Nghe đến đây, Thân vương Konstantin đã hiểu dụng ý của Maximilian I - muốn thông qua mình để thuyết phục Ernst xây dựng hải quân Đông Phi.
Trước khi đến Đông Phi, Ernst chưa từng đề cập tình hình bờ biển. Những tài liệu Konstantin xem chỉ liên quan đến đất đai, nhân khẩu và doanh thu.
Nhưng vì Ernst không phản hồi đề xuất của Maximilian I, hẳn đã có tính toán riêng. Nên Konstantin không vội đồng ý, mà tiếp tục thăm dò ý tứ đối phương.
"Ngài lo lắng chuyện này ư?" Konstantin nói. "Ta thật sự chưa nghĩ tới vấn đề phòng thủ bờ biển. Ở Đức lâu, bản thân ta cũng quên mất sự tồn tại của hải quân."
Hechingen nằm sâu trong lục địa, chẳng tiếp xúc với biển cả. Ngay cả thuyền đánh cá cũng là thứ xa xỉ. Khác với Sigmaringen có sông Danube chảy qua, Hechingen bị các đồi núi bao vây trong thung lũng nhỏ.
Dù từng phục vụ quân đội Phổ, Konstantin chỉ làm việc trong lục quân. Nếu không có thuộc địa Đông Phi của Ernst, có lẽ cả đời ông chẳng liên quan gì tới biển.
"Tuy không hiểu sâu tình hình Đông Phi, nhưng ta có chút hiểu biết cơ bản về hải quân. Ở châu Âu, số nước mạnh về hải quân đếm trên đầu ngón tay."
Konstantin phân tích: "Chi phí đóng một tàu chiến đã là con số khổng lồ với nhiều quốc gia, đủ để xây dựng lục quân quy mô khá. Mà hướng bành trướng của Đông Phi rõ ràng cần lục quân hơn."
"Nước Phổ hải lục song toàn nhưng vẫn ưu tiên lục quân, một phần vì cơ hội mở rộng ở châu Âu. Áo từng thử thuộc địa hải ngoại rồi rút lui, tập trung vào lục địa cũng vì lý do đó."
Maximilian I phản bác: "Không hẳn! Áo dù ngừng bành trướng hải ngoại nhưng hải quân vẫn khá mạnh, trong khi bờ biển kém xa Đông Phi - chỉ có cảng Trieste là đáng kể."
"Về chi phí đóng tàu, vấn đề là so với ai! Nếu Đông Phi không theo đuổi hải quân lớn, ít nhất nên có vài pháo hạm nhỏ."
Maximilian I hiểu rõ Đông Phi chưa đủ sức xây dựng hải quân hùng mạnh. Ông đề xuất xuất phát từ thiện ý, với phương án khả thi: bắt đầu từ đội tàu nhỏ để tích lũy nhân tài.
"Bờ biển Đông Phi không phải không phòng thủ. Ernst đã xây nhiều pháo đài ở Mombasa, Tanga và Dar es Salaam. Nhưng pháo bờ biển chỉ phòng ngự thụ động."
Maximilian I cảnh báo: "Nếu có kẻ muốn tấn công thành phố ven biển, Đông Phi sẽ bất lực. Đại dương không chỉ có quốc gia - thương thuyền nào cũng được vũ trang, có thể biến thành cướp biển bất cứ lúc nào."
Ông nhắc lại: "Thuộc địa Đông Phi ban đầu được thành lập nhờ mẹo - 2.000 lính đánh thuê Đức đổ bộ bằng thương thuyền Hà Lan, lợi dụng sơ hở của Zanzibar. Cái kịch bản này hoàn toàn có thể bị lặp lại bởi thế lực khác."
Konstantin đáp: "Ngài nói có lý. Nhưng Đông Phi khác Zanzibar - lực lượng chủ yếu ở nội địa. Dù đối phương đổ bộ cũng khó đứng vững, vì lục quân Đông Phi khá mạnh."
"An ninh chỉ là một mặt. Ta đề xuất vì tương lai Đông Phi. Hải quân cần thời gian tích lũy, chậm một bước là chậm luôn mãi. Tàu bè có thể mua sau, nhưng nhân tài phải chuẩn bị trước."
Maximilian I thuyết phục: "Xây dựng hải quân nhỏ ngay từ bây giờ sẽ tiết kiệm chi phí sau này. Đông Phi không thể mãi bành trướng trong đất liền, sớm muộn cũng phát triển lực lượng biển."
Đến đây, Konstantin đã bị thuyết phục. Ông hiểu Đông Phi không thể thiếu hải quân. Nhưng tại sao Ernst chưa hành động?
Đây là hệ quả của chênh lệch thông tin. Maximilian I không tham gia công tác hành chính Đông Phi, trong khi dữ liệu tập trung về tay Ernst. Các cơ quan chính phủ cũng không nắm rõ toàn cảnh.
Trên thực tế, Ernst đã tính đến phát triển hải quân. Đông Phi hiện có một lực lượng "hải quân không chính thức" - đội thủy quân sông hồ, đặc biệt ở ba hồ lớn: Victoria, Tanganyika và Malawi.
Dù mang danh thủy quân sông hồ, đây chính là nền móng cho hải quân tương lai. Ba hồ này đủ lớn để mô phỏng điều kiện biển, dù không thực sự thông ra đại dương.
Đề xuất của Maximilian I bị "lỡ thời điểm" - trùng với chiến dịch Tây Bắc, khi Đông Phi dồn toàn lực cho chiến tranh trên bộ. Ernst không còn tâm trí cho hải quân.
Konstantin chưa tiếp quản công việc chính quyền nên không biết về lực lượng thủy quân này. Từ đó dẫn đến cuộc đối thoại ngộ nhận hôm nay.
Về hải quân chính quy, Ernst có kế hoạch nhưng luôn bận rộn nên tạm hoãn đến nay.
(Hết chương)
Chú thích: [1] Chiến dịch Tây Bắc (1868-1869): Chiến dịch quân sự mở rộng lãnh thổ Đông Phi về phía hồ Victoria, tiêu diệt 8 vương quốc bản địa. [2] Pháo hạm (gunboat): Loại tàu chiến nhỏ trang bị pháo, phù hợp với ngân sách hạn chế của thuộc địa non trẻ.
------oOo------