Vương Đại Trị là một trong những thành viên kỳ cựu của cộng đồng Hoa kiều di cư đến thuộc địa Đông Phi, hiện là thành viên của đội quân di dân Hoa khu Duyên Hải.
Một tháng trước, lãnh đạo bộ phận di dân người Hoa tại Đông Phi đã tìm gặp Vương Đại Trị và đề nghị hắn ta trở về Thanh quốc để chiêu mộ người nhờ thân phận Hoa kiều.
Chính quyền nhà Thanh lúc bấy giờ vừa mới bình định xong loạn Thái Bình Thiên Quốc, chiến loạn kéo dài ở phương Nam khiến vấn đề mâu thuẫn giữa dân số và đất đai được tạm thời giải quyết. Kể từ thời Tống, trọng tâm kinh tế chuyển về phía Nam, khiến nơi đây trở thành khu vực đông dân. Dù giao tranh giữa Thái Bình Thiên Quốc và triều đình khiến nhiều vùng đất bị bỏ hoang, nhưng sau khi chiến tranh kết thúc, dân cư các khu vực lân cận đã nhanh chóng đổ về lấp đầy khoảng trống đó.
Trong khi đó ở phương Bắc, sự trỗi dậy và bành trướng của Đế quốc Nga đã trực tiếp đe dọa đến vùng đất phát tích của người Mãn. Trước kia còn lo sợ người Hán phá hủy long mạch tổ địa, giờ đây khi quân La Sát sắp tràn sang, thì đâu còn phân biệt người Hán hay Mãn nữa. Để thực hiện chính sách khai hoang biên cương, triều đình đã dỡ bỏ hạn chế di dân lên Đông Bắc, dẫn đến làn sóng di dân lớn của người Hán, gọi là “Phá quan đông” (vượt quan ải sang phương Đông).
Ở vùng Tây Bắc như Sơn Tây, Thiểm Tây, người dân cũng có một con đường di dân là đi “ra cửa Tây” (tẩu tây khẩu), đến Nội Mông làm ruộng thuê cho các vương công quý tộc.
Còn phương án di dân của thuộc địa Đông Phi hiện nay lại chủ yếu nhắm vào phương Bắc, đưa dân từ các cảng phía Bắc Thanh quốc đi bằng đường biển sang Đông Phi.
Dân thường phương Bắc hiện nay có hai lựa chọn: một là đi Đông Bắc, hai là đi Đông Phi. So với đất khách quê người, đất của chính mình vẫn là ưu tiên hàng đầu, bởi vậy phần lớn dân chúng vẫn chọn dắt díu cả nhà đi “Phá quan đông”.
Đó cũng là lý do vì sao lần này thuộc địa Đông Phi lại phải đưa những di dân Hoa cũ như Vương Đại Trị quay về—bởi nếu không cho người tận mắt chứng kiến lợi ích thật sự thì ai mà tin lời mấy tên "Tây dương quỷ" chứ?
Về phần phương Nam, cũng chẳng dễ dàng chiêu mộ nhân khẩu. Ngoài việc có thêm không gian sinh tồn mới sau loạn Thái Bình Thiên Quốc, thì người dân địa phương vẫn còn hai lựa chọn khác. Một là từ vùng đồng bằng Trường Giang, Châu Giang sang châu Mỹ. Mỹ quốc hiện nay có ưu thế hơn Đức rất nhiều. Thậm chí người Anh và người Pháp cũng tuyển người Hoa vào thuộc địa làm thuê.
Lựa chọn thứ hai là xuống phương Nam, nhất là dân vùng ven biển Đông Nam và biên cương Tây Nam, nơi từ xưa đã có truyền thống “hạ Nam Dương”, ra Đông Nam Á lập nghiệp do lợi thế giao thông đường biển hoặc vị trí gần biên giới.
Ở phương Nam lại còn tồn tại hệ thống tông tộc phức tạp, các hội đồng hương tự tổ chức cũng chiêu mộ người đi Nam Dương, vì thế cạnh tranh vô cùng khốc liệt, mà điều kiện Đông Phi đưa ra lại chẳng mấy hấp dẫn.
Vậy làm sao để khiến người Hoa tự nguyện đến thuộc địa Đông Phi? Chỉ có cách thực sự chia đất cho họ, khi ấy chắc chắn họ sẽ dắt díu cả nhà đến Đông Phi khai hoang.
Nhưng Ernst sẽ không dễ dàng chia đất. Đất đai Đông Phi là tài sản tư hữu của Ernst, sau này còn có trọng dụng. Nếu đem tặng không, chưa chắc đổi lấy được lòng cảm kích, mà có khi lại nuôi ong tay áo.
Chỉ khi thời cơ thực sự đến, Ernst mới cấp quyền sở hữu đất cho người Hoa—đó là khi có chiến tranh. Chỉ những ai dốc sức liều mình, có công trạng, mới được phân đất theo chế độ quân công.
Nếu giờ mà chia đất, sau này khi Anh Pháp bắt đầu dòm ngó đất đai châu Phi, Ernst lấy gì để thu phục lòng người? Cũng vẫn là đất đai.
Hơn nữa, trong quy hoạch của Ernst, nông nghiệp Đông Phi tương lai phải là kiểu sản xuất quy mô tập trung, chứ không phải tiểu nông tự cấp tự túc. Ai hết mình phục vụ gia tộc Hohenzollern sẽ được phân đất, càng dốc sức, càng có nhiều đất, từ đó sẽ hình thành vô số nông trường quy mô lớn ở Đông Phi.
Nếu ai cũng được chia hai ba mẫu ruộng, thì người Hoa sinh đẻ đông đúc, giai đoạn đầu còn thiếu người thì được, chứ sau này dân số bùng nổ thì biết làm sao? Có phát triển nhanh cỡ nào cũng không đuổi kịp tốc độ sinh sản.
Cho nên từ việc di dân cho đến cách sinh sống sau khi đến Đông Phi, tất cả Ernst đều đã cân nhắc kỹ. Dù sao thì Đông Phi cũng không chạy đi đâu được, không cần quá hấp tấp.
Dù sau này Anh Pháp bắt đầu chia chác châu Phi, Ernst ước tính lúc đó dân số Đông Phi cũng có ít nhất năm triệu người. Đừng nói năm triệu, chỉ cần ba mươi vạn người cộng thêm sự trợ giúp của Đế quốc Đức, Ernst cũng dám đánh một trận đại chiến với người Anh ở châu Phi.
…
Thôn Mộc Bàn, một ngôi làng nhỏ bình thường ở Hoa Bắc.
Hôm nay trong làng rất náo nhiệt, không phải vì có lễ hội gì, mà vì Vương Đại Trị, người rời làng một năm trước, đã quay về.
Việc Vương Đại Trị quay về không có gì lạ, điều khiến dân làng tò mò là lần này anh ta về cùng người Tây dương, sau lưng còn có vài lính tráng mang súng ống.
Ban đầu, dân làng thấy có nhóm người mang súng Tây tiến vào cổng làng thì chẳng ai dám ló mặt ra. Thời buổi loạn lạc này, ai dám liều mạng?
May thay mọi người đều nhận ra Vương Đại Trị. Anh ta cầm loa đi khắp làng rao giảng:
“Hương thân phụ lão, đừng sợ! Là ta—Vương Đại Trị đây! Mọi người không nhận ra ta sao? Bây giờ ta phát đạt rồi, hôm nay về là để dẫn mọi người đi hưởng phúc đó!”
Vương Đại Trị mặc quân phục, dáng vẻ oai phong, ưỡn ngực ngẩng đầu đi khắp làng kêu gọi. Khi đi sâu vào làng, mấy người quen liền kéo anh ta vào trong nhà.
“Đại Trị, đúng là cậu rồi! Lạy trời, mập đến nỗi ta suýt không nhận ra luôn đấy!”
Vương Đại Trị nhìn người gầy gò đen nhẻm trước mặt, suýt nữa không nhận ra.
“Chẳng phải là lão Hứa ở cuối làng sao? Dạo này sống thế nào rồi? Giờ huynh đệ ta phát đạt rồi, chính là để đưa mọi người đi đổi đời đây.”
Lão Hứa đi quanh Vương Đại Trị hai vòng, ngạc nhiên nói:
“Cậu đúng là phát tài thật rồi! Quần áo còn có hoa văn! Nhìn kiểu này chắc đi lính phải không?”
Tuy lão Hứa không nhận ra quân phục Phổ, nhưng mấy người lính đi sau lưng Vương Đại Trị thì không lừa được ai—súng thật rành rành.
Vương Đại Trị cười hề hề:
“Có gì đâu, bản nhân giờ là Phó đội trưởng Tiểu đội 25, Phân đội Duyên hải, Quân đội Hoa kiều Thuộc địa Đông Phi đó.” Nói xong mặt mày đầy vẻ hãnh diện.
Lão Hứa tò mò hỏi:
“Thật làm quan rồi hả! Mà cái gì là Đông Phi với duyên hải gì đó? Quan to không?”
Nghe thế, Vương Đại Trị mừng rỡ:
“Huynh đệ ta bây giờ khác xưa nhiều rồi. Quan không to, chỉ quản năm sáu người thôi. Nhưng đừng coi thường, cái chức này không phải quan nhà Thanh đâu, mà là quan của người Đức! Ngươi không biết chứ, bộ quần áo này ta mặc từ Giao Châu về đây, đi mấy trăm dặm, dọc đường gặp mấy vị quan lớn đều lễ phép tiễn ta ra khỏi thành!”
“Còn nhớ Lý Trấn trưởng ở trấn mình không? Trước trước khi tao về làng còn cúi đầu bái ta nữa!”
Lão Hứa tròn mắt:
“Làm lính cho cái gì… Đức mà địa vị oai vậy? Quan gặp cũng phải nhún nhường?”
“Lạc hậu quá rồi, lão Hứa. Mấy năm trước ngươi có nghe chuyện người Tây đánh vào Tử Cấm Thành không?”
“Cái đó… có nghe người ta nói.”
“Đấy! Ngay cả hoàng thượng còn sợ người Tây, huống hồ gì quan với lính? Ta trước là nông dân nghèo, đất bị Vương địa chủ thu hết, phải đến Giao Châu ăn xin, nghe nói bến tàu có thể khuân vác kiếm chút tiền, liền tới đó. Đúng lúc ông chủ người Đức đang tuyển người, nói là đi trồng trọt cho họ. Lúc đó ta cũng chẳng để ý, vì sắp chết đói rồi, không xin được việc, người gầy trơ xương. Quản lý bến cảng thấy tao sắp chết, không nhận, may mà người Đức tuyển người, đăng ký là có cơm ăn, thế là ta đăng ký, ăn mấy ngày rồi lên tàu."
Vương Đại Trị nhớ lại ngày xưa thở dài: “Sau đó lên thuyền, bị say sóng nôn thốc nôn tháo, nhưng vài ngày sau là tới đất liền. Sau này mới biết đó là Đông Phi. Ông chủ Đức cần khai khẩn đất đai, thiếu nhân công, nên tuyển ta qua. Ban đầu chỉ trồng trọt, đất đai bên đó bao la, người bản địa sống bằng săn thú rừng, đất toàn bỏ hoang, ông chủ Đức cho người Hoa chúng ta khai khẩn.”
"Sau này, người dần đông, lúc đó quan lớn Đông Phi bắt đầu tuyển lính trong đám chúng ta. Đứa nào khỏe như ta đều được chọn."
Lão Hứa tò mò hỏi: "Thế chẳng giống nhà Thanh sao? Không đủ ăn thì đi lính!"
“Không giống đâu, lão Hứa.” Vương Đại Trị vội đáp:
“Lính Đại Thanh sao bằng lính Đức? Ta nói cho mà biết, mỗi ngày ta ăn mấy bữa?”
"Hai bữa? Thế cũng tốt đấy."
Vương Đại Trị bĩu môi:
“Ngươi nghĩ đơn giản thật! Người Đức không keo kiệt thế đâu—ba bữa mỗi ngày, còn có bữa thịt mỗi tuần! Quần áo thì vải Tây, mượt như tơ, mỗi tháng còn có lương nữa.”
Vừa nói vừa đưa tay áo ra:
“Mọi người sờ thử xem, vải tốt thế nào!”
Lão Hứa và mấy người sờ vào, quả thật không saiVương Đại Trị giờ sống sướng thật, trước kia trong làng nhìn qua áo là thấy xương sườn, giờ không chỉ béo tốt, mặt hồng hào, nhìn là biết được nuôi tốt, ăn mặc bảnh bao.
Tuy vậy, lão Hứa vẫn cẩn trọng hỏi:
“Người Tây tốt vậy, chẳng phải để bắt các cậu bán mạng à?”
Vương Đại Trị khinh bỉ: "Liều mạng cũng phải đủ tư cách! Ngươi không biết đâu, bên Đông Phi chúng ta chỉ đi vây bắt thổ dân. Bọn chúng cầm gậy gộc, may lắm thì có giáo đá, từ xa ta bắn một phát là gục ngay, yếu lắm."
Nghe tới đây, ai nấy đều động lòng, cuộc sống tốt đẹp như thế ai chẳng muốn? Nhưng biết đâu Vương Đại Trị chỉ khoe điều hay.
“Đại Trị ca, Đông Phi tốt vậy, chẳng lẽ không có điểm nào xấu?”
Vương Đại Trị hiểu ý, liền nói:
"Cuộc sống tốt thật, nhưng nói không có nhược điểm thì các cậu không tin. Nhược điểm thật sự có một."
"Đại Trị ca, là gì vậy?" Mấy người tò mò hỏi.
"Nhược điểm là... bên đó toàn đàn ông, đàn bà quá ít. Nhưng không lo, các cậu sang đó, sau này cũng không sợ không có vợ."
“Ơ thế chẳng mâu thuẫn à?”
“Cậu ngốc quá! Ở Đại Thanh muốn lấy vợ có dễ không? Toàn bị chê nghèo. Qua Đông Phi vài năm, kiếm chút tiền, người khỏe mạnh, quay về ai dám chê? Không lấy được vợ chắc?”
Vương Đại Trị ghé tai nói nhỏ:
“Nói thật nhé, ta về lần này cũng để lo chuyện vợ con. Quan trên nói rồi, lúc quay về sẽ ghé Nam Dương mua vợ cho ta, có đường dây cả rồi. Tất nhiên là phải làm việc xong đã!"
“Các cậu xem, ta giờ có tiền, có công việc, sắp có vợ, không phải phát đạt thì là gì? Nên ta lừa các cậu làm gì? Mau giúp ta đi khắp làng tuyên truyền, nhất là mấy thằng ở không, không hành động sớm thì ế cả đời!"
Nghe đến đây, mấy người liền sốt ruột:
“Đại Trị ca, các anh tuyển bao nhiêu người? Nhiều quá có còn nhận không? Việc tốt thế này, đừng quên bọn ta nhé!”
Vương Đại Trị xua tay:
“Yên tâm, yên tâm! Không sợ thiếu suất, bên kia đất đai nhiều lắm, chỉ thiếu người thôi, đến bao nhiêu nhận bấy nhiêu. Nếu các cậu giúp ta kéo thêm người, ta sẽ nói giúp vài câu với quan trên, xin chỗ tốt cho.”
Nghe vậy, mấy người lập tức cam đoan, chắc chắn không làm thất vọng. Chẳng bao lâu sau, đội tuyên truyền này đã đi khắp làng gõ cửa từng nhà, thổi phồng còn hơn cả Vương Đại Trị, suýt nữa là tôn Đông Phi thành thiên đường, ai mà chậm chân là khỏi được ăn cơm nóng!