Vào ngày 10 tháng 10, trong cuộc họp của Quốc hội Lập hiến, Giám mục Talleyrand, người từng là đại biểu của Đẳng cấp thứ nhất và nay là nghị sĩ của khu vực Autun, yêu cầu được phát biểu.
Trong tiếng vỗ tay của mọi người, có cả thật lòng lẫn giả tạo, vị Tổng giám mục mặc áo choàng đen này bước lên bục giảng. Khác với một "tắc kè hoa" khác cũng xuất thân từ chủng viện, thậm chí sau này cũng nổi tiếng vì sự thay đổi liên tục, Giám mục Talleyrand rất giỏi diễn thuyết. Dù sao thì cũng là kỹ năng lừa dối người khác, tất cả các kỹ năng lừa gạt tín đồ trên bục giảng thực ra đều phù hợp để sử dụng trong các bài diễn thuyết lừa gạt công chúng.
"Mọi người đều biết, mặc dù thể chế mới đã được thiết lập, và Đức vua Bệ hạ đã công nhận 'Tuyên ngôn Nhân quyền', đồng thời bày tỏ lòng trung thành với hiến pháp. Nhưng nước Pháp vẫn đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng lớn. Một số quý tộc bảo thủ đã trốn ra nước ngoài, họ đang liên lạc với các quân vương chuyên chế khác ở châu Âu, âm mưu lợi dụng sức mạnh của họ để lật đổ cách mạng. Còn ở trong nước, khắp nơi đều có nổi loạn, trộm cắp và phiến quân hoành hành ngang ngược, tùy tiện phá hoại nước Pháp của chúng ta. Những cuộc khủng hoảng này nghiêm trọng đến mức chúng ta còn có thể làm ngơ, không nghe không thấy sao?"
"Không thể!"
"Không thể!"
Các nghị sĩ đồng thanh hô lớn. Và từ phía bên trái của bục giảng, thậm chí còn có những tiếng nói như thế này: "Treo cổ những thứ xấu xa đó! Treo tất cả chúng lên cột đèn!"
Mặt Giám mục Talleyrand vẫn bình tĩnh, mặc dù ông ta rất không thích những kẻ ngồi ở phía bên trái.
"Nhưng chúng ta còn đối mặt với một khó khăn lớn, đó là trong tay chúng ta không có tiền." Talleyrand tiếp tục giảng, "Do sự xa hoa lãng phí của hoàng gia, hiện nay nước Pháp đang nợ tới 4,5 tỷ livre, chỉ riêng việc trả lãi thôi cũng sẽ tiêu tốn hết sạch tiền trong tay chúng ta. Nếu không có tiền, vậy chúng ta dùng gì để trang bị cho binh sĩ của mình, bảo vệ cách mạng của chúng ta?"
"Vậy ông nói phải làm sao bây giờ?"
"Chẳng lẽ ông còn có thể biến ra livre sao?" Có người ở dưới hét lên.
"Thưa quý vị, xin hãy giữ yên lặng." Giám mục Talleyrand nâng cao giọng, "Tôi quả thật có một cách khả thi."
Xung quanh lập tức trở nên yên tĩnh.
Nhiều người đang nghĩ: "Chẳng lẽ tên này không muốn sống nữa, định dẫn đầu đề xuất tăng thuế sao?"
"Mọi người đều biết, trong nhiều năm qua, Giáo hội đã tích lũy được khối tài sản khổng lồ ở Pháp." Talleyrand tiếp tục nói, "Theo tôi được biết, Giáo hội ít nhất sở hữu đất đai trị giá hơn 3 tỷ livre, cùng với các tài sản khác. Nếu chúng ta có thể lấy số tài sản này ra, phục vụ công chúng, thì cuộc khủng hoảng trước mắt của chúng ta sẽ có một giải pháp."
Vừa dứt lời, toàn bộ hội trường lập tức sôi sục.
Có người hét lên: "Đúng vậy, những tên ma cà rồng chết tiệt đó, lẽ ra đã phải nhả ra những thứ này từ lâu rồi!"
Cũng có người la lớn: "Đây là sự xúc phạm thần thánh!"
Đương nhiên những người la như vậy là các đại biểu giáo sĩ khác. Tuy nhiên, họ không nhận được sự ủng hộ của những người khác. Trên thực tế, khi thiếu tiền, việc tính toán đến các tổ chức tôn giáo, ở nước Pháp hiếu thuận với Chúa này, cũng có một truyền thống lâu đời rồi.
Nhớ lại thời đó, một trong ba Hiệp sĩ đoàn lớn, Hiệp sĩ đoàn Đền thờ, đã mất Thánh địa và buộc phải rút về Pháp. Ngoài việc giỏi chiến đấu, Hiệp sĩ đoàn Đền thờ còn là bậc thầy kiếm tiền, thậm chí ngành ngân hàng châu Âu cũng do họ phát minh. Vua Pháp Philippe IV còn nợ họ một khoản tiền lớn. Khi họ trở về Pháp, họ mang theo một lượng lớn của cải, khiến mắt Vua Pháp Philippe IV xanh lè vì thèm muốn.
Vua Pháp Philippe IV lúc bấy giờ là một nhân vật hám tiền bất chấp sĩ diện, ông ta không bao giờ để tâm đến sự nhiệt thành tôn giáo hay bất cứ điều gì tương tự. Dưới tay ông ta, ít nhất hai giáo hoàng đã bị giết, và Tòa thánh bị buộc phải chuyển đến lãnh thổ Pháp, khiến nhiều giáo hoàng kế nhiệm trở thành "Tù nhân của Avignon".
Thế là vào một ngày thứ sáu, Philippe IV đột nhiên lấy cớ Hiệp sĩ đoàn Đền thờ là "dị giáo", ra lệnh bắt giữ tất cả thành viên của họ ở Pháp, và tịch thu toàn bộ tài sản của Hiệp sĩ đoàn Đền thờ. Ngay sau đó, Giáo hoàng, người bị ông ta kiểm soát, cũng tuyên bố "Hiệp sĩ đoàn Đền thờ" đều là dị giáo, họ đều là những kẻ đồng tính chết tiệt, một trong những lý do là huy hiệu của họ có hai hiệp sĩ đứng trước sau. Điều này ban đầu là để kỷ niệm hai người sáng lập của Hiệp sĩ đoàn, nhưng theo lời của Tòa án Dị giáo, điều này đã trở thành biểu tượng của việc Hiệp sĩ đoàn Đền thờ tập thể làm những chuyện đồng tính.
Cứ như vậy, Vua Pháp Philippe IV đã tiêu diệt chủ nợ của mình, đồng thời còn nhân tiện phát tài. Đương nhiên, người ta nói rằng lúc đó Hiệp sĩ đoàn cũng đã có sự chuẩn bị nhất định, nên đã chuyển đi hoặc cất giấu khá nhiều tài sản. Vì vậy cho đến ngày nay, châu Âu vẫn còn khá nhiều truyền thuyết về kho báu của Hiệp sĩ đoàn Đền thờ.
Vì vậy, với tư cách là con ngoan của Chúa, người Pháp thực ra không có nhiều phản kháng với việc cướp bóc giáo hội. Tuy nhiên, một tiếng nói khác lại khiến mọi người hơi do dự.
"Nhưng, chúng ta vừa mới xác lập nguyên tắc 'tài sản tư nhân bất khả xâm phạm' trong 'Tuyên ngôn Nhân quyền', chẳng lẽ chúng ta lại lập tức chà đạp lên nguyên tắc của chính mình sao? Nếu hôm nay chúng ta có thể tước đoạt tài sản của giáo hội như vậy, ngày mai lại sẽ đến lượt tài sản của ai?" Có người hét lớn như vậy.
Thế là mọi người im lặng, vô số ánh mắt đổ dồn vào Giám mục Talleyrand.
Giám mục Talleyrand dường như không hề cảm thấy bất kỳ áp lực nào, ông ta mỉm cười nhẹ, rồi từ tốn hỏi: "Vừa rồi có một vị tiên sinh nhắc đến nguyên tắc 'tài sản tư nhân bất khả xâm phạm'. Tôi đương nhiên rất tán thành nguyên tắc này. Nhưng tôi muốn hỏi, tài sản của giáo hội, rốt cuộc là tài sản tư nhân của ai?"
Câu hỏi này bất ngờ làm mọi người bất ngờ. Quả thật, chủ sở hữu tài sản của giáo hội là ai? Chắc chắn không phải Giáo hoàng, đương nhiên cũng không phải các giám mục đó. Nếu nhất định phải tìm một chủ sở hữu...
"Về mặt giáo lý, chủ sở hữu của Giáo hội là Thiên Chúa toàn năng." Giám mục Talleyrand tiếp tục nói, "Tuy nhiên Thiên Chúa không cần bất kỳ của cải thế tục nào, bất cứ ai nghĩ như vậy đều là xúc phạm thần thánh. Ngoài ra..."
Giám mục Talleyrand cố ý dừng lại một chút, rồi mỉm cười nói: "Bản Tuyên ngôn Nhân quyền bảo vệ quyền của con người, còn Chúa, thực sự không phải là người, do đó việc này vượt ra ngoài phạm vi hiệu lực của Bản Tuyên ngôn Nhân quyền."
Lời này vừa thốt ra, bên dưới lập tức vang lên một tràng cười. Condorcet vừa cười vừa đập tay xuống bàn, Barnave cười đến nỗi hụt hơi, ho sặc sụa. Ngay cả Robespierre vốn luôn nghiêm nghị cũng bật cười.
"Tên này đúng là thiên tài!" Robespierre nói.
"Cái tên dị giáo chết tiệt này!" Một số giáo sĩ nghiến răng chửi rủa. Nhưng giọng của họ lại hạ thấp xuống, rõ ràng, họ cũng nhận ra, tình hình hiện tại đối với họ vô cùng bất lợi.
"Chết tiệt, sao mình lại không nghĩ ra điểm này, để tên phản bội này cướp mất cơ hội." Trong lòng một số người mặc áo đen khác cũng nảy ra ý nghĩ này.
Những người khác đưa ra ý tưởng này chắc chắn sẽ đắc tội với giáo hội, khiến giáo hội vốn tương đối trung lập trở thành kẻ thù của cách mạng. Vì vậy các nghị sĩ bình thường không dám đề cập đến chuyện này. Nhưng những giáo sĩ như Talleyrand thì khác, họ làm như vậy chỉ khiến giáo hội chia rẽ, mà một giáo hội chia rẽ thì sức răn đe cũng giảm đi rất nhiều. Rõ ràng, Talleyrand đã kịp thời bán giáo hội với giá tốt.
"Nếu tài sản của Giáo hội thuộc về Thiên Chúa – cá nhân tôi cho rằng ý nghĩ này là sự xúc phạm Thiên Chúa. Nếu đã như vậy, thì chủ sở hữu hợp pháp duy nhất của tài sản Giáo hội chỉ có thể là tất cả các tín đồ. Vậy thì chủ sở hữu hợp pháp của mọi tài sản của Giáo hội tại Pháp chỉ có thể là nhân dân Pháp. Nếu đã vậy, tại sao Quốc hội, đại diện cho nhân dân Pháp, lại không thể xử lý khối tài sản vốn thuộc về chúng ta này? Tại sao lại không thể dùng khối tài sản vốn thuộc về chúng ta này để phục vụ nước Pháp?" Giám mục Talleyrand tiếp tục hỏi.
Giám mục Talleyrand đã đạt được thành công chưa từng có, bài diễn thuyết của ông ta bị gián đoạn hết lần này đến lần khác bởi những tiếng reo hò. Và đề xuất của ông ta đã nhanh chóng được thông qua trong Quốc hội. Tối hôm đó, nghị quyết này, cùng với bài diễn thuyết của Giám mục Talleyrand, đã được người dân Paris biết đến thông qua các tờ báo khác nhau.
Ngày hôm sau, khi Giám mục Talleyrand bước ra khỏi nơi ở của mình, đám đông xung quanh đều hò reo chào đón ông ta, các tờ báo khác nhau không tiếc lời ca ngợi ông ta bằng những từ ngữ tốt đẹp, gần như ca ngợi ông ta là vị thánh vĩ đại nhất kể từ sau Chúa Giê-su. Talleyrand rất thích cảm giác này, ông ta cảm thấy con đường công danh đang rộng mở trước mắt mình.
Vì vấn đề tiền bạc tạm thời được giải quyết, việc huấn luyện "quân đội kiểu mới" của riêng mình có thể được đưa vào chương trình nghị sự. Phe cách mạng hiện tại đang thiếu hụt trầm trọng nhân tài quân sự, trong khi Joseph trước đó đã thể hiện tốt trong việc hỗ trợ huấn luyện Vệ binh Quốc gia ở khu phố, nên một lần nữa nhận được lời mời, đảm nhiệm chức vụ huấn luyện viên quân sự của Vệ binh Quốc gia Paris. Vì lẽ đó, Hầu tước Lafayette còn đặc biệt viết một bức thư, mời Joseph đến dinh thự của ông ta để hội đàm.
Lời mời của Hầu tước Lafayette, vào thời điểm này tự nhiên không thể không đáp lại. Hơn nữa, gặp vị anh hùng của hai lục địa này cũng an toàn hơn rất nhiều so với gặp Robespierre hay Marat. Thế là Joseph dặn dò chuyện nhà một chút, rồi mặc quần áo ra cửa.
Ngồi trên một chiếc xe ngựa nhẹ, Joseph đến dinh thự của Hầu tước Lafayette.
Hiện nay, dinh thự của Hầu tước Lafayette có thể nói là tấp nập khách khứa. Rõ ràng là sau khi ông ta trở thành nhân vật quyền lực nhất nước Pháp, không ít người đến nịnh bợ, tìm cách nhờ vả ông ta.
Joseph đưa thư mời của Lafayette cho người gác cổng, người gác cổng xem thư mời, nói với Joseph: "Thưa ông Bonaparte, Hầu tước đại nhân hiện vẫn đang tiếp khách, xin mời ông theo tôi đến phòng phụ đợi một lát."
Đây cũng là chuyện bình thường, thực ra, khi Joseph nhìn thấy nhiều xe ngựa trước cửa nhà Lafayette, anh đã biết rằng mình có lẽ sẽ phải đợi khá lâu.
Một người hầu dẫn Joseph vào một căn phòng phụ. Joseph nhận thấy ở đó còn có một người đàn ông khác khoảng ba mươi mấy tuổi, mặc quân phục đang đợi.
Người hầu dẫn Joseph vào, rồi mang cho anh một tách trà đỏ rồi lui ra.
Thấy người hầu đã lui ra, và người đàn ông trung niên mặc quân phục đang đứng dậy, ánh mắt sáng quắc nhìn mình, Joseph liền chào hỏi: "Chào ngài, tôi là Joseph Bonaparte, một giáo viên toán học. Rất vui được gặp ngài."
Người đàn ông kia cũng vội vàng đáp lễ: "Chào ngài, tôi là Đại úy lục quân Lazare Carnot. Tôi từng nghe tên ngài từ thầy tôi là ông Monge và bạn tôi là Robespierre."
------oOo------