Trương Lai Phúc nắm chặt chiếc đèn lồng, quay lại hỏi người học việc quán trà: "Chiếc đèn lồng này chất lượng thế nào?"
Người học việc sững sờ một lát: "Đây chỉ là một chiếc đèn lồng giấy, còn chất lượng gì nữa?"
"Đèn lồng giấy này là của xưởng nào?"
Nghe hỏi như vậy, người học việc hiểu ra: "Ngài đi thẳng theo Phố Dầu Nến, đi đến đầu phố Nam, rẽ trái, vào hẻm, sẽ thấy một cửa hàng lớn, cửa hàng đó tên là Lão Lượng Đăng Phô. Mặt tiền rất sáng sủa. Nếu ngài không tìm thấy, hãy hỏi ở đầu phố. Các nhà buôn xung quanh đều biết."
Trương Lai Phúc đi dọc con đường. Bên đường có một quán ăn. Chủ quán tặng cho mỗi vị khách ra về một chiếc đèn lồng nhỏ.
Phía trước có một nhà trọ. Phàm là khách ra ngoài vào ban đêm, chủ trọ cũng tặng một chiếc đèn lồng nhỏ.
Phía trước có một hiệu sách. Một vị khách mua hai cuốn sách, chủ hiệu sách cũng tặng một chiếc đèn lồng.
Tiến xa hơn có một nhà hát. Một cô gái bước ra tiễn khách, cũng tiện tay tặng một chiếc đèn lồng.
Tặng đèn lồng giấy nhỏ cho khách đi đêm, dường như là phong tục ở Vạn Sinh Châu.
Đi một mạch đến Tiệm Đèn Lão Lượng, Trương Lai Phúc đứng trước cửa rất lâu.
Cửa hàng này quả thật sáng sủa. Mặt tiền rộng ba gian, không có biển hiệu. Bước vào trong nhà xem, không có quầy hàng.
Trong nhà đặt mười mấy chiếc bàn dài. Trên bàn đầy ắp đèn lồng, đèn lồng dán bằng giấy.
Một người đàn ông mập mạp khoảng năm mươi tuổi, ngậm nửa điếu thuốc lá, xoa cái đầu trọc bóng loáng của mình, đi đến trước mặt Trương Lai Phúc: "Mua đèn? Mua bao nhiêu?"
Trương Lai Phúc nhìn quanh: "Đây là Tiệm Đèn Lão Lượng sao?"
"Ngươi hỏi câu đó làm gì? Tiệm đèn bày ra trước mặt ngươi rồi, còn không thấy sao?"
Trương Lai Phúc đáp: "Tôi thấy tiệm đèn rồi, không thấy biển hiệu, cũng không biết đây có phải Lão Lượng không..."
Chủ tiệm Dương Lão Lượng chỉ vào cái đầu trọc của mình: "Cái đầu của tôi còn chưa đủ sáng sao? Cần biển hiệu gì nữa."
Cái đầu của hắn quả thật sáng, vừa trắng vừa sáng, lại còn bóng dầu. Dưới ánh đèn lồng chiếu vào, còn thấy chói mắt.
Thấy Trương Lai Phúc tay xách ba chiếc đèn lồng, tay trái cầm một đèn lụa và một đèn sừng trâu, tay phải cầm một đèn lồng giấy, Dương Lão Lượng hỏi: "Ngươi rốt cuộc có phải người mua đèn không?"
Trương Lai Phúc nhìn căn phòng đầy đèn lồng giấy, cảm giác như về nhà vậy.
Đây đâu phải đèn lồng, đây rõ ràng là một phòng đầy vợ!
Lần này chắc chắn không sai, cậu chính là người của nghề này.
Trương Lai Phúc đặt ba chiếc đèn lồng sang một bên, chắp tay chào chủ tiệm: "Tôi đến học nghề."
"Học nghề?" Dương Lão Lượng nhìn chằm chằm Trương Lai Phúc đánh giá một hồi, sau đó đồng ý: "Đi theo ta."
Cứ thế đồng ý rồi sao?
Hắn thực sự đã đồng ý. Tiệm đèn giấy làm gì cũng nhanh gọn, không có nhiều quy tắc rườm rà.
Lão Lượng dẫn Trương Lai Phúc xuyên qua tiền sảnh, đến sân sau. Trong sân, đèn lồng chất đống nhiều hơn tiền sảnh.
"Sư phụ Vương, có người học nghề."
"Dẫn vào đi."
Lão Lượng dẫn Trương Lai Phúc đến gần Sư phụ Vương. Nhìn vẻ ngoài, Sư phụ Vương khoảng sáu mươi tuổi, tóc bạc trắng, mặt đen sạm, hốc mắt sâu, hai mắt có thần, lưng thẳng tắp. Bên trong mặc một áo cộc tay màu xanh lam, bên ngoài khoác một áo bông.
Bên cạnh ông đứng hai chàng trai, một khoảng hai mươi lăm, hai mươi sáu tuổi, người kia trông khoảng mười bảy, mười tám tuổi.
Dương Lão Lượng giới thiệu sơ qua với Trương Lai Phúc: "Hai người này sau này là sư huynh của ngươi. Có gì không hiểu thì hỏi họ. Ta không câu nệ nhiều, không cần các ngươi tặng quà bái sư, cũng không cần bày tiệc. Nhưng quy tắc học nghề không thể sai, ngươi phải viết bài bái sư, học nghề ở đây ba năm, bao ăn ở, không trả công."
Ba năm thực sự quá dài, Trương Lai Phúc thương lượng với Lão Lượng: "Tôi có thể làm công ngắn hạn ở đây trước được không?"
Lão Lượng nhíu mày: "Ngươi muốn làm công ngắn hạn, phải có thẻ xuất sư, chứng minh ngươi đã học nghề này, ít nhất phải là người có kinh nghiệm, mới có thể ra ngoài kiếm sống. Sư phụ ngươi là ai? Cho ta xem thẻ."
Thì ra người làm công có kinh nghiệm cũng không phải ai cũng làm được, còn phải có thẻ xuất sư.
Trần Tiểu Vượng nói nhỏ với Trương Lai Phúc: "Không có thẻ xuất sư, sau này không làm được gì cả. Tự mình làm ăn, các bang hội cũng không chấp nhận. Tốt nhất nên học nghề ở đây."
Tay nghề không thể học tùy tiện, Trương Lai Phúc hỏi Dương Lão Lượng: "Chỗ chúng ta có Sư phụ Trụ Cột không?"
Dương Lão Lượng cười: "Ngươi nghĩ sao? Không có Sư phụ Trụ Cột, tiệm của ta có thể làm lớn được như vậy sao? Ngươi nhìn chất lượng đèn giấy này, là có thể thấy tay nghề ở đây."
Tay nghề ở đây thực sự khó đánh giá.
Không giống Minh Chiếu Trai và Thụy Hoa Phường, Tiệm Đèn Lão Lượng thường ngày chỉ làm đèn lồng giấy đơn sơ nhất. Về cơ bản tất cả đèn lồng đều cùng một kiểu. Khi có đơn đặt hàng đặc biệt thì mới làm riêng.
"Tối nay nhận một đơn hàng lớn. Sư phụ Vương phải tự tay làm rồi." Trần Tiểu Vượng nháy mắt với Trương Lai Phúc. Không hiểu vì sao, cậu luôn cảm thấy Trương Lai Phúc rất thân thiện.
Trương Lai Phúc chăm chú nhìn Vương Khiêu Đăng: "Ông ấy thường ngày không tự tay làm sao?"
"Thường ngày sao có thể để sư phụ làm việc!" Trần Tiểu Vượng nhìn quanh, như đang nói một bí mật không ai biết: "Ngươi chắc chưa biết, Sư phụ Vương biệt danh Vương Khiêu Đăng, nghệ nhân cấp hai. Cao nhân như vậy, thường ngày ngươi không gặp được đâu."
Trương Lai Phúc quan sát kỹ Vương Khiêu Đăng, nhưng Vương Khiêu Đăng không ra tay ngay. Ông để Đặng Việt Xuyên lên thử trước.
Đặng Việt Xuyên mới làm người học việc một tháng, rõ ràng còn lóng ngóng. Cậu cầm tám thanh tre nhỏ đã được gọt, hơ trên lửa một lát, đeo găng tay bông, bắt đầu bẻ thanh tre.
Trần Tiểu Vượng nói với Trương Lai Phúc: "Đây là bẻ cong thanh tre, để làm khung."
Sau gần mười phút, Đặng Việt Xuyên bẻ xong tám thanh tre nhỏ. Có lẽ do lửa không đủ, hoặc lực tay không kiểm soát tốt, độ cong của các thanh tre không đồng đều. Tám thanh tre quây thành vòng, trông không giống hình dáng một chiếc đèn lồng.
"Cái này không những không đẹp, vòng đáy và vòng trên cũng không lắp vào được!" Trần Tiểu Vượng rất lo lắng cho Đặng Việt Xuyên.
Đặng Việt Xuyên cũng sốt ruột. Vòng đáy và vòng trên là hai vòng trên dưới của đèn lồng, cũng làm bằng tre, dùng để cố định khung sườn. Độ cong của tre không đồng nhất, không thể tạo thành mặt phẳng trên hai vòng này, tự nhiên không cố định được.
Cậu vừa bẻ vừa kéo, muốn dùng sức cố định khung. Vương Khiêu Đăng tiến lên đá cậu một cái, mắng: "Cút! Đứng một bên mà nhìn!"
Đặng Việt Xuyên đứng sang một bên, cúi đầu không dám nói.
Vương Khiêu Đăng cầm khung xương xiên xẹo của Đặng Việt Xuyên, hỏi Trần Tiểu Vượng: "Ngươi nói xem vì sao công việc của nó lại thành ra thế này?"
"Cái này cần ngươi nói sao?" Sư phụ Vương lại đá Trần Tiểu Vượng một cái, quay sang nhìn Trương Lai Phúc: "Ngươi vừa nãy cũng đứng xem. Công việc của nó vì sao lại thành ra thế này?"
Trương Lai Phúc giữ khoảng cách với Lão Vương. Cậu không muốn bị đá, và quả thật đã nhìn ra vấn đề: "Mấy miếng tre này độ rộng dày mỏng không đồng đều, nhưng lại yêu cầu làm thành cùng một hình dạng. Chỉ dựa vào tay để thao tác, thực sự quá khó."
Trần Tiểu Vượng ngạc nhiên nhìn Trương Lai Phúc. Cậu đã làm học việc hai ngày, nói chuyện còn không có lý lẽ bằng người mới đến.
Những thanh tre làm khung này quả thật khá thô ráp. Thậm chí chiều dài của một số thanh tre còn chênh lệch khá nhiều. Sao mình lại không nghĩ ra nhỉ?
Vương Khiêu Đăng gật đầu: "Đúng vậy, chỉ dựa vào một đôi tay làm khung thực sự không dễ. Ngươi có biện pháp hay nào không?"
Trương Lai Phúc tự tin ương ngực: "Làm trực tiếp bằng tay quá vội vàng. Trên thanh tre ngay cả dấu hiệu kích thước cơ bản nhất cũng không có.
Muốn đảm bảo tỷ lệ thành công của việc làm khung, trước hết phải làm tốt việc chọn nguyên liệu. Sàng lọc những thanh tre đạt yêu cầu. Xử lý lại những thanh tre quá dài quá dày. Vứt bỏ trực tiếp những thanh tre quá ngắn và quá mỏng.
Tốt nhất nên vẽ bản vẽ trước, kiểm soát kích thước và độ cong của các phần. Kiểm soát chặt chẽ thời gian gia nhiệt, sau đó sử dụng công cụ chuyên dụng..."
"Nói mấy thứ vô dụng đó làm gì?" Vương Khiêu Đăng ngắt lời Trương Lai Phúc: "Ngươi làm mộc à? Còn nói với ta kích thước gì đó?"
Trương Lai Phúc suy nghĩ: "Cái này cũng gần giống làm mộc mà?"
"Khác xa!" Vương Khiêu Đăng lấy tám thanh tre, đặt bên cạnh lò than, bắt đầu hơ tre.
Trần Tiểu Vượng nói nhỏ: "Ngươi biết không, chỉ riêng công đoạn hơ tre đúng lửa, có khi một năm cũng chưa học được!"
"Tre không cần mua bằng tiền sao? Không chọn được thì ngươi vứt đi à? Buôn bán có thể làm như thế sao?" Tre đã hơ xong, Sư phụ Vương không thèm đeo găng tay, bóp tám thanh tre bẻ cong, tất cả thanh tre đều cong cùng một độ.
Trần Tiểu Vượng nói: "Chiêu này còn lợi hại hơn. Bẻ tám thanh tre cùng lúc. Bao nhiêu người học việc mấy năm cũng không học được."
"Còn nói bản vẽ gì với ta, cần bản vẽ để làm gì!" Sư phụ Vương vẫy tay, có người học việc mang đến hai vòng tre. Ông dùng hai tay ghép hai vòng tre vào khung, dùng hai thanh tre xuyên và quấn vào, khung sườn đã làm xong.
Có người học việc đưa giấy mao biên đã in hình đến. Sư phụ Vương kẹp giấy bằng ngón trỏ và ngón giữa, quấn lên khung, ngón cái đẩy, cổ tay xoay, đèn lồng đã được dán xong.
Lại có người đưa một sợi dây sắt đến. Vương Khiêu Đăng cố định dây sắt ở miệng đèn lồng. Phần trên gấp thành một cái móc để treo cán đèn lồng, phần dưới thành một cái xiên để cắm nến.
Vương Khiêu Đăng lắc lắc đèn lồng: "Tính cả cây nến tây bên trong, chiếc đèn lồng này tổng cộng hai đồng con. Mua số lượng lớn ở chỗ chúng ta, một đồng rưỡi con cũng bán!
Thứ rẻ tiền như vậy, đâu có thời gian chọn nguyên liệu, đo kích thước, đánh dấu? Nói những lời sáo rỗng đó đều là vô nghĩa!"
Nói xong, Sư phụ Vương lấy mấy chục thanh tre, hơ trên lửa, tay vừa vặn vừa bẻ, chưa đầy một phút, đã làm xong hơn hai mươi khung đèn lồng.
"Dán giấy!" Sư phụ Vương gọi một tiếng. Một nhóm người học việc tiến lên dán giấy. Nhóm khác chẻ tre, gọt cán, chuẩn bị nguyên liệu.
Trương Lai Phúc cực kỳ ngạc nhiên trước tốc độ ra tay của Vương Khiêu Đăng. Đôi tay của ông còn nhanh hơn máy móc.
Trần Tiểu Vượng kéo Trương Lai Phúc một cái: "Còn ngây ra làm gì, theo sư phụ làm việc đi!"
"Không vội làm việc," Trương Lai Phúc quay đầu nhìn Dương Lão Lượng: "Tôi ký bài bái sư trước đã."
________________________________________
PS: Đèn sừng trâu thuộc loại đèn cao cấp, quy trình chế tác phức tạp, nghệ nhân có bí quyết riêng. Công pháp đèn giấy tương đối đơn giản, người ngoài nghề cũng có thể làm, nhưng vì không hiểu bí quyết bên trong, làm ra tốn công giá cao, không thể bán, do đó nghệ nhân cũng có bí quyết truyền thừa riêng.
Công nghệ đèn lụa có yếu lĩnh khác. Việc dán lụa thuộc về kỹ thuật độc quyền. Ngoài ra còn có ngành đèn lồng dây sắt, cũng có nghệ nhân và xưởng riêng biệt. Trong tài liệu lịch sử của các ngành nghề, có sự phân biệt nghiêm ngặt đối với các ngành này. Chúng là những nghề hoàn toàn khác nhau.
------oOo------