Việc sản xuất vũ khí ấy tất nhiên không thể chỉ tập trung ở một nơi như Mbeya. Nếu toàn bộ đều dồn về đó, thì ngành công nghiệp của Mbeya sẽ quá vượt trội so với các thành thị khác của Đông Phi, tất yếu hình thành một đại đô thị.
Mbeya vốn đã là đô thị then chốt, nằm ở giao lộ giữa Hồ Zollern (tức Hồ Tanganyika) và Hồ Malawi, lại nối liền Tanganyika và Zambia, trần thế phú phú sản vật, khoáng sản dồi dào. Dẫu giả định bản thân Mbeya chẳng có mấy tài nguyên, chỉ cần nhờ vào ưu thế giao thông đã có thể dung hợp tài nguyên từ khu vực Hồ Malawi và cả vùng Zambia. Thêm vào đó, khí hậu ôn hòa, thích hợp cư trú, đủ nền tảng để trở thành một đại đô thị tự nhiên.
Không thể phủ nhận, đại đô thị có nhiều ưu điểm, đặc biệt là ưu thế hợp tác công nghiệp. Song, bản thân Ernst vốn không ưa chuộng những thành thị quá đông đúc.
Thành thị nhân khẩu quá nhiều thì khó mà an cư lạc nghiệp; trái lại, nhân khẩu quá ít thì chẳng đủ sức để khai thác tài nguyên, hay nâng đỡ các ngành công nghiệp.
Trong kiếp trước, Ernst định nghĩa “đại đô thị tầm thế giới” là thành phố có trên năm triệu dân. Nay toàn thể Đông Phi cũng chưa tới năm triệu, có khác nào lo xa thái quá.
Song, tốc độ tăng dân số Đông Phi hết sức chóng mặt. Chỉ tính theo mức sinh đẻ bình thường của châu Phi trong kiếp trước, thì sang thế kỷ XXI, riêng cao nguyên Đông bộ cũng thừa sức vượt quá trăm triệu. Vậy nên, tương lai Đông Phi hoàn toàn có khả năng sản sinh ra thành thị với năm triệu dân cư.
Bởi thế, Ernst định liệu Mbeya phải cùng các địa phương phụ cận đồng tâm phát triển. Mbeya nên phát huy trọn vẹn chức năng đầu mối giao thông, chẳng những đảm nhiệm trục giao thông toàn quốc Đông Phi, mà còn đem lại lợi ích giao thông cho toàn tỉnh Nam Salzburg và miền Tây của tỉnh Hải Hồ.
Phải khơi dậy đà phát triển toàn bộ khu công nghiệp Hồ Malawi, chứ chẳng để một mình Mbeya độc đại. Nói thẳng ra, ấy là kiến lập cụm đô thị vừa và nhỏ quanh khu công nghiệp Hồ Malawi.
Như vậy, nhân khẩu và công nghiệp trong tương lai sẽ chẳng dồn hết về Mbeya, mà vẫn thuận tiện trong hợp tác sản xuất. Tất nhiên, tiền đề vẫn là kiến thiết giao thông cho thật hoàn chỉnh.
….
Viễn Đông
Đối với đế quốc già cỗi nơi Viễn Đông, hôm nay thật là chuyện hiếm thấy. Đại sứ Richard của Vương quốc Đông Phi tại Viễn Đông chính thức thỉnh cầu triều đình nhà Thanh cho phép học tập y thuật “tiên tiến” của Viễn Đông, đồng thời nguyện mong triều đình cử y quan đến “viện trợ” Đông Phi.
Trong Tử Cấm Thành.
Dịch Hân (Cung Thân Vương) tâu: “Khải tấu Hoàng thượng, hôm qua, Richard – đại sứ Vương quốc Đông Phi nơi châu Phi – đến khẩn cầu triều đình ta cứu viện y tế. Hắn nói nơi Phi Châu chúng sinh khốn đốn, dã thú tung hoành, hạn hán, hồng thủy bất tận, dịch bệnh bùng phát, xác phơi đầy đồng, quốc mệnh nghiêng ngửa. Bởi vậy khẩn xin ngự y triều ta đến chống dịch, lại muốn sai quan sinh sang học tập y thuật, để tránh tai vong quốc.”
Dịch Hân vốn là một trong ba vị đại thần của Tổng lý Nha môn – cơ quan chuyên trách ngoại giao đời vãn Thanh. Mọi yêu cầu chính trị từ Đông Phi, trước tiên đều do ông tiếp nhận.
Đồng Trị hoàng đế nghe vậy, liền nổi hứng thú. Từ xưa đến nay, nào có nghe chuyện dị di dám ngưỡng mộ Thiên triều? Giới thượng tầng Viễn Đông sớm đã bị Anh – Pháp đánh cho mất vía. Hai nước ấy vốn hống hách, chưa từng nể mặt phương Đông, càng chẳng tôn trọng văn hóa Đông phương.
Đồng Trị nói: “Đông Phi này, chẳng phải là quốc gia năm ngoái đã đến triều, lập sứ quán đó ư?”
Dịch Hân: “Đúng vậy.”
Đồng Trị: “Tây dương chư quốc vốn cậy mạnh ngạo mạn, khinh miệt giáo hóa, chẳng thờ bậc thánh hiền. Nay bỗng dưng khiêm tốn cầu học, há chẳng phải là mưu kế ẩn giấu?”
Dịch Hân: “Xin Hoàng thượng minh giám. Vương quốc Đông Phi này, cũng khác với các quốc Tây dương. Quốc thổ ấy ở phía tây Tiểu Tây dương (Ấn Độ Dương), tại nguyên đất Mộc Thích Ngõa - Mogadishu (Somalia) và Mạn Ba Tát - Mombasa (Kenya) mà lập quốc. Nơi ấy xưa từng là dấu chân hạm đội Trịnh Hòa, chẳng phải chốn chính thống của Tây dương. Chủ quốc ấy lại là thân vương Phổ Lỗ Sĩ quốc, vượt biển mà dựng nước.”
Đồng Trị: “Ồ! Thế thì Vương quốc Đông Phi là quốc gia do một thân vương Phổ Lỗ Sĩ quốc lập ra hải ngoại ư?”
Dịch Hân: “Đúng vậy. Phổ Lỗ Sĩ quốc vốn là cường quốc quân sự Tây phương, ngay trong Thiên triều cũng đặt thường trú sứ thần.”
Nói thật, Dịch Hân cũng lấy làm khó xử. Chính ông vốn là thân vương Đại Thanh, so sánh địa vị chẳng khác mấy Konstantine. Một thân vương Phổ quốc lập quốc hải ngoại, chẳng phải khiến chính mình chột dạ đó sao?
Đồng Trị lại nói: “Phổ quốc, ta có nghe. Ấy là một tiểu quốc phía đông nước Pháp. Nghe nói người nước ấy hiếu chiến tàn khốc, toàn dân đều là binh sĩ. Vậy thân vương Phổ quốc cũng giỏi võ nghệ, chẳng có gì lạ.”
Khéo sao, tin tức Phổ quốc đánh bại Pháp, thống nhất Đức quốc, vẫn chưa truyền đến Viễn Đông. Cho nên Đồng Trị và quần thần còn ngỡ Phổ quốc chỉ là tiểu quốc lay lắt bên cạnh nước Pháp hùng mạnh, bởi danh tiếng Napoléon thì ai cũng từng nghe.
Đồng Trị hỏi tiếp: “Thế cớ gì Vương quốc Đông Phi chẳng cầu viện Phổ quốc, mà lại đến nhờ ta?”
Dịch Hân: “Như đã nói, Phổ quốc vốn ham binh đao, nhỏ mà nuôi đại quân, nên kinh tế khánh kiệt, dân sinh khốn khó, há rảnh tay mà giúp nơi hải ngoại?”
Đồng Trị: “Cũng phải lắm. Nhưng Đông Phi dù sao cũng thừa hưởng ít nhiều di sản của Phổ quốc, lẽ nào tệ hại đến thế?”
Vừa rồi Dịch Hân tấu bẩm, nào thú dữ, nào hạn hán, nào thủy tai, nào dịch bệnh, nghe thì tựa hồ Đông Phi chẳng chóng thì chầy cũng diệt vong.
Dịch Hân giải thích: “Thổ địa Đông Phi vốn là đất hoang vu, xưa nay ít có văn minh. Quốc chủ ấy chỉ là võ phu, vốn chẳng hiểu đạo trị quốc, nên mới ngưỡng mộ văn hóa thịnh thế Thiên triều, khác hẳn với Anh – Pháp.”
Nói trắng ra: Đông Phi nguyên là đất hoang, lại để Konstantine – võ phu – trị nước, chẳng khéo xoay sở. Đông Phi chẳng thể coi là Tây dương chính thống, cho nên hướng về Thiên triều cầu học cũng là điều dễ hiểu.
Phải nói rằng Dịch Hân quả là có mắt nhìn, dù còn nhiều thành kiến, nhưng nhìn chung cũng nêu được thực trạng Đông Phi khi mới kiến quốc. Còn chuyện “ngưỡng mộ Thiên triều”, ấy chỉ là lời lẽ của Ernst, bảo Richard hạ mình nịnh nọt để đạt mục đích.
Richard vốn xuất thân thương nhân, nên khéo mồm dẻo miệng, gặp người nói lời hợp tai, gặp quỷ cũng bịa lời hợp ý. Quả nhiên giả bộ như thể Phi Châu sắp tận diệt, chỉ mong các đại nhân nhà Thanh cứu vớt.
Đồng Trị nghe xong thì hoan hỷ vô cùng. Đế quốc Viễn Đông nay vốn đã cực kỳ uất ức. Mười năm trước, quân Anh – Pháp kéo thẳng đến kinh thành, Hàm Phong phải chạy tới Nhiệt Hà, từ đó hão danh cuối cùng của Thanh triều cũng tan biến, mới khởi đầu cho phong trào Dương vụ.
Vào lúc này, hễ có quốc gia nào chịu nịnh hót, cũng đủ khiến bậc cầm quyền đã mất thể diện tìm lại được ít nhiều ưu thế.
Vương quốc Đông Phi, dẫu chẳng phải chính thống Tây dương, cũng coi như nửa Tây dương. Đông Phi cầu học Thiên triều, khác nào Tây phương ngưỡng vọng chính ta?
Đồng Trị phán: “Đông Phi đã hữu cầu, Thiên triều há lại thất lễ. Chuẩn cho Đông Phi sai quan sinh vào Thái Y viện học tập. Lại chuẩn từ dân gian tuyển chọn trăm vị y giả, đưa sang Đông Phi cứu khổ. Hãy để ân đức Thiên triều vang xa muôn dặm.”
Đồng Trị ra tay rộng lượng, ban ngay y tế viện trợ Đông Phi, không hề mưu lợi. Với sự bảo chứng chính thức của triều đình, Đông Phi chẳng còn khách khí, vừa hợp tác với quan phủ, vừa tận lực thu thập y thuật dân gian, chiêu mộ nhân tài y học.
Tuy hệ thống y tế Viễn Đông còn sơ khai, nhưng thiên hạ đâu khác mấy, kẻ có tay nghề chẳng đếm xuể. Nhất là ở quốc gia nhân khẩu đông đúc, có khối thầy thuốc long đong thất thế. Đại sứ quán Đông Phi, theo lệnh Ernst, trước tiên chiêu mộ y giả dân gian, rồi nhờ triều đình tuyển xét, kẻo lại rước bọn lang băm sang Đông Phi lừa đảo.
Lần viện trợ này, với Thanh triều, chính là công trình “thể diện”, chẳng dám sơ suất. Nếu để bọn giang hồ giả mạo qua Phi Châu hại mạng dân, bị Đông Phi phơi bày, thì quốc thể Đại Thanh sao còn dung thân trên trường quốc tế?
(Hết chương)
Chú thích: [1] Tiểu Tây Dương: Cách gọi Ấn Độ Dương trong sử sách nhà Thanh. [2] Mộc Thích Ngõa/Mạn Ba Tát: Phiên âm tiếng Hán của Somali và Mombasa (Kenya). [3] Thái Y Viện: Cơ quan y tế hoàng gia nhà Thanh, nơi đào tạo ngự y.
------oOo------