tịch của ta là Đông Phi.”
Lý Cách: “……”
Á Lợi An cười: “Đây cũng là lần đầu ta đến Đông Phi, ta cũng rất hứng thú. Hai vị có muốn đi dạo cùng ta một vòng không?”
…
Cả đoàn viện trợ như Lưu lão lão bước vào Đại Quan Viên, mắt tròn mắt dẹt trước cảnh tượng Dar es Salaam. Người da trắng, da vàng, da đen cùng chung đường, quần áo đa dạng, đặc biệt là những người Ả Rập khoác áo choàng trắng, đầu quấn khăn trắng, khiến họ càng tò mò.
Lý Cách hỏi: “Ngài Á Lợi An, sao có người toàn thân bọc vải trắng, đầu cũng quấn khăn trắng vậy?”
Arian (Á Lợi An) giải thích: “Họ là người Ả Rập, thường ở Trung Đông và Bắc Phi, như Ai Cập, Ottoman, Ba Tư. Ngày xưa, họ từng lập đế quốc hùng mạnh, độc quyền thương mại Đông - Tây. Nay thì Ottoman được xem là hậu duệ. Còn áo trắng là thói quen, do sa mạc nắng gắt, nhiệt độ 40–50 độ, màu trắng phản xạ ánh nắng tốt hơn, đỡ hấp nhiệt.”
Lý Cách mới hiểu ra, suýt chút nữa ông ta lại tưởng “cả thành mặc tang phục” vì dịch bệnh!
Đoàn người tiếp tục dạo quanh, mãi cho đến khi thấy tấm biển “Cấm thông hành”.
Lý Cách: “Đó là gì?”
Arian đến hỏi cảnh sát canh gác, thì được đáp: “Phía sau là khu Tây thành, không mở cửa cho người nước ngoài. Người ngoại quốc chỉ được hoạt động trong Khu thương mại đối ngoại.”
Cuối cùng, Arian cũng rõ: Dar es Salaam chia làm Khu thương mại đối ngoại và Khu Tây thành, người ngoại chỉ được phép trong khu thương mại.
Arian bèn hỏi tiếp: “Xin hỏi cơ quan chính quyền ở đâu? Ta là nhân viên ngoại giao Đông Phi tại Viễn Đông, nay cần liên hệ với vương quốc.”
Cảnh sát chỉ dẫn: “Quay lại ngã rẽ đầu tiên bên trái, sẽ thấy đồn cảnh sát và cục thuế trong khu thương mại.”