Nguồn: read.st

Cái tên Lazare Carnot Joseph cũng đã từng nghe qua, nhưng không phải trong giờ lịch sử – dù sao thì, môn lịch sử kiếp trước của Joseph là do giáo viên thể dục dạy. Thực tế, Joseph ban đầu nghe tên ông ta từ các giáo viên toán và vật lý.

Giáo viên toán đã nhắc đến ông ta khi nói về khái niệm "tứ giác đầy đủ", nhưng không giới thiệu thêm. Giáo viên vật lý thì khi giảng về nhiệt động lực học, nhắc đến một Carnot khác – Sadi Carnot, và từ đó liên hệ đến việc cha của Sadi Carnot là nhà toán học, nhà quân sự, còn cháu của ông ta từng làm tổng thống Pháp (ám chỉ tổng thống thứ ba của Đệ nhị Cộng hòa, Marie François Sadi Carnot).

Sau này, Joseph cũng từng thấy hình ảnh của Lazare Carnot trong một bộ phim kể chuyện về thời Cách mạng Pháp. Trong bộ phim đó, Lazare Carnot là một thành viên quan trọng trong một âm mưu chống lại Robespierre. Và ông ta cũng là người duy nhất công khai chống đối Robespierre trong nhóm này. Điều kỳ lạ là, bạo chúa Robespierre lại chưa bao giờ đưa ông ta lên máy chém, thậm chí còn không có ý định đó. Trong bộ phim đó, ngược lại, sau khi Carnot và những người khác đưa Robespierre lên máy chém, chính phủ mới thành lập lại suýt nữa đã tiện tay chặt đầu Carnot. Cho đến khi một người nói: "Chặt đầu Carnot rồi, ai sẽ tổ chức quân đội cho chúng ta?"

Đó là tất cả những gì Joseph biết về Lazare Carnot. So với đó, Joseph có lẽ còn biết nhiều hơn về người con trai chưa ra đời của Lazare, người đã sáng lập ra ngành nhiệt động lực học ở đời sau.

Tuy nhiên, những người thực sự am hiểu lịch sử Cách mạng Pháp đều biết rằng, Lazare Carnot tuyệt đối là một nhân vật nổi bật trong Cách mạng. Ông cũng là một trong số ít những nhân vật lớn có thể duy trì vững chắc vị trí quyền lực ở trung ương, từ Vương quốc đến Cộng hòa rồi Đế chế.

Trong suốt thời kỳ này, chỉ có ba người có thể đứng vững như vậy. Hai trong số đó là những "tắc kè hoa" nổi tiếng, họ đứng vững nhờ khả năng quan sát và xoay sở theo tình thế.

Nhưng Lazare thì không, ông ta luôn là một người Cộng hòa không được lòng người. Khi Robespierre nắm quyền, ông ta công khai phản đối Robespierre, khi Napoleon lên ngôi hoàng đế, ông ta công khai diễn thuyết chống lại chế độ đế quốc. Cả Robespierre lẫn Napoleon thực ra đều không thích ông ta, nhưng họ lại không thể không dựa dẫm vào ông ta. (Chính phủ Đốc chính từng trục xuất ông ta, kết quả là việc tổ chức hậu cần quân đội lập tức trở nên hỗn loạn.) Bởi vì toàn bộ quân đội Pháp đều do ông ta tổ chức. Thậm chí có người còn nói, nếu không có nỗ lực của Carnot, sẽ không có đạo quân hùng mạnh của Napoleon càn quét khắp châu Âu. Theo một ý nghĩa nào đó, Lazare Carnot chính là cha đẻ của quân đội Pháp cận đại.

Carnot cũng có nghiên cứu sâu về hình học, lúc này lại vừa rảnh rỗi, hai người liền trò chuyện về một số vấn đề toán học. Vừa trò chuyện, Joseph đã phát hiện ra rằng Carnot cũng rơi vào cái bẫy mà anh đã đào cho Marat.

"Thưa ông Bonaparte, gần đây ông có suy nghĩ mới nào về 'bài toán bốn màu' không?" Carnot hỏi.

"À? Vấn đề này?" Joseph giật mình, bởi vì sau khi anh đưa ra vấn đề đó, anh hoàn toàn không suy nghĩ về nó nữa. Vì anh biết, vấn đề này mặc dù có thể chứng minh được, nhưng quá trình chứng minh của nó quá phức tạp và rườm rà, đến mức con người không thể hoàn thành được. (Chứng minh vấn đề này được thực hiện bằng máy tính. Trong quá trình chứng minh, máy tính đã thực hiện hàng tỷ phép tính.) Bây giờ Carnot đột nhiên hỏi về vấn đề này, khiến anh giật mình.

"Tôi có một chút manh mối, nhưng khi tiến hành thì lại gặp phải một rắc rối lớn, rồi sau đó không có chút tiến triển nào nữa." Joseph trả lời, "Nếu không, tôi đã viết luận văn đi nhận tiền thưởng rồi. Phải biết rằng, một thời gian trước bánh mì đắt kinh khủng."

"Tôi cũng từng có chút manh mối, nhưng cũng vậy, vừa mới bắt đầu đã không thể tiếp tục được nữa. Lúc đó tôi nghĩ như thế này..." Carnot vừa nói, vừa vươn tay chấm nước từ tách trà, vẽ lên bàn trà.

Joseph đại khái nhìn qua, tư duy của Carnot thực ra không sai, ông ta cho rằng bản chất của vấn đề này là không thể xây dựng năm hoặc nhiều hơn năm vùng liên kết đôi một trên một mặt phẳng hoặc mặt cầu. Nhưng ngay sau đó ông ta gặp phải vấn đề không thể giải quyết được: có quá nhiều cấu hình, không thể giải quyết từng cái một.

"Điều này khá giống với suy nghĩ của tôi." Joseph nói, "Tuy nhiên tôi còn có một ý tưởng khác..."

Joseph liền đưa ra khái niệm "tính khả giản", giảng một hồi lâu, rồi nói: "Nhưng... số cấu hình cần đối mặt vẫn quá nhiều, nhiều đến mức không thể đếm hết, chứ đừng nói đến việc chứng minh. Tôi cảm thấy, nếu tôi phải chứng minh từng cấu hình một, thì gần như giống như muốn đào xới dãy Alps từng nhát cuốc một vậy."

Cả hai cùng bật cười. Họ đều hiểu rằng vấn đề này trong thời gian ngắn chắc chắn không thể giải quyết được. Thế là họ không nói về vấn đề đó nữa, mà chuyển sang trò chuyện những chuyện khác.

Trong cuộc trò chuyện, Joseph biết được Carnot xuất thân bình dân, mười năm trước tốt nghiệp trường quân sự và gia nhập quân đội, được phong hàm trung úy, hiện là đại úy.

Tốt nghiệp trường quân sự là đã trở thành trung úy, điều này không dễ dàng chút nào. Sinh viên tốt nghiệp trường quân sự bình thường, khi gia nhập quân đội, cao nhất cũng chỉ là thiếu úy. Điều này cho thấy Carnot đã xuất sắc đến mức nào khi còn ở trường quân sự. Tuy nhiên, hơn mười năm sau, ông ta chỉ được thăng một cấp hàm, từ trung úy thành đại úy.

Điều này không phải vì những lý do khác, mà là vì, trong quân đội Pháp thời bấy giờ, tồn tại một "trần kính", nói chung, đối với một sĩ quan dân thường, trung úy đã là trần kính rồi. Carnot có thể đạt được hàm đại úy, điều này đủ để chứng minh sự xuất sắc của ông ta.

"Hiện nay Quốc hội lập hiến rất không yên tâm về quân đội, đặc biệt là các sĩ quan quý tộc. Vào thời điểm này, một sĩ quan dân thường có năng lực trở nên vô cùng quý giá." Joseph nghĩ.

Hai người lại trò chuyện thêm một lúc. Lúc này, một người hầu đi vào, chào họ và nói: "Thưa ông Carnot, Hầu tước đã mời. Thưa ông Bonaparte, Hầu tước xin lỗi ông, có lẽ ông cần đợi thêm một lát nữa."

Carnot liền đứng dậy, chào tạm biệt Joseph trước, rồi theo người hầu ra ngoài. Joseph ở lại phòng phụ một mình, tiếp tục chờ đợi trong khi uống trà.

Tuy nhiên lần này anh không đợi lâu lắm. Một lúc sau, có người hầu đến mời anh gặp Hầu tước Lafayette.

Joseph đứng dậy, chỉnh lại quần áo, rồi theo người hầu băng qua một hành lang, đi vào phòng khách chính thức.

Phòng khách của Hầu tước Lafayette không lớn đến mức có thể tổ chức vũ hội như phòng khách của Công tước Orléans. Phòng khách của ông ta có kích thước tương đương với phòng phụ, không lớn hơn nhiều so với phòng khách của những gia đình bình thường, và không có quá nhiều đồ trang trí tinh xảo, trông khá bình dân. Chỉ không biết là luôn như vậy hay là cố tình làm vậy.

Lafayette lúc này cũng đang nói chuyện với Carnot, thấy Joseph bước vào, ông liền đứng dậy tiến lại chào đón. Chờ Joseph ngồi xuống, ông ta liền cười nói với Joseph: "Thưa ông Bonaparte, lần này tôi mời ông đến đây là có một việc mong được sự giúp đỡ của ông."

Theo lời Lafayette, ông ta đã chú ý đến Joseph trong thời gian tổ chức Vệ binh Quốc gia ở khu vực. Nhiều người bạn của ông ta đã nhắc đến anh, và mọi người đều cho rằng Joseph có tài năng trong việc tổ chức và huấn luyện quân đội. (Joseph: Chính tôi còn không biết nữa là?) Và hiện tại, tình hình nước Pháp vẫn rất bất ổn, quân đội là một lực lượng quan trọng để duy trì sự ổn định của Pháp đã trở nên ngày càng quan trọng. Vì vậy, ông ta hy vọng Joseph có thể đứng ra phục vụ đất nước, giúp ông ta chỉnh đốn quân đội.

Joseph bản năng muốn Lafayette mời người khác có khả năng hơn, anh bày tỏ rằng mình không khiêm tốn, chỉ là mặc dù anh mặc quân phục, nhưng chưa từng được đào tạo quân sự, thực ra chỉ là một nhân viên kỹ thuật làm toán học, làm sao có thể đảm đương trọng trách như vậy?

Tuy nhiên, Lafayette lại nói rằng Quốc hội đã quyết định, chính là anh rồi. Hơn nữa cũng không phải để anh một mình gánh vác. Người chịu trách nhiệm chính trong việc này là Lazare Carnot, anh chỉ là phó của ông ta. Hơn nữa Carnot cũng nói, vừa rồi ông ấy đã nói chuyện với anh rất lâu, phát hiện anh rất nghiên cứu về quân sự, nhiều ý tưởng rất có lý, rất mang tính khai sáng. Vừa rồi khi nhận nhiệm vụ, ông ấy đã đưa ra một yêu cầu, đó là hy vọng anh có thể đến giúp ông ấy. Chẳng lẽ anh không muốn cống hiến sức lực của mình cho nước Pháp sao?

Nói đến mức độ này, Joseph không còn gì để nói. Anh lo lắng rằng nếu từ chối, có lẽ sẽ trở thành kẻ thù của Lafayette, người đang nắm quyền. Anh ban đầu muốn đọc hai câu thơ, nhưng đột nhiên phát hiện ra rằng, sau khi dịch hai câu thơ đó sang tiếng Pháp, vần điệu và nhịp điệu đều không đúng, thế là anh đè nén phép thuật đang tuôn trào trong lòng, trả lời: "Tôi sẵn lòng phục vụ nước Pháp."

Rời khỏi dinh thự của Lafayette, trên đường Joseph cứ suy đi tính lại, không biết quyết định hôm nay có đúng hay không. Hiện tại Lafayette quả thực đang đắc thế, nhưng với chút kiến thức lịch sử ít ỏi của mình, anh cũng biết rằng Lafayette không phải là nhân vật chính của thời đại này, ông ta chỉ là một vai phụ đến rồi đi vội vàng trong vở kịch lớn "ông diễn xong tôi lên sàn". Giờ đây mình lại dính vào con thuyền tặc của ông ta như vậy, rốt cuộc có đúng hay không.

Tuy nhiên, nhiều năm sau, khi nhìn lại quá khứ, Joseph lại cảm thán, hành động tối nay quả thực quá đúng đắn, bởi vì anh đã cùng với Lazare Carnot, bước trên con đường trở thành một "quan chức kỹ trị" không thể thiếu. Từ đó về sau, bất kể ai lên nắm quyền đều cần đến họ, đều không thể thiếu họ. Đây cũng là lý do tại sao trong lịch sử ban đầu, Lazare Carnot nhảy nhót tưng bừng như vậy mà vẫn không chết. Còn Joseph, về bản chất là một kẻ nhát gan, sẽ không thích "chơi trội" như Lazare, tình cảnh của anh tự nhiên cũng an toàn hơn.
------oOo------