Đoàn người của Ernst cập bến tại tân cảng Dar es Salaam, sau đó đổi sang tàu hỏa đi về thành phố Trấn Thứ Nhất. Lúc này, tuyến đường sắt Đệ Nhất đã vô cùng bận rộn.
Là một phần của tuyến đường sắt trung ương, tuyến đường sắt Đệ Nhất phụ trách việc vận chuyển liên tục vật tư xây dựng đường sắt mua từ hải ngoại ra tuyến thi công chính.
Thuận tiện theo đó, khu tân cảng Dar es Salaam cũng được phát triển mạnh, một loạt xưởng luyện thép mọc lên tại đây, nhà máy đầu máy xe lửa do Đông Phi tự xây dựng cũng được đặt ở khu tân cảng.
Những ống khói cao vút lần lượt mọc lên ở tân cảng, hàng loạt ngành nghề an trí vô số dân cư đến đây lập nghiệp, khiến cho sự phồn hoa của khu tân cảng suýt sánh kịp khu kinh tế mở của thành phố Dar es Salaam. Vì hai khu vực kề sát nhau, không ít thương thuyền không rõ tình hình thường nhầm tân cảng là cảng cũ Dar es Salaam. Do đó, hải quân Đông Phi cũng phải tăng cường lực lượng, hướng dẫn các thương thuyền vào đúng cảng cũ.
Mặc dù bằng mắt thường có thể thấy rõ tân cảng phát triển hưng thịnh, nhưng những số liệu cụ thể thì tuyệt đối không để người ngoài nắm được. Đây cũng coi như một cách Đông Phi ngăn cản việc lộ lọt thông tin.
Đông Phi đã bước qua giai đoạn phát triển như đi trên băng mỏng, kế tiếp chính là ẩn nhẫn dưỡng sức, âm thầm phát tài – loại tư tưởng này Ernst là người am hiểu nhất.
“Còn hưng thịnh hơn nhiều so với lúc ta rời đi!” Đại công tước Ferdinand cảm khái.
Ernst bên cạnh nói: “Tất cả đều nhờ vào công cuộc xây dựng tuyến đường sắt trung ương. Việc kiến thiết tuyến đường sắt trung ương có ba trọng điểm: một là khu công nghiệp hồ Malawi, một là điểm khởi đầu Dar es Salaam, và một là điểm cuối cảng Tân Hán Bảo. Cảng Tân Hán Bảo còn cần thời gian để kiến thiết, vì vậy chỉ có thể ưu tiên phát triển khu tân cảng Dar es Salaam vốn có điều kiện cơ bản tốt hơn.”
Thép phục vụ cho xây dựng đường sắt chỉ có hai nguồn: một là mua từ nước ngoài, hai là Đông Phi tự sản xuất. Hiện tại, Đông Phi chỉ có hai nơi có thể độc lập sản xuất thép: khu công nghiệp hồ Malawi và vành đai công nghiệp phương Bắc. Vành đai công nghiệp phương Bắc phụ trách công trình tuyến đường sắt phương Bắc, còn tuyến đường sắt trung ương quy mô to lớn thì hoàn toàn dựa vào khu công nghiệp hồ Malawi.
Điều kiện khi Đông Phi xây dựng khu công nghiệp hồ Malawi ban đầu có thể nói là cực kỳ gian khổ, đặc biệt là về phương diện giao thông.
Các thiết bị lớn đều phải dựa vào sức người kéo ngựa thồ, hơn nữa đường sá khu công nghiệp hồ Malawi lại không tốt. Những năm gần đây, sản lượng xi măng Đông Phi mới tăng lên, mới có thể dần cải thiện điều kiện giao thông nơi đây.
Thực ra, khu công nghiệp hồ Malawi vốn là một khu công nghiệp mang tính chiến lược. Khi đó Ernst đã tính đến tình huống một khi vùng duyên hải Đông Phi thất thủ, vương thất Hechingen vẫn có thể rút vào nội lục để chỉ huy phản công.
Cho nên, mặc dù thành phố Mbeya nằm sâu trong nội lục, nhưng sự phát triển lại không hề thua kém Dar es Salaam hay Mombasa ven biển, vốn được nuôi dưỡng như một kinh đô dự bị.
Bất quá, theo sự gia tăng thực lực quốc gia Đông Phi, suy tính này nay đã không còn cần thiết, nhưng địa vị trung tâm công nghiệp nặng của Mbeya đã được xác lập, và sẽ tiếp tục duy trì cho đến khi khu công nghiệp nặng vùng Zimbabwe phát triển lên.
Hiện nay, khó khăn trong phát triển Zimbabwe tương tự với khu công nghiệp hồ Malawi ban đầu, chính là giao thông bất tiện, thậm chí còn nghiêm trọng hơn. Hồ Malawi còn có thể dựa vào thủy vận hạ lưu sông Ruvuma để rút ngắn một phần hành trình, còn Zimbabwe thì hoàn toàn không có điều kiện này, cho nên nếu không có đường sắt, tiềm năng Zimbabwe hoàn toàn không phát huy được.
Lần đầu đặt chân đến Đông Phi, Karina ở một bên nói: “Xem ra Đông Phi phát triển cũng khá đấy chứ, về phương diện thành thị, ngoài dân cư ít hơn, thật ra cũng chẳng khác mấy so với Áo.”
“Thật ra so sánh như vậy là không đúng.” Ernst giải thích: “Lấy Viên làm ví dụ, dân số đã vượt quá năm mươi vạn, có thể sánh ngang trực tiếp với vài tiểu quốc. Chỉ riêng giá trị kinh tế của thành Viên e rằng còn cao hơn cả tổng giá trị kinh tế mà toàn Đông Phi tạo ra. Vì vậy, nếu đem Đông Phi so với Áo, thì chúng ta còn kém rất xa.”
Ernst cố ý tách rời giá trị mà tập đoàn Hechingen tạo ra tại Đông Phi khỏi Đông Phi. Có Hechingen, Đông Phi chẳng khác nào bật “ngoại lực phụ trợ”; còn nếu không có Hechingen, Vương quốc Đông Phi cũng chỉ là một thuộc địa diện tích rộng lớn mà thôi.
“Ngươi thì cứ lén mà vui đi! Một vùng đất tốt như vậy, không bị kẻ khác nhòm ngó, mới để ngươi chiếm được chỗ trống. Nếu khi xưa Áo tránh cạnh tranh với Phổ, chọn phát triển châu Phi thì sẽ thế nào?” Đại công tước Ferdinand chợt hứng trí nói.
“Thì cũng chẳng thế nào cả. Nếu để Áo phát triển châu Phi, ta dám khẳng định, nhiều lắm cũng chỉ đạt đến trình độ như lân quốc Bồ Đào Nha. Phát triển thuộc địa là phải có khí phách, còn muốn xây dựng châu Phi thành mức độ như Đông Phi hiện nay, lại càng cần giai đoạn đầu bỏ vốn không tiếc, chuẩn bị tinh thần vận hành thua lỗ lâu dài. Chỉ có tiền thôi cũng không đủ, còn cần năng lực tổ chức mạnh mẽ – mà đây đều là thứ Áo thiếu.”
“Hơn nữa, Áo không giống ta – một ‘cá thể đơn lẻ’. Hành động nào của Áo cũng sẽ thu hút sự chú ý của các quốc gia châu Âu. Nếu là Áo trực tiếp ra mặt, thì ít nhất Anh, Pháp sẽ không ngồi yên.”
Ernst tự xưng “cá thể đơn lẻ”, kỳ thực có phần khoa trương, nhưng công ty thực dân hay cá nhân đơn độc tiến hành hoạt động thuộc địa hải ngoại, vốn là chuyện thường thấy của thời đại này.
Như các thuộc địa Anh quốc phần nhiều cũng từ đó mà ra – Ấn Độ chính là do Công ty Đông Ấn khai phá, sau đó mới giao cho chính phủ Anh tiếp quản.
Trong lịch sử, các thuộc địa của Đức cũng đa phần như vậy – Đông Phi và Tây Nam Phi đều do công ty tư nhân phát triển, sau đó xin quốc gia bảo hộ, cuối cùng mới sáp nhập vào hệ thống thuộc địa của Đức.
Điểm khác biệt lớn nhất giữa việc Ernst khai phá châu Phi với những thương nhân, công ty hay đoàn thể thuộc địa ấy chính là: hắn thực sự coi Đông Phi là sản nghiệp của nhà mình để khai thác, và đi theo con đường phát triển lâu dài. Về điểm này, hắn lại giống quốc vương Leopold II của Bỉ.
Có điều, mục đích cuối cùng của Leopold II vẫn chỉ là hút tiền từ châu Phi, còn Ernst thì đi theo con đường độc lập lập quốc – đây là sự khác biệt căn bản, chỉ có thể nói mỗi người theo đuổi một chí hướng khác nhau.
Tất nhiên, cũng liên quan đến điểm khởi đầu khác biệt. Với tầm nhìn của Ernst, Thân vương quốc Hechingen chỉ là một thị trấn nhỏ. Dù nước Đức có không sụp đổ như lịch sử, thì cùng lắm hắn cũng chỉ có thể làm thị trưởng ở Đức. Thay vì chen chúc ở Đức, chẳng thà dấn thân vào châu Phi. Chỉ những kẻ từng sống và làm việc ở châu Phi như Ernst mới có thể thấu hiểu điều kiện tự nhiên của nơi này tốt đến nhường nào – điều mà đương thời phần lớn người châu Âu đều không nhìn ra.
Thử hỏi các quý tộc châu Âu khác mà lựa chọn, ắt hẳn bọn họ tình nguyện làm quý tộc ở châu Âu, chứ chẳng mấy ai muốn đến châu Phi làm tù trưởng. Tiểu quý tộc có thể suy nghĩ khác, nhưng tiềm lực kinh tế lại không thể sánh bằng đại quý tộc như Ernst.
“Haizz, dẫu sao thì, phát triển ở Đông Phi cũng còn tốt hơn nhiều so với lúc ta làm hoàng đế ở Mexico. Ngồi trên ngôi vị ấy, bề ngoài thì vẻ vang, nhưng thực chất chỉ là con rối trong tay các thế lực, cho dù có chí hướng cũng chẳng được thấu hiểu, ngược lại còn bị chèn ép tứ phía. Còn Đông Phi thì như một tờ giấy trắng, muốn vẽ thế nào cũng được. Có lẽ đây chính là sự khác biệt giữa khởi nghiệp độc lập và đi làm thuê cho người ta.” Lời “đi làm thuê” mà đại công tước Ferdinand nói, kỳ thực chính là chỉ việc làm công cho Napoléon III cùng các thế lực ở Mexico.
“Ấy là do người Mexico mắt mù lòng tối. Thực ra, nếu họ không thoát khỏi sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ, tương lai nhất định sẽ tự rước họa. Giờ người Mỹ còn giả vờ giả vịt, ấy là vì lực lượng Anh, Pháp còn chưa rút khỏi châu Mỹ. Một khi những thế lực cân bằng ấy rút đi, người Mỹ sẽ lộ ra nanh vuốt, đến lúc đó toàn bộ châu Mỹ chẳng qua cũng chỉ là món đồ chơi trong tay họ. Ngay cả cơ hội đu dây giữa các thế lực cũng chẳng còn.”
Hiện tại, danh tiếng của Mỹ tại châu Mỹ còn cực tốt. Thuyết Monroe nói nghe rất hay: “Châu Mỹ của người châu Mỹ”, khiến các quốc gia Nam – Bắc Mỹ thêm phần hứng khởi, bảo bọn thực dân châu Âu cút đi mau. Nhưng một khi thực sự thành hiện thực, thì bọn họ sẽ chẳng còn cơ hội nào nữa.
Đương nhiên, Ernst nói vậy cũng là để an ủi đại công tước Ferdinand. Thực ra năng lực của đại công tước cũng không tệ, chỉ là quá ngây thơ, quá mềm yếu. Ông ta thật sự muốn phát triển Mexico, nhưng người Mexico chỉ nghĩ đến tranh quyền đoạt lợi, nên hoàng đế tất phải bị kéo xuống trước tiên.
Suy cho cùng, tư tưởng của chính khách Mexico vẫn chỉ là “ta lên thì cũng làm được”, nhưng hàng trăm năm lịch sử đã chứng minh – bọn họ thật sự không làm được.