Sau khi thành thân, công việc mà Ernst cần xử lý cũng không ít. Tiến độ xây dựng đường sắt và nhà máy nhìn chung không có vấn đề lớn, còn việc cải tạo sông ngòi và kênh rạch thì do Constantine giám sát.
“Điện hạ, đây là bức điện gửi về từ tỉnh Phía Bắc. Theo tin tức từ chính quyền địa phương, nước láng giềng – Vương quốc Hồi giáo Wasangali – đã bùng phát nạn châu chấu.”
Ernst nhận lấy bức điện đọc qua: “À, chuyện này sao! Ừm… châu chấu sa mạc, lão bằng hữu rồi.”
Nói là “lão bằng hữu” cũng không quá lời, bởi kiếp trước Ernst từng có va chạm với loài châu chấu sa mạc này. Đặc biệt, khi mạng Internet thổi phồng quá mức, khiến loại côn trùng này như thể một “dịch bệnh bất trị”, điều ấy khiến Ernst lúc còn làm việc tại Tanzania cũng phải lắc đầu.
Trong đó, lời đồn thổi lố lăng nhất chính là vào năm 2020: “Châu chấu sa mạc vượt qua Hồng Hải, xâm nhập Ấn Độ, thậm chí có thể tiến vào Viễn Đông.”
Chưa nói đến việc loài châu chấu này có thích nghi được với khí hậu Viễn Đông hay không, chỉ riêng nguồn gốc của nạn châu chấu ấy thực tế phát sinh từ bán đảo Ả Rập. Thế nhưng, truyền thông thiếu lương tâm lại cố tình ghép hình ảnh Kenya và Somalia, khiến thiên hạ ngộ nhận rằng châu chấu từ châu Phi vượt Hồng Hải sang Ấn Độ.
Thực tế, nạn châu chấu năm ấy quả có vượt Hồng Hải, nhưng là từ bán đảo Ả Rập bay sang Somalia và Kenya. Căn nguyên của dịch nạn nằm ở sa mạc Rub’ al Khali, thuộc lãnh thổ Ả Rập Xê Út, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Oman cùng Yemen. Thế nhưng Ả Rập Xê Út và UAE – vốn là cường quốc giàu có Trung Đông – lại không hề phát huy vai trò, trong khi Yemen lúc đó còn nội loạn, không kịp rải thuốc trừ sâu, dẫn đến châu chấu sinh sản vòng hai, cuối cùng hình thành nạn châu chấu trăm năm hiếm thấy. Kẻ chịu hại thực sự lại là châu Phi.
Somalia vốn đã đói kém, gặp thêm nạn châu chấu càng thêm khốn đốn. Ngược lại, Kenya vẫn khá hơn đôi chút, nhưng tác hại cũng không nhỏ, khiến những gia đình vốn đã không dư dả lại càng thêm khổ.
Chỉ nghe tên cũng rõ, “châu chấu sa mạc” chủ yếu hoạt động tại vùng sa mạc và bán sa mạc. Những nơi có thể bị đe dọa là khu vực giao thoa giữa sa mạc và thảo nguyên khô cằn. Một khi bùng phát quy mô lớn, vùng ảnh hưởng sẽ rộng hơn, nhưng “ảnh hưởng” không đồng nghĩa “chịu họa”.
Phạm vi ấy bao gồm toàn bộ Bắc Phi (sa mạc Sahara), vùng duyên hải Hồng Hải, bán đảo Ả Rập, tiểu lục địa Nam Á (tức Tây Bắc Ấn Độ ngày nay), cùng vùng Sừng châu Phi.
Đối với lãnh thổ Đông Phi, khu vực có khả năng bị châu chấu xâm nhập gồm: tỉnh Turkana (cao nguyên Ethiopia), tỉnh Phía Bắc và tỉnh Juba (Somalia), tỉnh Phía Đông và tỉnh Nam Prussia = Phổ Lỗ Sa (Kenya), cùng với Uganda, Nam Sudan, và một phần Tanzania.
Những vùng này đều thuộc dạng giao thoa, tức nửa ẩm ướt nửa khô hạn. Châu chấu sa mạc không thích nghi được khí hậu ẩm ướt phía nam. Nhưng cho dù vậy, diện tích có nguy cơ chịu họa tại Đông Phi vẫn vượt quá một triệu km², nên nhất định phải có biện pháp phòng ngừa.
“Thông báo cho Bộ Nông nghiệp, yêu cầu các trung tâm phòng chống sâu bệnh tại các địa phương phía bắc sẵn sàng ứng phó, tránh dịch lan rộng. Đặc biệt, tỉnh Phía Đông và tỉnh Nam Phổ Lỗ Sa phải phòng thủ nghiêm ngặt, tận dụng ưu thế nhân lực, không để xảy ra tai họa lớn.”
Đối với châu chấu sa mạc, Đông Phi không có cách diệt tận gốc, chí ít là hiện tại không đủ sức, chỉ có thể hạn chế tổn hại.
Ernst vốn có trong tay một bộ phương án hoàn chỉnh, nhưng chưa có đất dụng võ. Nguyên nhân chính là vì dân số Đông Phi tại khu vực Somalia quá ít.
Biện pháp hiệu quả nhất là dùng công nghệ hiện đại – thứ này Đông Phi chưa đủ lực. Tiếp đó là “chiến thuật biển người”, huy động dân chúng bằng nhiều cách thủ công để tiêu diệt châu chấu.
Nhưng dân số Đông Phi tại Somalia chỉ hơn ba mươi vạn, trong khi diện tích sa mạc lên đến cả chục vạn km². Không thể nào bắt người dân tràn vào sa mạc để phá ổ châu chấu, chuyện ấy hoàn toàn phi thực tế.
Biện pháp sinh học cũng không khả thi. Châu chấu sa mạc khác với loài châu chấu thường – chúng sinh sống giữa sa mạc. Nuôi gà, nuôi vịt chống châu chấu ở đó? Hoàn toàn viển vông!
Tương tự, sinh vật khác cũng khó tồn tại trong sa mạc, nên dựa vào biện pháp sinh học để trị châu chấu gần như là vô vọng. Khi nạn châu chấu bùng phát, ngoài công nghệ hiện đại, gần như không còn cách nào hữu hiệu.
Dù vậy, Đông Phi cũng không phải hoàn toàn bó tay. Dân số Somalia ít, nhưng Kenya lại đông, đặc biệt là miền nam. Miền nam Kenya còn là vùng sản xuất bông và cà phê trọng yếu của Đông Phi, cho nên càng phải khẩn trương huy động dân lực để phòng ngừa châu chấu.
Biện pháp gồm giám sát lộ tuyến di cư của châu chấu, tiến hành can thiệp thủ công tại khu vực đẻ trứng: xới đất, đốt lửa, dội nước – đều là phương án hữu hiệu.
Thực ra, một khi châu chấu tiến nhập cao nguyên Đông Phi, khí hậu và địa hình nơi này sẽ tự cản trở chúng. Châu chấu sa mạc phụ thuộc rất nhiều vào hướng gió, đa phần chỉ bay thuận gió. Nhưng phần lớn Đông Phi lại nằm trong vùng gió tín phong đông nam, nên muốn tiến vào cao nguyên thì chúng phải bay ngược gió – chuyện này cực khó.
Chưa hết, cao nguyên Đông Phi càng lên cao thì nhiệt độ càng giảm, trong khi châu chấu sa mạc ưa khí hậu nóng – nhất là trên 40°C mới sinh sôi mạnh. Đó cũng là lý do tại sao chúng không thể tràn vào vùng ôn đới (như châu Âu).
Vậy nên, sau khi bùng phát ở miền bắc Đông Phi, phần lớn đàn châu chấu sẽ theo gió mùa tây nam bay về phía bán đảo Ả Rập và tiểu lục địa Nam Á (Ấn Độ).
Lần này, nạn châu chấu phát khởi tại miền bắc Somalia. Như vậy, Đông Phi chỉ cần tập trung phòng thủ khu vực nông nghiệp trọng yếu của Kenya là được. Còn phần lãnh thổ Somalia thuộc Đông Phi, đành phải phó mặc số trời.
Hệ quả lớn nhất cũng chỉ là giá chuối Somalia xuất khẩu sang châu Âu tăng vọt. Đợi dịch qua, trồng lại cũng không muộn. Dù sao, quanh năm nơi ấy khí hậu tương đối ổn định, lại có sông Shebelle và Juba tưới tiêu, có thể tái sản xuất bất cứ lúc nào.
“Tiếp theo, phải lo điều tiết lương thực, bảo đảm an ninh lương thực tại Somalia. Đồng thời, hãy liên lạc với thương nhân Zanzibar, nếu dịch lan đến Trung Đông, ta phải lập tức chiếm lĩnh thị trường, cung ứng lương thực thay thế.”
Trung Đông mà chịu nạn, đó lại là tin mừng cho Đông Phi. Nếu lần nào nạn châu chấu cũng giúp mở rộng thị trường, Ernst thậm chí còn mong thứ “phúc họa lẫn lộn” này mỗi năm đều ghé thăm.
Dù vùng bắc Đông Phi chịu thiệt hại ít nhiều, nhưng nơi ấy vốn không phải trọng điểm nông nghiệp của vương quốc. Tại Somalia, phần lớn lương thực đều từ cảng Dar es Salaam và Mombasa vận chuyển đến.
Không đầu tư nhiều, tổn thất cũng chẳng lớn. Chuối Somalia có thể quan trọng với dân bản địa, nhưng tại Đông Phi thì hoàn toàn có thể thay thế.
Các khu vực nông nghiệp trọng yếu của Đông Phi có thể chia thành ba vùng chính: cao nguyên Đông Phi chuyên trồng lúa mì, vùng duyên hải chuyên trồng lúa nước, và khu vực hồ lớn – nơi trồng đa dạng.
Kế đến là Zambia, Zimbabwe, tỉnh Turkana, rồi đến đồng cỏ phía bắc, khu vực trồng cao su núi Mitumba, cuối cùng mới tính đến Somalia (tỉnh Phía Bắc và tỉnh Juba).
Như vậy, các vùng trồng lương thực và cây công nghiệp quan trọng hầu như không bị ảnh hưởng bởi châu chấu. Nếu ở các quốc gia tự do kinh tế, e rằng đã sụp đổ vì thảm họa.
Nhưng vương quốc Đông Phi lại không theo mô hình ấy. Một khi có vùng bị thiên tai, nhà nước sẽ đứng ra gánh chịu, nông dân vì thế không phá sản, không phá sản thì xã hội cũng không động loạn.
Còn ở Trung Đông thì khác. Một khi mất mùa nghiêm trọng, thì cả Đế quốc Ottoman và Ai Cập cùng các thuộc địa khác sẽ phải đau đầu.
Ernst thậm chí còn không mấy thiện chí, trong lòng thầm mong nạn châu chấu lần này sẽ tàn phá vùng tây bắc Ấn Độ (nay là Pakistan) – vốn là nơi sản xuất lúa mì chủ yếu. Như vậy, Đông Phi sẽ càng có cơ hội chiếm lĩnh thị trường lương thực.
Dĩ nhiên, đó chỉ là ý nghĩ thoáng qua. Nạn châu chấu trăm năm một lần đâu dễ gì gặp được.