Nghe nói đoàn viện trợ này đến từ Viễn Đông, nhân viên chính quyền thành phố Dar es Salaam thoáng bối rối.
Nhân viên dùng tiếng Đức nói với Arian: “Thưa ngài! Chúng tôi hoàn toàn không biết có đoàn viện trợ Viễn Đông nào cả, trong lịch công tác cũng không hề có tin tức liên quan.”
Arian đáp: “Thực ra chuyện này do Đại sứ quán Đông Phi tại Viễn Đông chủ trì. Nhưng chắc ngài cũng biết, từ Đông Phi sang Viễn Đông không hề có đường điện báo, vì vậy thông tin truyền về bị chậm. Thành ra người đã đến nơi, mà công văn còn chưa kịp tới. Đây là thẻ công tác của tôi, có thể chứng minh những gì tôi nói.”
Thực ra không cần thẻ công tác, nhân viên chính quyền cũng tin lời Arian. Một người da vàng nói tiếng Đức thành thạo như vậy, lại mặc bộ âu phục kiểu thống nhất của Đông Phi – tất cả đều chứng tỏ hắn là một người Đức Đông Phi.
Người Đức Đông Phi là một sự tồn tại độc nhất vô nhị trên thế giới, đặc trưng chính là sự hòa huyết “da vàng + da trắng”. Người như Arian, ăn mặc chỉnh tề, ít nhất ở Đông Phi cũng là giáo viên.
Trong xã hội Đông Phi, đám người da trắng đều hiểu một điều: trong số người da vàng, có một nhóm thuộc hệ chính tông hoàng thất, nắm thực quyền trong chính phủ và quân đội. Tiêu biểu là các học viên của Học viện Quân sự Hechingen, được đào tạo tư tưởng trung quân ái quốc và rất được Thái tử tín nhiệm.
Nhờ vậy, từ trung ương đến địa phương, người da vàng đều có ảnh hưởng và thực quyền. So với người Đức thuần chủng thì vẫn còn kém, nhưng địa vị cao hơn hẳn so với Slav, Ý, Paraguay…
Bề ngoài, Đông Phi vương quốc giống như Đế quốc Áo – Hung hai nguyên chế, nhưng thực chất khác hẳn. Đông Phi đã thực hiện “Đức – Hoa nhất thể”, tương tự như “Mãn – Hán nhất thể” mà các triều đại Viễn Đông từng tuyên truyền.
Không chỉ vậy, Đông Phi còn tiến xa hơn: khuyến khích hôn nhân giữa các sắc tộc, đến mức gia đình hỗn huyết đã chiếm đại đa số. Bắt đầu từ thế hệ thứ hai, khái niệm “chủng tộc” hầu như không còn, nói khó nghe thì tất cả đều là “lai cả”.
Nếu trong lịch sử tìm ví dụ tương đồng, thì chính là thời Nguyên triều, khi người Mông Cổ và người Hán cùng với con cháu Hồi giáo ở Viễn Đông dung hợp thành “người Hồi”.
Khác biệt là, ở Đông Phi, sự dung hợp dựa trên văn hóa Đức chứ không phải tôn giáo. Mà văn hóa Đức cốt lõi là gì? Chính là tiếng Đức. Toàn dân đều nói tiếng Đức – điều mà Đế quốc Áo – Hung bất lực không làm nổi. Lại thêm điều kiện sinh hoạt trong Đông Phi cơ bản ngang nhau, lâu dần sẽ hình thành một hệ giá trị thống nhất.
Nhân viên nói: “Chuyện này vượt quá thẩm quyền của tôi, tôi phải báo cáo cấp trên, xin ngài vui lòng chờ một lát.”
Arian: “Được, nhưng phải chờ bao lâu?”
Nhân viên: “Ngay thôi.”
Nửa tiếng sau.
Nhân viên Sở Di dân thành phố Dar es Salaam đến: “Ngài Arian, chúng tôi là người của Sở Di dân. Theo chỉ thị cấp trên, xin mời đoàn lưu lại Dar es Salaam vài ngày. Ba ngày nữa, trung ương sẽ cử người đến tiếp đón.”
Arian: “Không vấn đề, chỉ có điều chuyện ăn ở thì xử lý thế nào?”
Sở Di dân: “Chúng tôi đã bố trí sẵn một phần khu nhà ở tạm cho di dân, đoàn có thể lưu trú ở đó ít ngày. Ăn uống có thể dùng tại nhà ăn tập thể. Nếu có nhu cầu gì, xin cứ báo, chúng tôi chuyên nghiệp trong việc này.”
Arian: “Vậy làm phiền các ngài rồi!”
Sở Di dân: “Không cần khách sáo, mỗi năm chúng tôi tiếp nhận hàng vạn di dân, những việc này đều là chuyện nhỏ.”
Nói xong, Arian rời Sảnh dịch vụ chính quyền, trở ra giải thích tình hình cho Lý Cách và những người đang đợi bên ngoài.
Arian: “…Vì vậy, sắp tới chúng ta sẽ ở điểm quá độ di dân vài ngày. Tôi cũng chưa rõ điều kiện ở đó thế nào, nhưng chúng ta đã liên lạc được với chính phủ trung ương, họ sẽ cử người đến tiếp, chứng tỏ họ rất coi trọng các ngài.”
Lý Cách chau mày: “Ngài Arian, có một điều tôi buộc phải hỏi: vì sao quý quốc không sắp xếp sẵn cho chúng tôi, mà lại để tình cảnh luống cuống như bây giờ?”
Arian: “Chuyện này, đúng là Đại sứ quán chúng tôi có một phần trách nhiệm, nhưng chủ yếu do sơ suất thủ tục. Hơn nữa, chúng tôi cũng không ngờ chính phủ quý quốc lại quan tâm Đông Phi đến vậy – tự tổ chức hẳn một đoàn y tế chính thức, lại còn tự bỏ kinh phí để tới Đông Phi hành y. Đại sứ Richard lúc đó hoàn toàn không kịp chuẩn bị phương án.”
Thực ra, vương quốc Đông Phi ban đầu chỉ mong Viễn Đông nới tay cho việc sưu tầm phương thuốc, học tập kỹ thuật y khoa, và tuyển mộ nhân viên y tế.
Không ngờ Viễn Đông quá hào phóng – chủ động tổ chức đoàn y tế chính quy, tự túc kinh phí sang Đông Phi chữa bệnh từ thiện. Đại sứ Richard đương nhiên không thể để họ chờ lâu. Việc tốt thế này biết tìm đâu! Nhỡ bắt họ chờ, họ đổi ý không đi nữa thì sao? Trong khi để gửi tin từ Đông Phi về bản thổ, nhanh nhất cũng phải nửa tháng. Thế nên Richard quyết đoán, lập tức cho họ lên tàu.
Nghe Arian giải thích, Lý Cách cùng những người khác mới dần nguôi giận. May chỉ là hiểu lầm, nếu không hắn còn tưởng người Đức cố tình khinh nhờn Thiên triều.
Lý Cách: “Thì ra là vậy. Thực ra trước khi sang Đông Phi, chúng tôi đã chuẩn bị tâm lý rồi, nên vấn đề ăn ở không quá khắt khe.”
Arian: “Các ngài hiểu cho thì tốt quá.”
Sau đó, theo sự sắp xếp của nhân viên Sở Di dân, phu khuân vác bến cảng đưa hành lý lên xe ngựa thuê sẵn, rồi cả đoàn lên đường đến điểm quá độ di dân.
Lý Cách cùng mọi người tò mò nhìn chiếc xe ngựa phương Tây. Kiểu dáng thật lạ mắt, ở Viễn Đông chưa từng thấy. Ngồi vào thì thấy rất êm, ít xóc nảy, trải nghiệm hơn hẳn xe ngựa Đông phương, chỉ kém kiệu một chút.
Xe còn có cửa sổ, có thể nhìn cảnh bên ngoài. Nhà cửa, đường phố, người đi đường đều lùi lại phía sau. Dù đã thấy cảnh quan Dar es Salaam trước đó, nhưng vẫn cảm thấy mới mẻ – nhất là những tòa “cao ốc” ba, năm tầng, vừa cổ kính vừa trang nghiêm, hình dáng đa dạng. Bên đường còn có những cột đèn (đèn đường chạy bằng khí đốt), trên đỉnh che bằng ngói lưu ly, vuông vắn như lồng đèn, không biết để làm gì.
Không rõ đi bao lâu, xe bỗng dừng lại – trước mặt là một trạm gác. Vẫn giống lần trước, vài cảnh sát Đông Phi súng ống đầy đủ đang canh gác, nhưng phía trước chẳng thấy công trình nào, chỉ có con đường xuyên qua ngoại ô hoang dã.
Thành phố Dar es Salaam dường như kết thúc ở đây: phía bắc phồn hoa, phía nam lập tức trở thành đồng không mông quạnh.
An Đức hốt hoảng: “Thế Diêm huynh! Sao tự nhiên lại đến nơi hoang dã thế này? Đám người Đức này chẳng lẽ muốn…”
Lý Cách trấn an: “Đừng suy nghĩ lung tung! Nếu Tây dương nhân thật sự muốn ra tay, họ đâu cần khách sáo gì. Ở đây có người canh gác, phía trước chắc chắn là nơi quan trọng.”
Cảnh sát kiểm tra giấy tờ Sở Di dân xong, hô to: “Cho qua!”
Xe ngựa tiếp tục tiến vào chốn vô định. Ngoại ô Dar es Salaam vắng lặng, cây cối dày đặc, thực vật hoàn toàn khác với Viễn Đông. Không biết bao lâu, xe lại dừng.
Arian tới báo: “Đến rồi!”
Mọi người xuống xe, trước mắt là một trại quy mô lớn. Nhà cửa thẳng tắp, quy củ, khác hẳn nhà cửa trong thành phố.
Theo quan sát của Lý Cách, nơi này giống tứ hợp viện ở Kinh sư, nhưng quy hoạch còn đều tăm tắp hơn, phần lớn xây thành dãy.
Nhân viên Sở Di dân giới thiệu: “Đây chính là điểm quá độ di dân. Những dãy nhà kia là ký túc xá cho di dân, tối đa chứa cùng lúc hơn hai nghìn người. Đoàn các ngài sẽ ở khu số 23, có phòng riêng, kèm nhà tắm công cộng và nhà xí chung. Ăn uống tại nhà ăn quản lý, cùng với chúng tôi.”
Rồi họ dẫn đoàn đi xem phòng.
“Bình thường mỗi phòng tám người, nhưng các ngài là khách quý nên bốn người một phòng. Giường tầng, tùy chọn trên dưới. Điều kiện có hơi đơn sơ, nhưng rất sạch sẽ, chúng tôi sẽ cử người quét dọn mỗi ngày.”
Đây đã là ưu đãi đặc biệt, vì thường di dân phải tự lo vệ sinh, Sở Di dân chỉ kiểm tra định kỳ.
“Do Đông Phi nhiều muỗi, chúng tôi sẽ cấp hương muỗi và màn. Nhưng màn cần điều động, nên tối nay đành chỉ dùng hương muỗi. Mỗi phòng có bàn ghế, nếu cần soạn tài liệu có thể dùng. Ban đêm nhiệt độ hạ thấp, chúng tôi đã chuẩn bị chăn đệm sạch sẽ, hậu cần sẽ mang tới ngay. Nếu còn yêu cầu gì, cứ nói với tôi.”
Lý Cách cùng mọi người đáp: “Không còn gì nữa!”
Điều kiện vượt xa tưởng tượng. Ở Viễn Đông, có kẻ từng miêu tả Đông Phi như địa ngục trần gian. Giờ thì đúng là “tai nghe hư, mắt thấy thực” – cổ nhân chẳng lừa mình!
Trên đường đi, đoàn phát hiện Đông Phi không chỉ sầm uất mà dân chúng còn an cư lạc nghiệp, tuyệt không thấy cảnh dịch bệnh hoành hành. Nếu thật sự dịch bệnh tràn lan, không đến mười hộ thì cũng phải chín hộ bỏ trống, hoặc chí ít dân tình hoảng loạn.
Nhờ vậy, Lý Cách và An Đức mới an tâm. Bởi lẽ, với tư cách chính – phó sứ đoàn viện trợ, cả hai thực chất chỉ là “bia đỡ đạn” mà chính quyền Viễn Đông gấp rút đẩy ra tuyến đầu.
Đoàn y tế mà họ dẫn theo cũng chỉ là những y sinh dân gian ở Trực Lệ, bị triệu tập khẩn cấp mà không hề hay biết nội tình. Chỉ có Lý Cách và An Đức, nhờ “tin vỉa hè”, mới nắm sơ chút bộ mặt thật của Đông Phi.
Trong mắt chính quyền Viễn Đông, vương quốc Đông Phi chỉ là “xứ man hoang” do võ phu Đức dựng nên. Nhưng thực tế, Đông Phi lại cử hẳn đại sứ cấp Đại sứ toàn quyền tới Viễn Đông – điều này khác hẳn các nước Tây dương khác, là một trường hợp đặc biệt. Hơn nữa, Đông Phi còn là quốc gia duy nhất công khai “ngưỡng mộ” y học Thiên triều, điều này vô cùng thỏa mãn hư vinh của chính quyền Viễn Đông, nên buộc phải đáp lễ.
Có điều, bảo nhân vật cấp cao sang Đông Phi thì họ một nghìn, một vạn lần không chịu. Ngay cả công sứ Anh quốc còn nói châu Phi là đất dữ, sốt rét hoành hành, chẳng ai muốn sang đó tìm cái chết.
Thế nên, hai kẻ thân phận thấp hèn, không hậu thuẫn như Lý Cách và An Đức mới bị chọn làm sứ đoàn sang Đông Phi. Dẫu vậy, bản thân hai người cũng không phải hạng xoàng – cả hai đều là cử nhân xuất thân hàn môn miền Bắc.